YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
99
OʻZBEKISTONNING QOʻSHNI DAVLATLAR BILAN DIPLOMATIK ALOQALARI
Jabborov Ziyo Burxon o’g’li
https://doi.org/10.5281/zenodo.14871125
Oʻzbekiston Markaziy Osiyoning markazida joylashgan boʻlib, uning geosiyosiy va
geoiqtisodiy ahamiyati juda katta. Mamlakatning qoʻshni davlatlari – Qozogʻiston, Qirgʻiziston,
Tojikiston, Turkmaniston va Afgʻoniston – bilan diplomatik aloqalari mintaqaviy barqarorlik,
xavfsizlik va iqtisodiy hamkorlikni taʼminlashda muhim rol oʻynaydi. Soʻnggi yillarda
Oʻzbekiston rahbariyati qoʻshni davlatlar bilan munosabatlarni yanada mustahkamlash va
mintaqaviy hamkorlikni rivojlantirish boʻyicha faol siyosat olib bormoqda.
1. Qozogʻiston bilan diplomatik aloqalar
Qozogʻiston Oʻzbekistonning eng yaqin va strategik sheriklaridan biri hisoblanadi. Ikki
davlat oʻrtasidagi aloqalar tarixiy, madaniy va iqtisodiy jihatdan chuqur ildizlarga ega.
Qozogʻiston bilan Oʻzbekiston oʻrtasidagi chegaralar masalasi 2000-yillarda hal etilgan boʻlib,
bu ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni yanada mustahkamlagan.
Asosiy hamkorlik yoʻnalishlari:
Savdo va iqtisodiy aloqalar:
Qozogʻiston Oʻzbekistonning asosiy savdo hamkorlaridan
biri boʻlib, ikki davlat oʻrtasida qishloq xoʻjaligi mahsulotlari, energetika va sanoat mahsulotlari
savdosi rivojlangan. 2022-yilda ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 4 milliard AQSh dollaridan
oshdi.
Transport va logistika:
Qozogʻiston orqali Oʻzbekiston Rossiya, Yevropa va Xitoyga
chiqish imkoniyatiga ega. Ikki davlat oʻrtasida temir yoʻl va avtomobil yoʻllari orqali yuk
tashishni rivojlantirish boʻyicha bir qator loyihalar amalga oshirilmoqda.
Madaniy va gumanitar hamkorlik:
Ikki davlat oʻrtasida madaniyat, taʼlim va fan
sohalarida hamkorlik kengaymoqda. Oʻzbekiston va Qozogʻiston oʻrtasida talabalar
almashinuvi dasturlari amalga oshirilmoqda.
2. Qirgʻiziston bilan diplomatik aloqalar
Oʻzbekiston va Qirgʻiziston oʻrtasidagi munosabatlar soʻnggi yillarda sezilarli darajada
yaxshilandi. Chegaralar masalasi, suv resurslaridan foydalanish va transport yoʻnalishlari
boʻyicha kelishmovchiliklar hal etildi.
Asosiy hamkorlik yoʻnalishlari:
Chegaralar masalasi:
2017-yilda ikki davlat oʻrtasida chegaralar boʻyicha kelishuv
imzolandi, bu esa mintaqaviy barqarorlikni taʼminladi.
Suv resurslari:
Oʻzbekiston va Qirgʻiziston oʻrtasida suv resurslaridan oqilona
foydalanish boʻyicha kelishuvlar tuzildi. Bu ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni yanada
mustahkamladi.
Transport aloqalari:
Qirgʻiziston orqali Oʻzbekiston Xitoy va boshqa Sharqiy
mamlakatlar bilan aloqalarni rivojlantirish imkoniyatiga ega. Ikki davlat oʻrtasida temir yoʻl va
avtomobil yoʻllarini qurish boʻyicha loyihalar amalga oshirilmoqda.
3. Tojikiston bilan diplomatik aloqalar
Tojikiston bilan Oʻzbekiston oʻrtasidagi munosabatlar tarixiy jihatdan murakkab boʻlgan boʻlsa-
da, soʻnggi yillarda ikki davlat oʻrtasidagi aloqalar sezilarli darajada yaxshilandi.
Asosiy hamkorlik yoʻnalishlari:
Suv resurslari:
Tojikiston bilan Oʻzbekiston oʻrtasida suv resurslaridan foydalanish
boʻyicha kelishuvlar tuzildi. Bu ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni yanada mustahkamladi.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
100
Transport aloqalari:
Tojikiston orqali Oʻzbekiston Afgʻoniston va Pokistonga chiqish
imkoniyatiga ega. Ikki davlat oʻrtasida temir yoʻl va avtomobil yoʻllarini qurish boʻyicha
loyihalar amalga oshirilmoqda.
Savdo va iqtisodiy aloqalar:
Tojikiston bilan Oʻzbekiston oʻrtasida savdo va iqtisodiy
hamkorlikni rivojlantirish boʻyicha bir qator kelishuvlar imzolandi.
4. Turkmaniston bilan diplomatik aloqalar
Turkmaniston bilan Oʻzbekiston oʻrtasidagi aloqalar ham doʻstona va hamkorlik asosida
rivojlanmoqda. Ikki davlat oʻrtasida transport, energetika va savdo sohalarida hamkorlik
kengaymoqda.
Asosiy hamkorlik yoʻnalishlari:
Energetika:
Turkmaniston bilan Oʻzbekiston oʻrtasida gaz quvurlari orqali energiya
resurslarini tashish boʻyicha hamkorlik rivojlangan. Bu ikki davlat oʻrtasidagi iqtisodiy
aloqalarni mustahkamlaydi.
Transport aloqalari:
Turkmaniston orqali Oʻzbekiston Eron va Fors koʻrfazi
mamlakatlari bilan aloqalarni rivojlantirish imkoniyatiga ega. Ikki davlat oʻrtasida temir yoʻl va
avtomobil yoʻllarini qurish boʻyicha loyihalar amalga oshirilmoqda.
5. Afgʻoniston bilan diplomatik aloqalar
Afgʻoniston bilan Oʻzbekiston oʻrtasidagi aloqalar mintaqaviy xavfsizlik va barqarorlikni
taʼminlashda muhim ahamiyatga ega.
Asosiy hamkorlik yoʻnalishlari:
Mintaqaviy xavfsizlik:
Oʻzbekiston Afgʻonistondagi tinchlik jarayonini qoʻllab-
quvvatlaydi va ikki davlat oʻrtasida xavfsizlik sohasida hamkorlikni rivojlantirmoqda.
Transport va logistika:
Termiz shahri orqali Afgʻonistonga yuk tashish yoʻnalishlari
ochilgan boʻlib, bu ikki davlat oʻrtasidagi iqtisodiy aloqalarni mustahkamlaydi.
Energetika:
Oʻzbekiston Afgʻonistonga elektr energiyasi yetkazib berish boʻyicha
loyihalarni amalga oshirmoqda.
Xulosa
Oʻzbekistonning qoʻshni davlatlar bilan diplomatik aloqalari mintaqaviy hamkorlik,
xavfsizlik va barqarorlikni taʼminlashda muhim rol oʻynaydi. Soʻnggi yillarda Oʻzbekiston
rahbariyati qoʻshni davlatlar bilan munosabatlarni yanada mustahkamlash va mintaqaviy
hamkorlikni rivojlantirish boʻyicha faol siyosat olib bormoqda. Bu esa nafaqat Oʻzbekiston,
balki butun Markaziy Osiyo mintaqasi uchun barqarorlik va taraqqiyotni taʼminlashga xizmat
qilmoqda.
