YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
110
BOLALARNING PSIXIK RIVOJLANISHIDA KORREKTSIYA VA
KOMPENSATSIYA O`RNI
Muxammadaziz Xalilxo’jaevich Jo’raxo’jaev
Andijon Davlat pedagogika instituti
Katta o’qituvchisi
Botirjonova Dildora Botirjon qizi
Oligofrenopedagogika yo’nalishi 101- guruh
https://doi.org/10.5281/zenodo.14279834
Annotatsiya:
Mazkur maqola bolalarning psixik rivojlanishida korrektsiya va
kompensatsiya jarayonlarining o‘rni haqida. Maqolada bolalar psixikasidagi og‘ishlarni
tuzatish (korrektsiya) va ushbu og‘ishlarni bartaraf etish uchun zarur bo‘lgan to‘ldirish
(kompensatsiya) usullari batafsil tahlil qilinadi. Psixologik va pedagogik tuzatish metodlari,
shuningdek, individual va guruh terapiyasining samaradorligi ko‘rib chiqiladi. Korrektsiya va
kompensatsiyaning bolalarning ijtimoiy moslashuvi hamda shaxsiy o‘sishiga qanday ta’sir
qilishi ham o‘rganiladi. Ushbu mavzu psixologiya, pedagogika va bolalar bilan ishlashda
tajribaga ega mutaxassislar, shuningdek, ota-onalar uchun juda muhimdir.
Аннотация
: данная статья посвящена роли коррекционно-компенсаторных
процессов в психическом развитии детей. В статье подробно разбираются методы
коррекции (коррекции) отклонений в детской психике и необходимые для устранения
этих отклонений дополнения (компенсации). Рассматриваются методы психолого-
педагогической коррекции, а также эффективность индивидуальной и групповой
терапии. Также будет изучено, как коррекция и компенсация влияют на социальную
адаптацию детей, а также на их личностный рост. Эта тема очень важна для
специалистов с опытом работы с детьми в области психологии, педагогики, а также для
родителей.
Annotation
: this article is about the role of Correction and compensation processes in
the psychological development of children. The article analyzes in detail the methods of
Correction of deviations in the psyche of children (correction) and filling (compensation)
necessary to eliminate these deviations. Psychological and pedagogical correction techniques
are considered, as well as the effectiveness of individual and group therapy. How correction
and compensation affect children's social adaptation and personal growth is also studied. This
topic is very important for professionals with experience in psychology, pedagogy and
working with children, as well as for parents.
Kalit so'zlar:
Psixologik tuzatish pedagogik yondashuvlar ijtimoiy moslashuv shaxsiy
o‘sish terapiya.
Ключевые слова:
психологическая коррекция педагогические подходы
социальная адаптация личностный рост терапия.
Keywords
: psychological correction pedagogical approaches social adaptation personal
growth therapy.
Bolalarning psixologik rivojlanishi, ularning shaxsiy o'sishi va jamiyatda moslashuvi
uchun muhim jarayonlarni o'z ichiga oladi. Psixologik va pedagogik yondashuvlar, shu
jumladan, bolalardagi psixologik og'ishlarning tuzatilishi va bu og'ishlarning kompensatsiyasi,
o'zgarishlarning normallashishi uchun asosiy omillardir. Ushbu maqola bolalardagi psixologik
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
111
og'ishlarni to'g'rilash (korreksiya) va ularning etkazilgan zararini qoplash (kompensatsiya)
jarayonlarini chuqur tahlil qiladi. Psixologik va pedagogik metodlar, shuningdek, individual va
guruh terapiyalarining samaradorligi haqida so'z boradi. Ushbu jarayonlar bolalarning
ijtimoiy moslashuvi va shaxsiy o'sishiga qanday ta'sir qilishi ko'rib chiqiladi. Psixologlar,
pedagoglar, shuningdek, bolalar bilan ishlovchi mutaxassislar va ota-onalar uchun ushbu
mavzu katta ahamiyatga ega. Asosiy qisim Maqolada bolalarning psixologik rivojlanishi va
jamiyatda moslashish jarayonlari muhokama qilinadi. Ushbu rivojlanishning muhim
jihatlaridan biri, bolalardagi psixologik og'ishlarning to'g'rilanishi va kompensatsiya
jarayonlaridir. Psixologik og'ishlar bolalar rivojlanishiga, ularning o'ziga bo'lgan ishonchiga va
ijtimoiy munosabatlariga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuning uchun, bolalar bilan
ishlashda psixologik yondashuvlar katta ahamiyatga ega.Psixologik va pedagogik korreksiya:
Psixologik og'ishlarni to'g'rilash bolalarning o'zini anglashiga, hissiyotlarini boshqarishiga va
ijtimoiy munosabatlarida yaxshilanishga yordam beradi. Pedagogik va psixologik metodlar
bolaning o'qish va jamiyatda moslashish jarayonini qo'llab-quvvatlashi kerak. Korreksiya
jarayonida bolalarning salbiy xulq-atvorini o'zgartirish, o'z-o'zini baholashni yangilash va
ijtimoiy muloqotda yaxshilanishni ta'minlash zarur.Kompenzatsiya: Psixologik og'ishlar
bolalarning rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Kompensatsiya jarayoni bolaning
zaif tomonlarini qoplash, imkoniyatlarini kengaytirish va yangi malakalar o'rgatish orqali
amalga oshiriladi. Masalan, bolada jismoniy yoki emotsional nuqsonlar bo'lsa, kompensatsiya
yordamida u boshqa sohalarda muvaffaqiyatlarga erishishi mumkin.Bu jarayon bolaning
psixologik holatini yaxshilashga va o'zini hurmat qilishiga yordam beradigan terapiyalarining
samaradorligi: Psixologik va pedagogik metodlarning samaradorligi bolalarning individual
ehtiyojlariga qarab farq qiladi. Shuningdek, guruh terapiyasi bolalar o'rtasidagi ijtimoiy
ko'nikmalarni rivojlantirish va muammolarni birgalikda hal qilishda muhim ahamiyatga ega.
Har ikki usulning birlashishi, bolaning ijtimoiy moslashuvini va psixologik holatini
yaxshilashda samarali bo'lishi mumkin.Jamiyatdagi moslashuv: Bolalar jamiyatda
muvaffaqiyatli moslashish uchun ijtimoiy ko'nikmalarni rivojlantirishi kerak. Psixologik va
pedagogik yondashuvlar bu jarayonni osonlashtiradi, bolalar ongli ravishda o'zlarini
jamiyatdagi o'rnini qanday anglashini o'rganadilar. Ularning psixologik rivojlanishi jamiyatda
o'z o'rnini qanday ko'rishiga va o'zini qabul qilishiga ta'sir qiladi. Ota-onalar va mutaxassislar
roli: Bolalar psixologik va pedagogik rivojlanishida ota-onalar va mutaxassislarning roli juda
muhimdir. Ota-onalar bolaning uyda qanday rivojlanayotganini tushunib, ularning
ehtiyojlarini aniqlashlari kerak. Mutaxassislar esa, bolalarning psixologik va ijtimoiy
rivojlanishiga yordam berish uchun zarur metodlarni qo'llashlari zarur. Bu jarayon
bolalarning sog'lom rivojlanishiga va jamiyatda muvaffaqiyatli moslashishiga ta'sir qiladi.
Bunday tahlillar bolalarning psixologik va ijtimoiy rivojlanishi bo'yicha metodik
yondashuvlarni rivojlantirishga yordam beradi. Psixologik korreksiya va kompensatsiya
jarayonlari bolalar uchun zarur bo'lib, ularning hayot sifatini yaxshilashda muhim rol
o'ynaydi.
Xulosa:
Bolalarning psixologik rivojlanishi va jamiyatga muvaffaqiyatli. Bolalarning
psixologik rivojlanishi va jamiyatga muvaffaqiyatli moslashishi uchun psixologik va pedagogik
usullar muhim ahamiyatga ega. Psixologik og'ishlar bolalarning o'ziga bo'lgan ishonchi,
ijtimoiy munosabatlari va hayot sifati uchun salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin, shuning uchun
psixologik korreksiya va kompensatsiya jarayonlarini amalga oshirish zarur. Bu jarayonlar
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
112
bolalarga yangi imkoniyatlar yaratish, ularning ijtimoiy ko'nikmalarini oshirish va o'zligini
anglashni yaxshilashga yordam beradi. Individial va guruh terapiyalari samarali yondashuv
orqali bolalarning psixologik holatini yaxshilashga imkon yaratadi. Guruh terapiyasi bolalar
o'rtasidagi ijtimoiy ko'nikmalarni rivojlantirishda alohida ahamiyatga ega. Ota-onalar va
mutaxassislar o'rtasida yaqin hamkorlik, bolalarning ehtiyojlarini aniqlash va ularga zarur
yordamni taqdim etish, ularning jamiyatda muvaffaqiyatli moslashishiga yordam
beradi.Bolalarning psixologik rivojlanishi jamiyatdagi ijtimoiy muhit va pedagogik
yondashuvlarga bog'liq. Bularning barchasi bolalarning o'zini hurmat qilishini, hissiyotlarini
boshqarish qobiliyatini va ijtimoiy munosabatlarini rivojlantirishga yordam beradi. Ushbu
kompleks yondashuvlar bolalarning hayot sifatini yaxshilaydi va ularga kelajakda
muvaffaqiyatli jamiyatda moslashishni ta'minlaydi.
References:
1.
Vygotskiy.L.S.(1978). Jamiyatdagi aql: Oliy psixologik jarayonlarning rivojlanishi.
Garvard unversiteti ma`lumoti.
2.
Erikson.E.H.(1963). Bolalik va jamiyat Nyu-York: Norton.
3.
Baumrind.D. (1991). Ota- onalik uslubining o`smirga ta`siri
