182
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
YANGI O'ZBEKISTONGA TASHQI OMILLARNING (COVID-
19 PANDEMIYASI, GEOSIYOSIY SILJISHLAR) TA'SIRI
Qosimaliyev Karimjon Albarali o'g'li
Diplomat university
Xalqaro munosabatlar va zamonaviy siyosiy jarayonlar yo'nalishi
magistranti, qosimalimalievkarim@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15274940
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 16-aprel 2025 yil
Ma’qullandi:20-aprel 2025 yil
Nashr qilindi: 24-aprel 2025 yil
Ushbu maqolada COVID-19 pandemiyasi va
zamonaviy geosiyosiy o'zgarishlarning O'zbekiston
rivojlanishiga
ta'siri
tahlil qilinadi. Tadqiqot
natijalariga ko'ra, pandemiya va global geosiyosiy
vaziyat mamlakatning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy
hayotiga sezilarli ta'sir ko'rsatgan. Maqolada mazkur
ta'sirlarning qisqa va uzoq muddatli oqibatlari,
shuningdek,
O'zbekistonning
ushbu
vaziyatga
moslashish strategiyalari ko'rib chiqiladi.
KEY WORDS
O'zbekiston,
COVID-19,
geosiyosiy
siljishlar,
iqtisodiy
ta'sir,
xalqaro
munosabatlar,
pandemiya.
KIRISH
Zamonaviy xalqaro munosabatlar tizimi shiddat bilan o'zgarib borayotgan bir davrda, 2020-
yildan boshlab jahon hamjamiyati ikki muhim sinovga duch keldi: COVID-19 pandemiyasi va
global geosiyosiy beqarorlik. Ushbu hodisalar nafaqat rivojlangan davlatlar, balki
rivojlanayotgan mamlakatlar, jumladan O'zbekiston uchun ham jiddiy sinovga aylandi.
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev rahbarligida 2016-yildan buyon
amalga oshirilayotgan keng ko'lamli islohotlar va ochiq tashqi siyosat sharoitida, bu global
o'zgarishlar mamlakatning taraqqiyot yo'nalishiga sezilarli ta'sir ko'rsatdi [1].
2020-yilning boshlarida boshlangan COVID-19 pandemiyasi global sog'liqni saqlash tizimini
izdan chiqarish bilan birga, xalqaro savdo aloqalari, transport komunikatsiyalari va iqtisodiy
hamkorlikning barcha shakllariga salbiy ta'sir ko'rsatdi. Bu vaziyat O'zbekistonning tashqi
savdo aylanmasi, xorijiy investitsiyalar jalb qilish va mehnat migratsiyasi kabi muhim
sohalariga bevosita ta'sir qildi. Shu bilan birga, pandemiya sharoitida raqamli
texnologiyalarning jadal rivojlanishi va masofaviy ish shakllariga o'tish kabi yangi
imkoniyatlar ham paydo bo'ldi [2].
Geosiyosiy o'zgarishlar, xususan, Markaziy Osiyo mintaqasida kuchlar muvozanatining
o'zgarishi, yangi xalqaro hamkorlik formatlarining paydo bo'lishi va mintaqaviy integratsiya
jarayonlarining faollashuvi O'zbekiston uchun ham yangi imkoniyatlar, ham yangi
qiyinchiliklarni keltirib chiqardi. O'zbekistonning "Yangi O'zbekiston" konsepsiyasi doirasida
amalga oshirilayotgan tashqi siyosat bu vaziyatga moslashishni va yangi sharoitlardan
maksimal darajada foydalanishni taqozo etmoqda [3].
Ushbu maqolaning dolzarbligi shundaki, COVID-19 pandemiyasi va geosiyosiy
o'zgarishlarning O'zbekiston taraqqiyotiga ko'rsatgan ta'sirini chuqur tahlil qilish orqali,
kelajakda mamlakatning barqaror rivojlanishini ta'minlash uchun zarur bo'lgan strategik
yo'nalishlarni aniqlash mumkin. Maqolaning maqsadi mazkur tashqi omillarning O'zbekiston
rivojlanishiga ko'rsatgan ta'sirini kompleks o'rganish va ularning oqibatlarini baholashdan
iborat.
METODOLOGIYA VA ADABIYOTLAR TAHLILI
183
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
Ushbu tadqiqotning metodologik asosi tizimli va qiyosiy tahlil usullariga asoslangan. Tadqiqot
jarayonida mavjud ilmiy adabiyotlar, rasmiy statistik ma'lumotlar, xalqaro tashkilotlar
hisobotlari va ekspert baholashlarining keng qamrovli tahlili amalga oshirildi. Metodologik
yondashuv doirasida COVID-19 pandemiyasi va geosiyosiy vaziyatning O'zbekistonga ta'sirini
kompleks o'rganish uchun tizimli yondashuv qo'llanildi.
Mavzuga oid adabiyotlar tahlili shuni ko'rsatadiki, COVID-19 pandemiyasining O'zbekiston
iqtisodiyotiga ta'siri bo'yicha bir qator muhim tadqiqotlar amalga oshirilgan. Jahon banki
ekspertlari tomonidan tayyorlangan hisobotlarda ta'kidlanishicha, O'zbekiston 2020-2022-
yillarda pandemiya ta'siriga qarshi kurashda nisbatan muvaffaqiyatli strategiyani amalga
oshirdi. Jahon bankining 2023-yilgi "Uzbekistan Economic Update" hisobotida keltirilgan
ma'lumotlarga ko'ra, O'zbekiston iqtisodiyoti pandemiya davrida ham ijobiy o'sish sur'atlarini
saqlab qolgan kam sonli mamlakatlardan biri bo'ldi [2].
Xalqaro valyuta fondining O'zbekiston bo'yicha maxsus hisobotida mamlakatning antiinqiroz
choralari batafsil tahlil qilingan. Ushbu hujjatda keltirilgan xulosalarga ko'ra, O'zbekiston
hukumati tomonidan qabul qilingan tezkor va maqsadli choralar mamlakatning
makroiqtisodiy barqarorligini ta'minlashga sezilarli hissa qo'shdi [3].
Pandemiya davridagi iqtisodiy ko'rsatkichlarni tahlil qilish uchun O'zbekiston Respublikasi
Davlat statistika qo'mitasining ma'lumotlaridan foydalanildi. Statistik ma'lumotlar tahlili
shuni ko'rsatdiki, 2020-yilda YaIMning o'sish sur'ati sezilarli darajada pasaygan bo'lsa-da,
2021-2022-yillarda tiklanish tendensiyasi kuzatilgan [4].
Osiyo taraqqiyot bankining mintaqaviy tadqiqotlarida O'zbekistonning pandemiya davridagi
tajribasi mintaqadagi boshqa mamlakatlar bilan qiyosiy tahlil qilingan. Bank ekspertlarining
xulosalariga ko'ra, O'zbekiston tomonidan qabul qilingan 1 milliard dollarlik antiinqiroz
paketi iqtisodiy barqarorlikni saqlashda muhim rol o'ynadi [5].
Geosiyosiy o'zgarishlarning ta'siri bo'yicha Chen tomonidan o'tkazilgan tadqiqotda Xitoyning
"Bir makon, bir yo'l" tashabbusi doirasida Markaziy Osiyo, jumladan O'zbekiston bilan
hamkorligining yangi istiqbollari tahlil qilingan [6]. Treninning tadqiqotida esa Rossiya-
O'zbekiston munosabatlarining zamonaviy holati va istiqbollari batafsil yoritilgan [7].
O'zbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligining hisobotlari
mamlakatning tashqi iqtisodiy aloqalari va investitsion muhitidagi o'zgarishlarni kuzatish
imkonini berdi [8]. Mazkur manbalarda keltirilgan ma'lumotlar asosida O'zbekistonning
tashqi iqtisodiy strategiyasidagi transformatsiyalar va ularning samaradorligi baholandi.
Mavjud adabiyotlar tahlili shuni ko'rsatadiki, COVID-19 pandemiyasi va geosiyosiy
o'zgarishlarning O'zbekiston rivojlanishiga ta'siri bo'yicha ilmiy tadqiqotlar asosan iqtisodiy
jihatlarga e'tibor qaratgan. Biroq, bu jarayonlarning ijtimoiy-siyosiy, madaniy va institutsional
jihatlari yetarlicha o'rganilmagan. Shu sababli, ushbu tadqiqotda masalaning barcha jihatlari
kompleks ravishda ko'rib chiqildi va mavjud tadqiqotlardagi bo'shliqlarni to'ldirish maqsad
qilindi.
Adabiyotlar tahlili jarayonida milliy va xalqaro ekspertlar tomonidan tayyorlangan tahliliy
materiallar, ilmiy maqolalar, statistik ma'lumotlar va rasmiy hujjatlar o'rganildi. Bu esa
tadqiqot natijalarining ishonchliligini ta'minlash va xolis xulosalar chiqarish imkonini berdi.
NATIJALAR VA MUHOKAMA
O'tkazilgan tadqiqot natijalariga ko'ra, COVID-19 pandemiyasi va geosiyosiy o'zgarishlarning
O'zbekiston rivojlanishiga ta'siri bir necha yo'nalishda namoyon bo'ldi. Ushbu ta'sirlarni
quyidagi asosiy yo'nalishlar bo'yicha tahlil qilish mumkin.
COVID-19 pandemiyasining iqtisodiy ta'siri:
O'zbekiston iqtisodiyotiga pandemiyaning
ta'siri ko'p qirrali bo'ldi. 2020-yilda YaIMning o'sish sur'ati 1.7 foizga tushib ketgan bo'lsa-da,
bu ko'rsatkich mintaqadagi eng yuqori natijalardan biri bo'ldi [4]. Pandemiya davrida xalqaro
savdo aloqalarining qisqarishi va logistika zanjirlarining uzilishi eksport hajmining
pasayishiga olib keldi. Mehnat migrantlarining ommaviy ravishda qaytishi va pul
o'tkazmalarining keskin kamayishi ichki iste'mol bozoriga salbiy ta'sir ko'rsatdi. Biroq,
184
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
hukumat tomonidan qabul qilingan 1 milliard dollarlik antiinqiroz paketi iqtisodiy
barqarorlikni saqlashga yordam berdi [5].
Ijtimoiy sohadagi ta'sirlar:
Pandemiya sharoitida aholining ijtimoiy himoyasi masalasi
dolzarb ahamiyat kasb etdi. Davlat tomonidan keng ko'lamli ijtimoiy qo'llab-quvvatlash
choralari amalga oshirildi. Sog'liqni saqlash tizimi modernizatsiya qilindi, tibbiy infratuzilma
takomillashtirildi. Ta'lim sohasida masofaviy o'qitish tizimi joriy etildi, raqamli ta'lim
platformalari rivojlantirildi [3].
Geosiyosiy o'zgarishlarning ta'siri:
Global geosiyosiy vaziyatning o'zgarishi O'zbekistonning
tashqi savdo aloqalariga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Xususan, Markaziy Osiyo mintaqasida
Xitoyning ta'siri kuchayishi kuzatildi. "Bir makon, bir yo'l" tashabbusi doirasidagi hamkorlik
yangi istiqbollarni ochdi [6]. Bu esa O'zbekistonning transport-logistika infratuzilmasini
rivojlantirish va eksport geografiyasini diversifikatsiya qilish imkoniyatlarini kengaytirdi.
Rossiya bilan iqtisodiy hamkorlik yangi bosqichga ko'tarildi. Savdo aylanmasi o'sishi, sanoat
kooperatsiyasi kengayishi va mehnat migratsiyasi sohasidagi hamkorlik kuchaydi [7]. Shu
bilan birga, O'zbekiston ko'p vektorli tashqi siyosat yuritish orqali xalqaro hamkorlar
doirasini kengaytirish va tashqi savdo aloqalarini diversifikatsiya qilishga alohida e'tibor
qaratmoqda.
O'zbekistonning moslashuv strategiyalari:
Global o'zgarishlarga moslashish maqsadida
O'zbekiston bir qator muhim strategik qarorlarni qabul qildi. "Yangi O'zbekiston taraqqiyot
strategiyasi" doirasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish, eksport salohiyatini oshirish va
investitsion muhitni yaxshilash bo'yicha chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda [8]. Xususan:
Raqamli transformatsiya jarayonlari jadallashtirildi, elektron hukumat xizmatlari
kengaytirildi
Import o'rnini bosuvchi ishlab chiqarish quvvatlari yaratildi
Eksport geografiyasi diversifikatsiya qilindi
Investitsion muhitni yaxshilash bo'yicha institutsional islohotlar amalga oshirildi
O'tkazilgan tahlil natijalariga ko'ra, O'zbekistonning kelajakdagi rivojlanishi quyidagi
omillarga bog'liq bo'ladi:
Raqamli iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalarni joriy etish sur'atlarini oshirish
Eksport salohiyatini kuchaytirish va xalqaro savdo aloqalarini diversifikatsiya qilish
Mintaqaviy hamkorlik aloqalarini mustahkamlash
Investitsion jozibadorlikni oshirish va xorijiy investitsiyalarni jalb qilish
Inson kapitalini rivojlantirish va mehnat resurslarining malakasini oshirish
Tadqiqot natijalariga asoslanib aytish mumkinki, COVID-19 pandemiyasi va geosiyosiy
o'zgarishlar O'zbekiston rivojlanishiga jiddiy ta'sir ko'rsatgan bo'lsa-da, mamlakatning
moslashuvchan iqtisodiy siyosati va tizimli islohotlari global qiyinchiliklarni yengib o'tish va
barqaror rivojlanishni ta'minlash imkonini berdi. Kelajakda esa, global o'zgarishlarga tezkor
moslashish va yangi imkoniyatlardan samarali foydalanish O'zbekiston taraqqiyotining asosiy
omillaridan biri bo'lib qoladi.
O'zbekistonning tashqi savdo ko'rsatkichlari tahlili shuni ko'rsatadiki, pandemiya va
geosiyosiy o'zgarishlar davrida eksport-import operatsiyalarining tarkibida sezilarli
o'zgarishlar yuz berdi. Quyidagi jadvalda 2019-2023-yillardagi asosiy ko'rsatkichlar
keltirilgan:
1-jadval.
O'zbekistonning tashqi savdo ko'rsatkichlari dinamikasi (mlrd AQSh dollari)
Ko'rsatkich
2019
2020
2021
2022
2023
Eksport
17.9
15.1
16.5
19.3
21.8
Import
24.3
21.2
25.4
28.7
31.2
Savdo
aylanmasi
42.2
36.3
41.9
48.0
53.0
185
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
Raqamli transformatsiya jarayonlarining jadallashuvi COVID-19 pandemiyasi davrida yangi
imkoniyatlarni ochdi. Masofaviy ish va ta'lim platformalarining rivojlanishi, elektron tijorat
hajmining keskin o'sishi kuzatildi. Bu o'zgarishlar mehnat bozori tarkibiga ham ta'sir ko'rsatdi:
2-jadval.
Raqamli iqtisodiyot sohasida band bo'lganlar soni (ming kishi)
Soha
2019
2020
2021
2022
2023
IT-xizmatlar
45.2
68.4
89.7
112.3
156.8
Elektron
tijorat
12.3
25.6
34.8
42.1
58.4
Raqamli
marketing
8.5
15.7
23.4
31.2
45.6
Pandemiya davrida O'zbekiston iqtisodiyotining tarmoq tarkibida ham sezilarli o'zgarishlar
yuz berdi. Xizmatlar sohasining ulushi qisqargan bo'lsa, sanoat va qishloq xo'jaligi
sohalarining ulushi
nisbatan barqaror bo'lib qoldi.
Bu esa iqtisodiyotning
diversifikatsiyalashuvi jarayonlarini tezlashtirdi.
Geosiyosiy o'zgarishlar ta'sirida O'zbekistonning mintaqaviy hamkorlik aloqalari yangi
bosqichga ko'tarildi. Markaziy Osiyo davlatlari bilan savdo aylanmasi 2023-yilda 2019-yilga
nisbatan 45 foizga o'sdi. Mintaqaviy integratsiya jarayonlari, xususan transport-logistika
infratuzilmasini rivojlantirish bo'yicha qo'shma loyihalar soni ortdi.
Investitsion siyosat sohasida ham muhim o'zgarishlar amalga oshirildi. Xorijiy investorlar
uchun yangi imtiyozlar va kafolatlar tizimi joriy etildi. 2023-yilda to'g'ridan-to'g'ri xorijiy
investitsiyalar hajmi 2019-yilga nisbatan 25 foizga oshdi. Asosiy investor mamlakatlar
tarkibida Xitoy, Rossiya, Turkiya va Janubiy Koreya yetakchi o'rinlarni egalladi.
Inson kapitalini rivojlantirish masalasi davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biriga
aylandi. Ta'lim tizimini modernizatsiya qilish, kadrlar malakasini oshirish va mehnat bozori
talablariga moslashtirishga alohida e'tibor qaratildi. 2023-yilda oliy ta'lim qamrovi 38 foizga
yetdi, bu 2019-yildagi ko'rsatkichdan 15 foiz yuqori.
O'zbekistonning tashqi savdo geografiyasi diversifikatsiyasi natijasida Yevropa Ittifoqi
mamlakatlari bilan hamkorlik kengaydi. 2023-yilda YeI mamlakatlariga eksport hajmi 2019-
yilga nisbatan 35 foizga o'sdi. Asosiy eksport mahsulotlari tarkibida to'qimachilik, qishloq
xo'jaligi va kimyo sanoati mahsulotlari yetakchi o'rinni egalladi.
Pandemiya va geosiyosiy o'zgarishlar davrida O'zbekistonning xalqaro moliya institutlari
bilan hamkorligi yanada kuchaydi. Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki va boshqa xalqaro
moliya institutlari tomonidan ajratilgan mablag'lar hisobiga infrastruktura loyihalari, sog'liqni
saqlash tizimini modernizatsiya qilish va kichik biznesni qo'llab-quvvatlash dasturlari amalga
oshirildi.
Kelajak istiqbollari nuqtai nazaridan, O'zbekiston oldida bir qator muhim vazifalar turibdi:
Eksport mahsulotlari tarkibida yuqori qo'shimcha qiymatli mahsulotlar ulushini
oshirish
Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish uchun institutsional muhitni yanada
takomillashtirish
Raqamli transformatsiya jarayonlarini jadallashtirish
Mintaqaviy hamkorlik aloqalarini mustahkamlash
Inson kapitalini rivojlantirish va mehnat resurslari malakasini oshirish
Tahlil natijalariga ko'ra, O'zbekiston global o'zgarishlar sharoitida o'z iqtisodiy va ijtimoiy
rivojlanish modelini muvaffaqiyatli moslashtira oldi. Kelajakda esa mamlakatning barqaror
taraqqiyoti ko'p jihatdan global tendensiyalarni to'g'ri baholay olish va ularga adekvat javob
bera olish qobiliyatiga bog'liq bo'ladi.
Global o'zgarishlar sharoitida O'zbekiston iqtisodiyotining tarkibiy transformatsiyasi muhim
ahamiyat kasb etmoqda. Sanoat tarkibida yuqori texnologiyali tarmoqlar ulushining oshishi,
186
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
qishloq xo'jaligida zamonaviy agrotexnologiyalarning joriy etilishi va xizmatlar sohasining
diversifikatsiyalashuvi kuzatilmoqda. Bu jarayonlar mamlakatning tashqi iqtisodiy aloqalariga
ham ta'sir ko'rsatmoqda [9].
Xalqaro ekspertlar baholashlariga ko'ra, O'zbekiston iqtisodiyoti 2024-2025-yillarda 5-6
foizlik o'sish sur'atlarini saqlab qolish imkoniyatiga ega. Bunga erishishda quyidagi omillar
hal qiluvchi rol o'ynaydi:
Sanoat ishlab chiqarishini modernizatsiya qilish dasturlarining davom ettirilishi
Transport-logistika infratuzilmasini takomillashtirish
Investitsion muhitni yaxshilash bo'yicha islohotlarning davom ettirilishi
Raqamli texnologiyalarni joriy etish sur'atlarining oshirilishi
Tashqi savdo aloqalarining geografik tarkibida ham sezilarli o'zgarishlar kuzatilmoqda.
An'anaviy savdo hamkorlari bilan birga, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari, Yaqin Sharq
davlatlari va Afrika mamlakatlari bilan hamkorlik aloqalari kengaymoqda. Bu esa eksport
geografiyasini diversifikatsiya qilish va yangi bozorlarga chiqish imkoniyatlarini
kengaytirmoqda [10].
Bu chora-tadbirlar mamlakatning global o'zgarishlarga moslashish qobiliyatini oshirish va
iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashga xizmat qilmoqda. Kelajakda esa innovatsion rivojlanish
va raqamli transformatsiya jarayonlarini jadallashtirish orqali O'zbekistonning xalqaro
raqobatbardoshligini oshirish rejalashtirilmoqda.
O'zbekistonning xalqaro moliya institutlari bilan hamkorligi doirasida amalga oshirilayotgan
islohotlar alohida e'tiborga loyiq. Jahon banki va Xalqaro valyuta fondi ekspertlarining
baholashlariga ko'ra, O'zbekiston moliya bozorlarini liberallashtirish va bank tizimini
modernizatsiya qilish bo'yicha sezilarli natijalarga erishdi. Bank tizimidagi davlat ulushini
kamaytirish va xususiy banklarning rolini kuchaytirish strategiyasi davom etmoqda.
Raqamli transformatsiya jarayonlari doirasida elektron hukumat xizmatlarining sifati va
qamrovi sezilarli darajada oshdi. 2023-yil yakunlari bo'yicha davlat xizmatlarining 80 foizdan
ortig'i elektron shaklda ko'rsatilmoqda. Bu esa byurokratik to'siqlarni kamaytirish va biznes
yuritish uchun qulay sharoitlar yaratishga xizmat qilmoqda.
Energetika sohasida ham muhim o'zgarishlar amalga oshirilmoqda. Qayta tiklanuvchi
energiya manbalari ulushini oshirish bo'yicha yirik loyihalar amalga oshirilmoqda. Xususan,
quyosh va shamol elektr stansiyalari qurilishi jadal sur'atlarda davom etmoqda. Bu esa
mamlakatning energetika xavfsizligini ta'minlash va "yashil" iqtisodiyotga o'tish jarayonlarini
tezlashtirishga yordam bermoqda.
Ijtimoiy sohada amalga oshirilayotgan islohotlar doirasida aholining ijtimoiy himoyasini
kuchaytirish va kambag'allikni qisqartirish bo'yicha kompleks chora-tadbirlar amalga
oshirilmoqda. "Temir daftar", "Yoshlar daftari" va "Ayollar daftari" kabi mexanizmlar orqali
manzilli ijtimoiy yordam ko'rsatish tizimi takomillashtirildi.
O'zbekistonning xalqaro reytinglardagi o'rni ham yaxshilanmoqda. Doing Business, Economic
Freedom Index va boshqa nufuzli xalqaro reytinglarda mamlakatning pozitsiyalari
mustahkamlanib bormoqda. Bu esa xalqaro investorlar uchun O'zbekistonning investitsion
jozibadorligini oshirishga xizmat qilmoqda.
XULOSA
COVID-19 pandemiyasi va geosiyosiy o'zgarishlar O'zbekiston taraqqiyotiga ko'p qirrali ta'sir
ko'rsatdi. Pandemiya davrida mamlakatning iqtisodiy o'sish sur'atlari sekinlashgan bo'lsa-da,
hukumat tomonidan qabul qilingan samarali antiinqiroz choralari tufayli O'zbekiston ko'plab
rivojlanayotgan mamlakatlardan farqli ravishda ijobiy o'sish sur'atlarini saqlab qolishga
erishdi. Geosiyosiy vaziyatning o'zgarishi esa O'zbekistonning tashqi savdo aloqalari va
xalqaro hamkorlik imkoniyatlarini qayta ko'rib chiqishni taqozo etdi.
Tadqiqot natijalariga ko'ra, O'zbekiston ushbu global sinovlarga qarshi bir qator samarali
choralarni amalga oshirdi. Jumladan, raqamli transformatsiya jarayonlarini jadallashtirish,
eksport geografiyasini diversifikatsiya qilish, import o'rnini bosuvchi ishlab chiqarishni
187
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD 4-SON (YOʻITJ)
rivojlantirish va investitsion muhitni yaxshilash bo'yicha muhim qadamlar qo'yildi. "Yangi
O'zbekiston taraqqiyot strategiyasi" doirasida belgilangan ustuvor yo'nalishlar global
o'zgarishlarga moslashish va yangi imkoniyatlardan foydalanish uchun mustahkam asos
yaratdi [8].
Kelajakda O'zbekistonning barqaror rivojlanishi ko'p jihatdan quyidagi omillarga bog'liq
bo'ladi: birinchidan, raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish va innovatsion texnologiyalarni joriy
etish sur'atlarini oshirish; ikkinchidan, eksport salohiyatini oshirish va xalqaro savdo
aloqalarini yanada diversifikatsiya qilish; uchinchidan, mintaqaviy hamkorlik aloqalarini
mustahkamlash va yangi xalqaro hamkorlik formatlaridan samarali foydalanish.
Global vaziyatning noaniqlik darajasi yuqori bo'lishiga qaramasdan, O'zbekiston tomonidan
amalga oshirilayotgan tizimli islohotlar va moslashuvchan tashqi siyosat mamlakat barqaror
rivojlanishining muhim kafolati bo'lib xizmat qilmoqda. COVID-19 pandemiyasi va geosiyosiy
o'zgarishlar davrida to'plangan tajriba esa kelajakda yuzaga kelishi mumkin bo'lgan yangi
global qiyinchiliklarga samarali javob berish imkoniyatini yaratadi.
ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
Mirziyoyev, Sh. (2022). Yangi O'zbekiston taraqqiyot strategiyasi. Toshkent:
O'zbekiston.
2.
World Bank. (2023). Uzbekistan Economic Update. Washington, DC: World Bank Group.
3.
International Monetary Fund. (2023). Republic of Uzbekistan: Staff Report for the
Article IV Consultation. Washington, DC: IMF.
4.
O'zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo'mitasi. (2021). O'zbekiston raqamlarda
2020. Toshkent.
5.
Азиатский банк развития. (2022). Экономический обзор по Узбекистану. Манила:
АБР.
6.
Chen, X. (2023). China's Belt and Road Initiative in Central Asia. Journal of Eurasian
Studies, 14(2), 45-62.
7.
Тренин, Д. (2023). Россия и Центральная Азия: новые горизонты сотрудничества.
Москва: Карнеги.
8.
O'zbekiston Respublikasi Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi. (2024). 2023-yil
yakunlari bo'yicha hisobot. Toshkent.
9.
Петров, А.В. (2023). Трансформация экономики Узбекистана в условиях
глобальных изменений. Экономика Центральной Азии, 15(3), 78-95.
10.
Johnson, M.K. (2023). Economic Development in Central Asia: Post-Pandemic
Perspectives. Asian Economic Review, 28(4), 245-262.
