YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
126
MAKTAB – KELAJAGIMIZ POYDEVORI
Hasanov Foziljon Alisher o`g`li
Zomin tumani MMTBga qarashli 5- sonli maktabning Ingliz tili fani o`qituvchisi
Turg`unboyev Abdulaziz Ulug`bekovich
Ilmiy rahbar
https://doi.org/10.5281/zenodo.15273258
Annotatsiya
Ushbu maqolada maktabning shaxs tarbiyasidagi o‘rni, uning jamiyat hayotidagi beqiyos
ahamiyati va kelajak avlodni shakllantirishdagi asosiy vazifalari yoritilgan. Maktab nafaqat
bilim berish, balki insoniy qadriyatlarni singdirish, bolani jamiyatga tayyorlash maskani
sifatida ko‘rib chiqiladi. Muallif maktabni kelajak poydevori sifatida talqin qilib, ta’lim
tizimidagi islohotlar va zamonaviy yondashuvlar orqali uni yanada takomillashtirish
zarurligini asoslaydi.
Kalit so’zlar:
maktab, ta’lim, tarbiya, kelajak, shaxs shakllanishi, jamiyat, o‘qituvchi,
o‘quvchi, qadriyatlar, zamonaviy ta’lim.
Abstract
This article explores the vital role of school in shaping an individual's character and its
irreplaceable importance in the life of society. The school is presented not only as a place of
academic learning but also as a foundation for instilling moral values and preparing children
for social life. The author emphasizes the concept of school as the cornerstone of the future
and advocates for further improvement through educational reforms and modern approaches.
Key words:
school, education, upbringing, future, personality development, society,
teacher, student, values, modern education.
KIRISH
Har bir jamiyatning ertangi kuni uning bugungi ta’lim tizimiga, ayniqsa, maktab
ta’limining sifatiga bog‘liq. Chunki maktab — bu nafaqat bilim berish maskani, balki shaxs
shakllanishining ilk poydevoridir. Shunday ekan, “Maktab — kelajagimiz poydevori” degan
ibora bugungi kunda faqat balandparvoz shior emas, balki chuqur mazmunli haqiqatdir.
Maktab inson hayotida o‘chmas iz qoldiradigan, uning butun shaxs sifatida shakllanish
jarayonida poydevor bo‘lib xizmat qiladigan noyob makondir. Bu maskan nafaqat aqlni
charxlaydi, balki qalbni ham tarbiyalaydi. Maktabda ilk do‘stlik saboqlari olinadi, ilk
muvaffaqiyatlarning shirin ta’mi va ilk muvaffaqiyatsizliklardan saboq olish hissi shakllanadi.
Aynan shu yerda bolalar hayotning ilk sinovlari bilan tanishadilar va o‘zlarining qadr-
qimmatini anglashga kirishadilar. Bugungi kunda insoniyat oldida turgan eng dolzarb
vazifalardan biri — bu bilimli, tarbiyali, mustaqil fikrlovchi va ijodkor yosh avlodni
tarbiyalashdir. Bu maqsadga erishishda maktabning roli beqiyosdir. Chunki u bolaga nafaqat
bilim beradi, balki uni fikrlashga, o‘z nuqtai nazarini bildirishga, muammolarga yechim
topishga, jamiyatda o‘z o‘rnini topishga o‘rgatadi. Maktabda bolalar o‘z iqtidorlarini kashf
etadilar, orzularining shakli va mazmuni aniqlasha boshlaydi, ertangi kun sari ishonch bilan
intilish hissi uyg‘onadi.
Maktab o‘z mohiyatiga ko‘ra — bu hayot maktabidir. Uning har bir devori, har bir sinfi,
har bir o‘qituvchisi bolalarning taqdirini shakllantirishda ishtirok etadi. O‘qituvchining har bir
so‘zi, har bir harakati o‘quvchida chuqur taassurot qoldiradi. Bu jarayon yillar davomida o‘z
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
127
samarasini beradi. Shuning uchun maktab hayotining har bir jihati chuqur o‘ylab tashkil
etilishi zarur. Ta’limda har bir yondashuv bolaning shaxsiyati, qiziqishlari va ehtiyojlarini
hisobga olgan holda qurilishi kerak. Xuddi shunday maktablardan biri, Zomin tumanidagi 5-
sonli umumiy o‘rta ta’lim maktabi Jizzax viloyatining Zomin tumanida joylashgan bo‘lib, 1976-
yil 2-sentabrda tashkil etilgan. Maktab davlat mulki hisoblanadi va mustaqil tashkilot sifatida
faoliyat yuritadi. U Zomin tumanidagi Pshag‘or shaxarchasining Yoshlik mahalla fuqarolar
yig‘inida, Markaziy qo‘rg‘on 3-manzilda joylashgan. Maktabda 80 dan ortiq pedagog xodimlar
faoliyat yuritadi va 1000 dan ortiq o‘quvchi tahsil oladi . Maktabda o‘quvchilarning sifatli
ta’lim olishini ta’minlash uchun zamonaviy sharoitlar yaratilgan. Bu maktab Zomin
tumanidagi eng yirik ta’lim muassasalaridan biri hisoblanadi. Ushbu maktab avval juda kata
maktab edi vaunda 2000 dan oshiqroq o`quvchilar tehsil olardi. Maktab 2024-2025 - o`quv
yilidan 2 ga bo’lindi va maktabning filialiga 76- maktab maqomi berildi.
Bu maktabdan juda ko’p faol, jamiyatda o`z o`rnini topgan insonlar yetishib chiqqan. Shu
maktabning Ingliz tili o’qituvchisi Hasanov Foziljon ham qishloqning faol yoshlaridan. U 2023
– yili Germaniyaga safar qilib, bilim va malakalarini oshirib keldi. Germaniya ta`lim tizimidagi
yutuq va metodlarni o’rganib shu maktab uchun amaliyotda qo`llayapti. Maktab bola ongining
shakllanishida, dunyoqarashining kengayishida va hayotga mustahkam qadam bilan kirib
borishida hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Ota-onaning tarbiyasi qanchalik muhim bo‘lmasin, bola
maktabda mustaqil fikrlash, jamiyatda o‘z o‘rnini topish, mas’uliyatni his qilish kabi ko‘plab
fazilatlarni aynan maktabda o‘rganadi – deydi Foziljon Hasanov.
Shuningdek, maktabda muhit muhim ahamiyatga ega. Mehribonlik, hurmat, tenglik,
adolat kabi qadriyatlar bolalarga nafaqat so‘z bilan, balki kundalik hayot misolida singdirilishi
kerak. Bu esa bolaning ichki dunyosini boyitadi, uni jamiyat uchun foydali inson sifatida
shakllantiradi. Chunki kelajakda qanday jamiyat shakllanishi aynan bugungi maktablarda
qanday shaxslar tarbiyalanishiga bog‘liq. Zamonaviy maktab faqat an’anaviy bilim berishdan
iborat bo‘lmasligi kerak. U ijodkorlik, mustaqil izlanish, tashabbus va yangilikka ochiqlik
muhiti bo‘lishi lozim. Har bir bola o‘zini erkin his qiladigan, o‘z fikrini bemalol bildira
oladigan, xatolaridan qo‘rqmasdan saboq ola biladigan maktab — haqiqiy maktabdir. Ana
shunday muhitda tarbiya topgan avlod har qanday to‘siq va sinovlarga dosh bera oladi,
jamiyat taraqqiyotining tayanchi bo‘la oladi. Maktabda berilgan bilimlar bolani hayotda
yo‘naltiruvchi ichki kompas vazifasini bajaradi. Bu bilimlar nafaqat kasb tanlashda, balki
to‘g‘ri yo‘l tanlashda, odob-axloq mezonlarini tushunishda, insoniy munosabatlarda to‘g‘ri yo‘l
tutishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Shuning uchun ham maktabdagi ta’lim-tarbiya
jarayoniga katta mas’uliyat bilan yondashish jamiyat oldidagi eng muhim vazifalardan biridir.
Shu ma’noda, maktabni rivojlantirish, u yerda faoliyat yuritayotgan pedagoglarni qo‘llab-
quvvatlash, o‘quvchilarga qulay va zamonaviy muhit yaratish kelajakka xizmat qilish
demakdir. Maktab bugun qanday bo‘lsa, jamiyat ertaga shunday bo‘ladi. Demak, maktab — bu
kelajakni qurish maydonidir. Biz bu poydevorni qanday qo‘yishimizga qarab, kelajak avlod
qanday bo‘lishi belgilanadi. Maktab – bu jamiyatning kichik modeli bo‘lib, unda har bir
o‘quvchi ijtimoiy munosabatlar, muloqot madaniyati va jamoa ichidagi hamkorlikni amalda
o‘zlashtiradi. Shu sababli, maktabni faqat darslar o‘tiladigan joy deb emas, balki insoniylik
saboqlari beriladigan muqaddas maskan deb ko‘rish kerak.
Maktab – ta’lim va tarbiyaning uyg‘un maskani
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
128
Zamonaviy maktab nafaqat fanlarni o‘rgatadi, balki shaxsga xos qadriyatlarni ham
shakllantiradi. Bugungi global dunyoda texnologik bilimlar bilan birga, axloqiy fazilatlar,
vatanparvarlik, madaniyat va insoniylik kabi jihatlar ham dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.
Yaxshi maktablar jamiyatda adolat, bilim va mehnatga asoslangan munosabatlar
rivojlanishiga xizmat qiladi. Ta’limning tarbiya bilan uyg‘unligi esa har tomonlama barkamol
avlodni tarbiyalashda muhim omildir.
Kelajak uchun zamonaviy maktab modeli
Bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasida ta’lim tizimini tubdan isloh qilish,
innovatsion va zamonaviy yondashuvlarni joriy etish yo‘lida keng ko‘lamli ishlar olib
borilmoqda. Raqamli ta’lim, STEAM fanlari, kreativ fikrlash, tanqidiy yondashuv kabi jihatlar
maktablarda bosqichma-bosqich joriy etilmoqda. Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi besh
yilda respublikamizda 1500 dan ortiq yangi maktablar qurilib, mavjud maktablarning 70 foizi
zamonaviy texnik baza bilan ta’minlandi. Bu esa sifatli ta’limga bo‘lgan ishonch va e’tibor
kuchayganini ko‘rsatadi.
Xulosa
Maktab — bu oddiy bino yoki ta’lim maskani emas, balki har bir insonning hayotidagi ilk
katta bosqich, uning jamiyatdagi o‘rnini belgilovchi muhim poydevordir. U yerda faqat bilim
emas, balki insoniylik, axloq, vatanparvarlik, mehnatsevarlik kabi hayot uchun zarur bo‘lgan
fazilatlar singdiriladi. Bugungi maktab qanday bo‘lsa, ertangi jamiyat ham shunday bo‘ladi.
Shuning uchun maktabni e’tibordan chetda qoldirish, bu kelajakka befarqlik bilan qarash
demakdir. Har bir o‘qituvchi, har bir o‘quvchi va har bir ota-ona maktab hayotining faol
ishtirokchisiga aylangandagina biz haqiqiy taraqqiyot sari dadil qadam tashlay olamiz. Chunki
maktab — bu kelajagimizni quruvchi me’morlarning birinchi ustaxonasi, kelajak uchun
qo‘yiladigan eng mustahkam poydevordir. “Maktab — kelajagimiz poydevori” degan ibora
mazmunan chuqur, g‘oyaviy jihatdan esa yuksak mas’uliyatni anglatadi. Har bir o‘quvchining
hayoti, kelajakdagi kasbi va jamiyatdagi o‘rni aynan maktabda boshlanadi. Shuning uchun
maktabga sarmoya kiritish — bu kelajakka sarmoya kiritish demakdir. Kelajagi porloq
jamiyatni qurish uchun bugungi maktablarning ilmiy, texnologik, axloqiy va madaniy
salohiyatini oshirish lozim. Faqat ana shundagina biz haqiqiy taraqqiyot yo‘lida barqaror
qadamlar bilan olg‘a bora olamiz.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Abduqodirov, A.
Ta’lim nazariyasi va metodikasi
. Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
2.
Azizxo‘jayev, A.
Pedagogika asoslari
. Toshkent: Fan, 2019.
3.
G‘ofurov, A.
Zamonaviy ta’lim texnologiyalari
. Toshkent: Ilm ziyo, 2021.
4.
Jo‘rayev, B.
Bola shaxsi va tarbiya
. Samarqand: Zarafshon, 2018.
5.
Karimova, M.
Pedagogik mahorat asoslari
. Toshkent: Yangi asr avlodi, 2022.
6.
Nurullayeva, D.
O‘quvchilarda ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirish
. Toshkent: Ma’rifat,
2021.
7.
Saidov, U.
Ta’lim tizimida innovatsion yondashuvlar
. Toshkent: Iqtisodiyot, 2023.
YOSH OLIMLAR
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/yo
129
8.
Turaqulov, O.
O‘qituvchilik mahorati va shaxsiy fazilatlar
. Buxoro: BuxDU nashriyoti,
2020.
