YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
4
BACHADON POLIPLARI OLDINI OLISH VA DIAGNOSTIK USULLARI
Ilmiy rahbar:
Xalikova Nigina Ravshanovna
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
Tibbiyot fakulteti 2-kurs talabasi
Jumayeva Nozima Sirojiddin qizi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14906050
Annotatsiya:
Bachadon poliplari – bachadon ichki shilliq qavatining (endometriy)
ortiqcha o‘sib ketishi natijasida hosil bo‘ladigan yaxshi xulqli o‘smalar hisoblanadi. Ushbu
maqolada bachadon poliplarini oldini olish choralari va zamonaviy diagnostik usullari
yuritilgan. Gormonal muvozanati saqlash, sog‘lom turmush tarziga rioya qilish va muntazam
ginekologik tekshiruvlardan o‘tish poliplarning oldini olishda muhim ahamiyatga ega.
Diagnostika uchun transvaginal ultratovush, gisteroskopiya, biopsiya kabi usullar keng
qo‘llaniladi. Ushbu tekshiruvlar poliplarning tabiati va malign o‘zgarish xavfini aniqlashda
muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar:
Bachadon poliplari, endometrium hyperplasia, gisteroskopiya, transvaginal
ultratovush, biopsiya, gormonal muvozanat, ginekologik diagnostika.
Oldini olish choralari
Gormonal muvozanati saqlash
– Estrogen va progesteron darajasini nazorat qilish
orqali poliplarning oldini olish mumkin.
Tug‘ruqdan keyingi va menopauza davrida kuzatuv
– Ayollarda bu davrlarda
gormonal o‘zgarishlar kuchli bo‘lishi sababli muntazam tibbiy tekshiruvi muhim.
Hayz sikli nazorat qilish
– Anormal qon ketish lari yoki hayz siklining buzilishi kuzatilsa,
shifokorga murojaat qilish kerak.
Sog‘lom turmush tarzi
– Ortiqcha vazndan qochish, zararli odatlardan voz kechish va
muvozanati ovqatlanish muhim.
Reproduktiv tizim infektsiyalarini oldini olish
– Jinsiy yo‘l bilan yuqadigan
kasalliklarning oldini olish va gigienaga rioya qilish poliplarning rivojlanish xavfini
kamaytiradi.
Muntazam ginekologik tekshiruvi
– Har yili kamida bir marta ginekolog ko'rikdan
o‘tish va zarur bo‘lsa, ultratovush tekshiruvi bajarish.
Diagnostik usullar
Transvaginal ultratovush tekshiruvi (TVU)
– Bachadon poliplarini aniqlash uchun eng
asosiy va tezkor usul.
Gisteroskopiya
– Bachadon ichki yuzasini kamera yordamida bevosita ko‘rib chiqish va
poliplarni aniqlash yoki biopsiya olish imkoni beradi.
Endometriy biopsiyasi
– Bachadon shilliq qavatidan namunalar olib, gistologik
tekshiruv o‘tkazish orqali poliplarning xulq-atvorini aniqlash.
Gisterosonografiya (salin infuziya sonografiyasi)
– Bachadon ichki qavatiga suyuqlik
yuborib, ultratovush yordamida poliplarni aniqroq aniqlash.
Magnetic-resonance tomography (MRT) yoki computer tomography (KT)
– Juda
katta yoki shubhali poliplar mavjud bo‘lsa, qo‘shimcha diagnostik tekshiruv sifatida islatiladi.
Bachadon poliplari
(endometrial poliplar) — bu bachadonning ichki qavatida
rivojlanadigan benign o'smalardir. Ular ko'pincha bachadonning mukozasidan
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
5
(endometriyadan) o‘sib chiqadi va yoshi ulug‘ ayollarda, ayniqsa 40-50 yoshgacha bo‘lgan
davrda keng tarqalgan. Ularning aniqlanishi tez-tez ultratovush tekshiruvlari yoki
histeroskopiya yordamida amalga oshiriladi, ammo ba'zi hollarda ular klinik alomatlar
bermaydi.
Bachadon poliplarining etiologiyasi
Bachadon poliplari asosan gormonal disbalans va ichki yallig‘lanish jarayonlaridan kelib
chiqadi. Poliplarning shakllanishi estrogen gormoni darajasining oshishi bilan bo‘liq.
Estrogenning ortiqcha ishlab chiqarilishi endometriyada o‘smalarning rivojlanishiga sabab
bo‘lishi mumkin. Bundan tashqari, poliplarning shakllanishi uchun yallig‘lanish, infeksiyalar,
bachadonning shikastlanishi (masalan, abortlar yoki tug‘ruq jarayonlari) kabi omillar ham
muhim rol o‘ynaydi.
Poliplarning klinik alomatlari
Poliplar ko‘pincha simptomlarsiz rivojlanadi. Biroq, ba’zi ayollarda quyidagi alomatlar
kuzatilishi mumkin: Bichish yoki qon ketish: Xususan, poliplar bachadon bo‘shlig‘ining ichki
qatlamiga o‘sib chiqqan bo‘lsa, ularning faolligi qon ketishiga olib kelishi mumkin. Bu qon ketish
odatda menstruatsiya siklidan tashqari vaqtga to‘g‘ri keladi.
Og‘riqlar:
Ba’zi hollarda, poliplar bachadonning ichki yuzasiga bosim o‘tkazib, og‘riq yoki
noqulaylik keltirib chiqarishi mumkin.
Infertilite:
Poliplar homiladorlikka ta’sir qilishi, tug‘ilish imkoniyatlarini kamaytirishi
yoki homilaning xavfli o‘tkir holatlariga olib kelishi mumkin.
Diagnostika
Bachadon poliplarini diagnostik qilish uchun turli metodlar qo‘llaniladi.
1. Ultratovush tekshiruvi (USG):
Bachadon bo‘shlig‘ini ko‘rish uchun oddiy ultratovush
tekshiruvlari amalga oshiriladi. Endometrial poliplar ko‘pincha ultratovush yordamida
aniqlanadi, ammo ba’zida ular kichik yoki noaniq shaklda bo‘lishi mumkin.
2. Histeroskopiya:
Histeroskopiya — bu eng ishonchli diagnostik usul bo‘lib,
bachadonning ichki qavatini ko‘zdan kechirish imkonini beradi. Bu jarayonda kichik kamerali
asbob (histeroskop) bachadon bo‘shlig‘iga kiritiladi, bu orqali poliplar va boshqa muammolar
aniq ko‘rinadi. Histeroskopiya ba'zan davolash jarayonining bir qismi sifatida ham qo‘llaniladi.
3. Endometrial biopsiya:
Endometriyadan namunalar olish orqali poliplarning tuzilishi,
ularning o‘sishi yoki malign xususiyatlarga ega bo‘lishi aniqlanishi mumkin. Biopsiya ayniqsa
shubhali yoki simtomatik poliplar mavjud bo‘lsa zarur bo‘ladi.
4. Salin sonografiya (HSG):
Salin sonografiya yordamida poliplar yoki boshqa bachadon
o‘smalari aniqlanishi mumkin. Bu usulda suyuqlik yordamida endometrial bo‘shliqni ko'rib
chiqiladi.
Bachadon poliplarini davolash
Bachadon poliplarining davolanishi ularning o‘lchami, joylashuvi va bemorning klinik
holatiga bog‘liq. Poliplarning ko‘pchiligi benign (yaxshi sifatli) bo‘lib, ular davolanishsiz ham
yo‘qolishi mumkin, ammo katta yoki simptomatik poliplar uchun davolash zarur bo‘ladi.
1. Farmakoterapiya:
Ba’zi hollarda, gormonal davolanish (estrogen va progesteron
preparatlari) poliplarning o‘sishini to‘xtatishi mumkin. Lekin, bu davolash faqat kichik va
simptomlarsiz poliplar uchun tavsiya etiladi.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
6
2. Jarrohlik davolash:
Poliplar katta o‘lchamga yetganda yoki simptomatik bo‘lganida,
ularni jarrohlik yo‘li bilan olib tashlash talab etiladi. Bu jarayon histeroskopiya yordamida
amalga oshiriladi, bunda poliplar bachadon bo‘shlig‘idan to‘liq chiqariladi.
3. Monitoring va kuzatish:
Agar polip kichik va nozik bo‘lsa, ularni faqat kuzatish ham
mumkin. Buning uchun muntazam ravishda ginekologik tekshiruvlar o‘tkaziladi.
Xavf omillari
Bachadon poliplarining rivojlanishiga bir nechta xavf omillari ta’sir qilishi mumkin. Bular
orasida: Gormonal o‘zgarishlar: Estrogen darajasining ortishi poliplarning rivojlanishiga olib
keladi. Shuningdek, menopauza davri va gormonal terapiya ham riskni oshiradi.
Obezite:
Ortiqcha vazn va semirish endometrial poliplar paydo bo‘lishiga sabab bo‘lishi
mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Kovachev, S., Radev, R., & Ivanov, S. (2019).
Endometrial Polyps: Pathogenesis, Diagnosis,
and Management
. International Journal of Gynecology & Obstetrics, 146(2), 231–238.
2.
Lieng, M., Istre, O., & Qvigstad, E. (2010).
Clinical Management of Endometrial Polyps: A
Systematic Review
. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 89(8), 992–1002.
3.
Taylor, E., & Gomel, V. (2008).
The Role of Hysteroscopy in the Diagnosis and Treatment of
Endometrial Polyps
. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology, 20(4), 318–323.
4.
Smith, P. P., O’Connor, S. M., & Gupta, J. (2014).
A Review of the Management of Endometrial
Polyps in Women with Abnormal Uterine Bleeding
. Journal of Obstetrics and Gynaecology, 34(1),
1–6.
5.
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). (2020).
Practice Bulletin:
Endometrial Polyps Diagnosis and Treatment Guidelines
.
