Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
274
"OLIY TA'LIM MUASSASALARIDA MASOFAVIY CHET TILINI
O'RGATISHDA INNOVATSION USULLAR"
Supiev Shavkat Akhmatovich,
Navoi davlat universiteti, Fakultetlararo chet tillar kafedrasi katta o'qituvchisi
Kirish
Zamonaviy
oliy
ta'lim
tobora
ko'proq
innovatsion
usullar
va
texnologiyalarni,
ayniqsa,
chet
tillarni
o'qitish
sohasida
qo'llashga
yo'naltirilmoqda. Axborot texnologiyalari rivojlanishi bilan masofaviy ta'lim ta'lim
jarayonining ajralmas qismiga aylandi va talabalarga tillarni ular uchun qulay
formatda va sur'atda o'rganish imkonini bermoqda. Yangi raqamli vositalar —
onlayn platformalar, virtual sinflar, mobil ilovalar va sun'iy intellekt kabi
texnologiyalarni joriy etish til o'rganishda yangi ufqlarni ochadi, jarayonni
yanada moslashuvchan, kirish imkoni oson va shaxsiylashtirilgan qiladi.
Masofaviy ta'limning innovatsion usullaridan foydalanish nafaqat ta'lim
jarayonining sifatini oshirishga, balki talabalar va o'qituvchilar o'rtasida ularning
geografik joylashuvidan qat'i nazar faol o'zaro hamkorlik qilish sharoitlarini
yaratishga xizmat qiladi. Bu esa ta'limiy hamkorlik imkoniyatlarini va individual
yondashuvni kengaytiradi, bu ayniqsa globallashuv va texnologik taraqqiyot
sharoitida juda muhimdir.
Introduction
Modern higher education is increasingly focused on the use of innovative
methods and technologies, especially in the field of foreign language teaching.
With the development of information technology, distance learning has become an
essential part of the educational process, providing students the opportunity to
study languages in a format and at a pace that suits them. The introduction of new
digital tools—such as online platforms, virtual classrooms, mobile applications,
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
275
and artificial intelligence—opens new horizons for language learning, making the
process more flexible, accessible, and personalized.
The use of innovative methods of distance learning contributes not only to
improving the quality of the educational process but also creates conditions for
active interaction between students and teachers regardless of geographical
location. This significantly expands opportunities for educational collaboration
and individual learning approaches, which is particularly important in the context
of globalization and rapid technological advancement.
Введение
Современное высшее образование всё больше ориентируется на
использование инновационных методов и технологий, особенно в области
преподавания иностранных языков. С развитием информационных
технологий дистанционное обучение стало неотъемлемой частью
образовательного процесса, предоставляя студентам возможность
изучать языки в удобном для них формате и темпе. Внедрение новых
цифровых инструментов — таких как онлайн-платформы, виртуальные
классы, мобильные приложения и искусственный интеллект — открывает
новые горизонты для изучения языков, делая процесс более гибким,
доступным и персонализированным.
Использование инновационных методов дистанционного обучения
способствует не только повышению качества образовательного процесса,
но и создаёт условия для активного взаимодействия между студентами и
преподавателями вне зависимости от их географического положения. Это
значительно расширяет возможности образовательного сотрудничества и
индивидуального подхода к обучению, что особенно важно в условиях
глобализации и стремительного технологического прогресса.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
276
Kalit so'zlar: Innovatsion usullar, masofaviy ta'lim, chet tillari, oliy ta'lim
muassasalari, onlayn platformalar, mobil ilovalar, sun'iy intellekt, raqamli
texnologiyalar,
ta'limdagi
moslashuvchanlik,
interaktiv
texnologiyalar,
geymifikatsiya, multimediya resurslar, shaxsiylashtirilgan ta'lim, ta'limning
globallashuvi, ta'limning internatsionallashuvi, an'anaviy ta'lim usullari, uslubiy
innovatsiyalar, ta'lim platformalari, COVID-19 pandemiyasi, ta'limdagi
imkoniyatlar tengligi.
Key words : Innovative methods,distance learning,foreign language,higher
education
institutions,online
platforms,dobile
applications,artificial
intelligence,digital
technologies,learning
flexibility,interactive
technologies,gamification,multimedia
resources,
personalized
learning,globalization of education,internationalization of education,traditional
teaching methods,methodological innovations,educational platforms,COVID-19
pandemic, educational accessibility
Ключевые слова: Инновационные методы, дистанционное обучениеи,
ностранные языки, высшие учебные заведения, онлайн- платформы,
мобильные
приложения,
искусственный
интеллект,цифровые
технологии,гибкость обучения, интерактивные технологии, геймификация,
мультимедийные ресурсы, персонализированное обучение, глобализация
образования, интернационализация образования, традиционные методы
обучения, методические инновации, образовательные платформы, пандемия
COVID-19, образовательная доступность
Mavzuning dolzarbligi
"Innovatsion usullar: oliy ta'lim muassasalarida masofaviy chet tilini o'rgatish"
mavzusi zamonaviy ta'limga bir qancha sabablarga ko'ra juda muhimdir:
•
Masofaviy ta'limga bo'lgan qiziqishning ortishi
: Ayniqsa, COVID-19
pandemiyasidan so'ng, masofaviy ta'lim texnologiyalari ta'lim amaliyotining
ajralmas qismiga aylangan. Ular talabalarga o'z joylashuvidan qat'i nazar,
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
277
ta'limga kirish imkoniyatini ta'minlab, ta'lim jarayonini moslashuvchan
tarzda tashkil qilish imkoniyatini beradi.
•
Texnologik taraqqiyot
: Axborot va kommunikatsiya texnologiyalarining
tez rivojlanishi til o'qitish samaradorligini oshirish uchun yangi imkoniyatlar
ochadi. Onlayn platformalar, mobil ilovalar, virtual sinflar va sun'iy intellekt
o'qituvchilarga va talabalarga yangi o'zaro aloqalar va o'quv jarayonining
sifatini oshirish imkoniyatlarini beradi.
•
Talabalar ehtiyojlarining o'zgarishi
: Hozirgi zamon talabalari raqamli
texnologiyalarga odatlangan va ta'limni o'z xohishlariga mos ravishda
kutadilar. Innovatsion usullar interaktiv va shaxsiylashtirilgan o'qish
tajribasini taqdim etadi, bu esa materialni yaxshiroq o'zlashtirishga yordam
beradi.
•
Ta'limning
internatsionallashuvi
:
Globallashuv
va
mamlakatlar
o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikning ortishi sharoitida chet tili ko'nikmalarining
professional rivojlanish uchun zarurligi ortib bormoqda. Innovatsion
masofaviy ta'lim usullari talabalarga tilni yuqori darajada o'rganish
imkoniyatini
beradi
va
ularning
global
mehnat
bozoridagi
raqobatbardoshligini oshiradi.
•
Moslashuvchanlik va kirish imkoni
: Masofaviy ta'lim usullari tilni
o'rganishni yanada moslashuvchan va kirish mumkin qiladi. Talabalar o'z
vaqtlarida, shaxsiy sharoitlarini hisobga olgan holda o'rganishlari mumkin.
Bu, ayniqsa, ish va ta'limni birlashtirayotgan yoki chekka hududlarda
yashovchi talabalarga juda foydalidir.
•
Uslubiy innovatsiyalar
: Interaktiv onlayn resurslar, geymifikatsiya, video
darslar va ona tili speakerslari bilan muloqot qilish kabi metodik
innovatsiyalar talabalar motivatsiyasini va samaradorligini sezilarli darajada
oshiradi.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
278
Maqsad
Ushbu maqolaning maqsadi oliy ta'limda masofaviy chet tilini o'rganishda
qo'llanilayotgan innovatsion usullar va texnologiyalarni tahlil qilish va o'qish
jarayonini yaxshilashdagi samaradorligini baholashdir. Maxsus e'tibor interaktiv
platformalar, multimediya resurslari, sun'iy intellekt va boshqa vositalar bilan
ta'limni dinamik va kirish mumkin bo'lgan muhitda tashkil etishga qaratilgan.
Maqola shuningdek, bu usullarni amaliy dasturlarga muvaffaqiyatli integratsiya
qilish uchun talabalar va o'qituvchilar duch keladigan asosiy muammolarni
aniqlashni ham ko'zda tutadi.
An'anaviy chet tili o'qitish usullariga umumiy qarash
An'anaviy yondashuvda bir nechta asosiy elementlar mavjud:
•
Darslar
: Nazariy materialni taqdim etishning asosiy usuli, o'qituvchilar
materialni taqdim etib, talabalarga asosiy tushunchalarni tushuntiradilar.
•
Seminarlar
: Darslardan keyingi kamroq rasmiy formatda, talabalarga
muhokama qilish, savollar berish, masalalarni hal qilish va guruh
muhokamalarida ishtirok etish imkoniyatini yaratadi.
•
Sinfdagi til mashqlari
: Guruh ishlari, suhbatlar, rol o'ynash va mashqlar
orqali o'rganilgan tuzilmalarni mustahkamlashga qaratilgan.
Ammo bu usullar ba'zi cheklovlarga duch keladi:
•
Vaqt cheklovlari
: Kurrikulumni tashkil qilishda cheklangan soatlar barcha
talabalarning ehtiyojlarini qondirishga yetarli bo'lmasligi mumkin,
murakkab mavzular esa yetarlicha qamrab olinmaydi.
•
Geografik to'siqlar
: O'quv muassasasida jismoniy mavjud bo'lish chekka
hududlarda yashovchilar uchun qiyinchilik tug'dirishi mumkin.
•
Katta guruhlar
: O'qituvchi va talabalar o'rtasidagi individual qo'llab-
quvvatlash va aloqani kamaytiradi.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
279
Masofaviy chet tili o'qitishdagi innovatsion usullar
Mobil ilovalar va platformalar zamonaviy ta'lim texnologiyalari ekosistemasining
markazida joylashgan bo'lib, turli operatsion tizimlar bo'ylab keng funksionallikka
ega:
•
Mobil ilovalar turlari
:
o
Mahalliy ilovalar
:
iOS
(Swift) yoki Android (Kotlin) uchun maxsus
ishlab chiqilgan, yuqori samaradorlik va tizim integratsiyasini
ta'minlaydi.
o
Ko'p platformali ilovalar
: React Native, Flutter yoki Xamarin kabi
ramkalar yordamida yaratilgan, iqtisodiy jihatdan samarali, ammo
ba'zi cheklovlari mavjud.
o
Veb-ilovalar
: Brauzer orqali har qanday qurilmada o'rnatilmasdan
kirish mumkin, ammo cheklangan funksiyalarni taqdim etadi.
Xulosa
Maqola oliy ta'limda masofaviy chet tilini o'rgatishda qo'llaniladigan innovatsion
usullar va texnologiyalarni batafsil ko'rib chiqadi. Kirish qismida, COVID-19
pandemiyasidan keyin, raqamli texnologiyalarning tez rivojlanishi va ta'limdagi
moslashuvchanlikni ta'minlashga bo'lgan ehtiyoj mavzuning dolzarbligini
ta'kidlaydi. O'quvchilar va o'qituvchilar uchun interaktiv texnologiyalar va sun'iy
intellekt yordamida ta'lim samaradorligi oshadi.
Ta'limda innovatsion texnologiyalarning integratsiyasi chet tilini o'rganish sifatini
va kirish imkoniyatlarini sezilarli darajada yaxshilaydi. Masofaviy ta'lim
zamonaviy ta'limning muhim va ajralmas qismi bo'lishi mumkin.
Manbalar
:
1.
Belyaeva, I. A. Innovatsion usullarni o'rganish. Moskva: MSU nashriyoti,
2020.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
280
2.
Guseva, T. V., Ivanova, L. A. Oliy ta'limda masofaviy ta'lim: Printsiplar va
texnologiyalar. Sankt-Peterburg: SPbSU nashriyoti, 2021.
3.
Larina, I. N. Chet tili ta'limida interaktiv texnologiyalar: O'quv qo'llanma.
Moskva: HSE nashriyoti, 2022.
4.
Petrova, O. A., Sidorova, N. I. Mobil texnologiyalarni chet tili ta'limida
qo'llash. Qozon: KSU nashriyoti, 2023.
