138
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON , (YOʻITJ)
TALABALARNI VATANPARVARLIK RUHIDA
TARBIYALASHDA IJTIMOIY INSTITUTLAR FAOLIYATINI
TAKOMILLASHTIRISH
Mamajonov Ibrohim Olimjon o‘g‘li
(Yoshlar Ittifoqi boshlangʻich tashkiloti misolida)
Mustaqil tadqiqotchi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15429936
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi:26-aprel 2025 yil
Ma’qullandi:30-aprel 2025 yil
Nashr qilindi: 16-may 2025 yil
mazkur maqolada talabalarni vatanparvarlik ruhida
tarbiyalashda ijtimoiy institutlarning, Yoshlar Ittifoqi
boshlang‘ich tashkilotining tutgan o‘rni, mavjud
muammolar va ularning hal etish bo‘yicha taklif
qilingan ta’minot mexanizmlari yoritilgan. Tadqiqotda
olib borilgan tajriba-sinov ishlarining asosida amaliy
tavsiyalar berilgan.
KEY WORDS
vatanparvarlik, yoshlar tarbiyasi,
ijtimoiy institut, Yoshlar ittifoqi, talaba,
tarbiya mexanizmi.
Globallashuv, xavfsizlik va axborot xavfsizligini ta'minlash, milliy o'zlikni saqlash, shubhasiz
davlat siyosatining eng muhim va muhim yo'nalishlaridan biriga aylangan. Ush jarayoni,
ayniqsa, yoshlar orasida vatanparvarlik ruhini nazorat qilish masalasini o'z ichiga oladi,
chunki bu g'' ta'lim, tarbiya va fuqarolik ongini yuksaltirish bilan bevosita bog'liqdir.
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan taqdim etilgan "Yangi O'zbekiston - yangicha
tafakkur" konseptsiyasi zamirida milliy va fuqarolik identifikatsiyasini yaxshilash,
vatanparvarlikning zamonaviy talablarga mos raqobat rivojlanishi g'oyasi mujassamlanadi.
Ushbu maqolada ijtimoiy institutlarning, ayniqsa, Yoshlar Ittifoqiga oid tashkilotlarning
talabalarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashdagi roli chuqur ilmiy tahlil, mavjud muammolar
va ularni bartaraf etish Yo'llari, hamda amaliy takliflar keltiriladi.
Vatanparvarlik tushunchasining ilmiy-nazariy talqini:
Vatanparvarlik tushunchasi tarix, psixologiya, sotsiologiya va pedagogika fanlari
kesishmasida o‘rganiladi. Psixologik nuqtai nazardan, bu — shaxsning Vatanga bo‘lgan
sadoqati, g‘ururi, himoyaga tayyorligi kabi tuyg‘ular majmuasi. Tarixiy jihatdan bu fazilat
O‘zbekiston xalqi hayotida muhim o‘rin tutgan: Qadimgi turkiylar, Amir Temur saltanati,
jadidlar harakati va mustaqillik yillaridagi ijtimoiy ongda bu g‘oya doim mavjud bo‘lgan.
Hozirgi davrda vatanparvarlik nafaqat harbiy tayyorgarlikda, balki intellektual va madaniy
mehnatda, tashabbuskorlikda, innovatsion g‘oyalarda ham namoyon bo‘lishi lozim.
Yoshlar ittifoqi boshlangʻich tashkilotining amaliy faoliyati:
Yoshlar Ittifoqi – O‘zbekistonda davlat siyosatini yoshlarga tatbiq etuvchi muhim ijtimoiy
institut. Oliy ta’lim muassasalaridagi boshlang‘ich tashkilotlar vatanparvarlik tarbiyasining
eng yaqin vositachilaridir. Ularda o‘tkazilayotgan tadbirlar, seminarlar, ijodiy uchrashuvlar,
madaniy-ma’rifiy loyihalar ko‘p hollarda formal tusda o‘tmoqda. Analitik tahlillar shuni
ko‘rsatadiki, aksariyat tadbirlar qog‘ozbozlik va statistik ko‘rsatkichlar uchun tashkil
etilmoqda. Natijada talabalarda real ta’sir kuchi pasaymoqda.
Bunday holatda muhim savol tug‘iladi: qanday qilib bu tashkilotlarni haqiqiy vatanparvarlik
targ‘ibotchisiga aylantirish mumkin? Buning uchun tashkiliy va mazmuniy yondashuvlar
takomillashtirilishi zarur.
Ijtimoiy institutlarning o‘zaro integratsiyasi:
139
YANGI O'ZBEKISTON ILMIY
TADQIQOTLAR JURNALI
www.in-academy.uz
2-JILD, 5-SON , (YOʻITJ)
Yoshlar tarbiyasida faqat bitta institut emas, balki butun ijtimoiy tizim ishtirok etishi kerak.
Ta’lim muassasalari, OAV, mahalla fuqarolar yig‘inlari, NNTlar, harbiy qismlar — barchasi o‘z
vazifasini vatanparvarlik g‘oyasiga yo‘naltirishi zarur. Ular o‘zaro bir-birini to‘ldirgan holda
ishlashi kerak.
Masalan, mahalla yoshlar yetakchisi bilan OTMdagi boshlang‘ich tashkilot rahbari birgalikda
amaliy loyihalar tashkillashtirsa, yoshlar o‘rtasida real ijtimoiy foyda yuzaga keladi. Yoki OAV
orqali yoritilgan yosh vatanparvarlarning real hayotiy hikoyalari keng auditoriyada ijobiy
ijtimoiy effekt keltiradi.
Tajriba-sinov ishlari tahlili:
2024-yilda Toshkent shahridagi bir nechta OTMlarda o‘tkazilgan tajriba-sinov ishlarida 100
nafar talaba ishtirok etdi. Tadqiqotda avval va keyin so‘rovnomalar orqali talabalar
vatanparvarlik borasidagi bilim, tushuncha va motivatsiyalari baholandi. Dastlabki natijalarda
respondentlarning faqat 36 foizi "vatanparvarlik nima?" degan savolga chuqur javob bera oldi.
Tajriba davomida interaktiv seminarlar, tarixiy shaxslar hayoti bilan tanishtirish, harbiy
qismlar bilan uchrashuvlar, rolli o‘yinlar o‘tkazildi. Yakuniy bosqichda esa bu ko‘rsatkich 72
foizga ko‘tarildi.
Shuningdek, talabalar tomonidan mustaqil loyihalar ishlab chiqilib, “Vatan uchun xizmat
qilish” shiori ostida 5 ta amaliy loyiha amalga oshirildi. Bu loyihalar ijtimoiy tarmoqlarda
yoritilib, keng jamoatchilikni ham o‘ziga jalb etdi.
Takomillashtirish yo‘llari:
Vatanparvarlik mavzusida maxsus modul kurslarini barcha OTMlarga tatbiq etish;
Yoshlar Ittifoqi faoliyatida texnologik vositalardan (masalan, patriotizmga
bag‘ishlangan mobil ilovalar) foydalanishni yo‘lga qo‘yish;
Har bir boshlang‘ich tashkilotda “Vatanparvar yoshlar klubi”ni tashkil etish;
OAVda yoshlar vatanparvarligi mavzusida muntazam kontent ishlab chiqish;
Ijtimoiy institutlar o‘rtasida yagona vatanparvarlik dasturini yaratish.
Xulosa o‘rnida shuni ta’kidlash joizki talabalarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash — bu faqat
yod olishga asoslangan targ‘ibot emas, balki ularning ongi, qalbi va ijtimoiy faolligini
uyg‘otuvchi murakkab pedagogik-ijtimoiy jarayondir. Bu borada ijtimoiy institutlar, ayniqsa
Yoshlar Ittifoqi boshlang‘ich tashkilotlari zamonaviy, innovatsion va hamkorlikka tayyor
bo‘lishi lozim. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, amaliy mashg‘ulotlar, ijtimoiy loyihalar va
integratsion yondashuvlar samaradorlikni sezilarli oshiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
:
1.
Karimov, I.A. Yuksak Ma’naviyat - yengilmas kuch . Toshkent: Maʼnaviyat, 2015. – 250 b.
2.
Tuxtaxodjaev, S
.
Yoshlar bilan ish yuritish metodikasi . Toshkent: O'zbekiston
Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi, 2020. – 188 b.
3.
Xidirov, A., G'afforov, B. va boshqalar. Teoretik asoslar ijtimoiy institutlar faoliyati .
Toshkent: Ilm ziyo, 2021. – 320 b.
4.
Niyazova, M. Psixologik aspektlar vatanparvarlik tarbiyasida . Psixologiya va tarbiya,
2022. – No 4(2), 45–51.
5.
Abdullaeva, Z. Milliy g'oya va ma'naviyat . Toshkent: Fan, 2022. – 210 b.
6.
Hamidullaevna, Y. S., Esenovna, B. O., Turgunboevna, Y. N., & O'Gli, P. J. S. (2018). Study
of the adhesive properties of Candida strains in an in vitro test using erythrocytes as target
cells. European science review, (9-10-2), 219-222.
