Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
17-to’plam 2-son Mart 2025
26
PREEKLAMPSIYADAN VAFOT ETGAN HOMILADOR AYOLLAR
BUYRAGINING PATOMORFOLOGIK XUSUSIYATLARI
Saidahmadova Nargiza G‘ayratjon qizi
Toshkent Tibbiyot Akademiyasi
Patologik Anatomiya kafedrasi magistr talabasi
Annotatsiya: Preeklampsiya – bu homiladorlikning jiddiy asoratlaridan biri
bo‘lib, u ko‘pgina ayollarda buyrak, yurak-tomir tizimi va boshqa a’zolarga salbiy
ta’sir ko‘rsatadi. Buyraklar preeklampsiya paytida eng ko‘p zararlanadigan
a’zolardan biri hisoblanadi. Ushbu tadqiqot preeklampsiya oqibatida vafot etgan
homilador ayollarning buyraklaridagi patomorfologik o‘zgarishlarni o‘rganishga
qaratilgan.
Kalit so‘zlar: Preeklampsiya, buyrak patologiyasi, glomerulopatiya,
kapillyar o‘zgarishlar, nefropatiya,.
Buyrak parenximasiga ta’siri:
Preeklampsiya
oqibatida
buyrak
parenximasida bir qancha muhim morfologik o‘zgarishlar kuzatiladi. Ularga
glomerulositoz, endotelioz, kapillyarlar bazal membranasining qalinlashuvi va
mezangial to‘qimaning giperplaziyasi kiradi. Ushbu o‘zgarishlar buyrak
to‘qimalarining normal ishlashini buzib, buyrak filtrlatsiya funksiyasini
pasaytiradi.
Glomerulyar o‘zgarishlar:
Glomerulyar apparatidagi asosiy patologik
o‘zgarishlar qatoridan glomerulopatiya, mezangial hujayralarning giperplaziyasi
va mikrotrombozlar aniqlangan. Glomerulyar bazal membrana qalinlashgan bo‘lib,
bu glomerulofiltratsiya darajasining pasayishiga olib keladi. Bunday o‘zgarishlar
odatda preeklampsiyaning og‘ir shakllarida ko‘proq kuzatiladi.
Tubulointerstitsial o‘zgarishlar:
Buyrak naychalaridagi o‘zgarishlar
qatoridan epiteliy hujayralarining distrofiya va nekrozi kuzatiladi. Ba’zi hollarda
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
17-to’plam 2-son Mart 2025
27
naychalarning yopilishi va girdlanishi yuz beradi, bu esa siydik chiqarish
jarayonini buzadi. Interstitsial to‘qimalarda esa yallig‘lanish va shish kuzatiladi.
Tomir o‘zgarishlari:
Preeklampsiya oqibatida buyrak tomirlarida
vaskulopatiya, endotelial disfunksiya va mikrotromblar kuzatiladi. Arteriolalar
devorlarida gialinizatsiya va mediakaltssinoz juda keng tarqalgan holat bo‘lib, bu
tomirlarning torayishi va buyrak perfuziyasining pasayishiga olib keladi. Bu esa
nefronlar ishining buzilishiga sabab bo‘ladi.
Gistologik ko‘rinishlar
: Gistologik tahlillarda buyrak glomerulalarining
endotelial hujayralar bilan to‘lg‘inishi, kapillyarlar ichida mikrotromblar va
mezangial hujayralarning ko‘payishi kuzatiladi. Naychalarda esa distrofig
o‘zgarishlar va ba’zi joylarda nekroz hodisalari qayd etilgan. Buyrak
interstitsiyasida limfotsitar infiltratsiya va shish aniqlangan.
Xulosa
: Preeklampsiya oqibatida vafot etgan homilador ayollarning
buyraklarida
jiddiy
patologik
o‘zgarishlar
kuzatiladi.
Glomerulyar,
tubulointerstitsial va vaskulyar o‘zgarishlar nefronlar ish faoliyatini pasaytiradi va
buyrak yetishmovchiligini rivojlanishiga olib keladi. Bunday patomorfologik
o‘zgarishlarning o‘rganilishi preeklampsiyani erta aniqlash va uning oldini olish
chora-tadbirlarini ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Sibai B. Preeklampsiya va homiladorlik patologiyalari. – New
York: Obstetrics & Gynecology, 2019.
2.
Gifford R.W. Homiladorlikdagi buyrak kasalliklari. – Journal
of Nephrology, 2020.
3.
Uzbek National Guidelines on Obstetrics and Gynecology. –
Toshkent, 2022.
