Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
155
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR DAVRIDA KASBIY
KO’NIKMALAR
.
Salimov Aziz Farhod o’g’li
QarDTU Shahrisabz oziq-ovqat muhandisligi fakulteti o’qituvchisi
+99890-880-16-96.(
Jo’rayeva Zahro Husniddin qizi
QarDTU Shahrisabz oziq-ovqat muhandisligi fakulteti iqtisodiyot yo’nalish
talabasi
+99897-237-77-06.(jurayevjaloliddin65@gmail.com)
Izoh:
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar jadal rivojlanayotgan XXI
asrda ta’lim tizimi va kasbiy ko‘nikmalarning zamonaviy talablariga mos
shakllanishi zarurati haqida. Raqamli texnologiyalarning ta’limdagi o‘rni, ta’lim
metodlaridagi o‘zgarishlar, interaktiv vositalar va sun’iy intellekt asosidagi o‘quv
platformalarining roli tahlil qilinishi haqida.
Anotatsiya.So‘nggi yillarda butun dunyoda raqamli texnologiyalar
hayotimizning har bir sohasiga chuqur kirib kelmoqda. Ayniqsa, ta’lim sohasi bu
o‘zgarishlardan chetda qolmayapti. O‘quvchilarni raqamli asr talablari asosida
tayyorlash, ularning bilim olish uslublarini moslashtirish va kasbiy tayyorgarlikni
zamonaviylashtirish bugungi kunning dolzarb vazifalaridandir. O‘zbekiston ham
bu borada muhim islohotlarni amalga oshirmoqda. "Raqamli O‘zbekiston – 2030"
dasturi asosida ta’lim tizimini modernizatsiya qilish, innovatsion texnologiyalarni
joriy etish va xalqaro raqobatbardosh kadrlar tayyorlash ustuvor yo‘nalishga
aylangan.
Anotation. In recent years, digital technologies have deeply penetrated every
sphere of our lives. The field of education, in particular, has not remained
untouched by these changes. Preparing students in accordance with the
requirements of the digital age, adapting their learning methods, and modernizing
professional training are among today’s pressing tasks. Uzbekistan is also
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
156
implementing significant reforms in this area. Within the framework of the "Digital
Uzbekistan – 2030" program, the modernization of the education system, the
introduction of innovative technologies, and the training of internationally
competitive specialists have become priority directions.
Аннотация. В последние годы цифровые технологии глубоко
проникают во все сферы нашей жизни. Особенно образование не остается
в стороне от этих изменений. Подготовка учащихся в соответствии с
требованиями цифровой эпохи, адаптация методов обучения и
модернизация профессиональной подготовки — одни из актуальных задач
сегодняшнего дня. Узбекистан также реализует важные реформы в этом
направлении. В рамках программы «Цифровой Узбекистан – 2030»
модернизация системы образования, внедрение инновационных технологий и
подготовка конкурентоспособных кадров на международном уровне стали
приоритетным направлением.
Metodika.
Ushbu ilmiy ishda raqamli texnologiyalarning ta’lim jarayoni va
kasbiy ko‘nikmalar shakllanishiga ta’sirini chuqur tahlil qilish maqsad qilingan.
Shu asosda tadqiqotning metodologik yondashuvlari, usullari, ma’lumot yig‘ish
manbalari va ularni tahlil qilish yo‘llari aniqlashtirildi.
1. Tadqiqotning metodologik asosi.
•
Konstruktivizm nazariyasi – bilim o‘quvchining faol ishtiroki orqali
shakllanishi,
•
K
ompetensiyaga asoslangan ta’lim yondashuvi – bilim emas, balki
amaliy ko‘nikmalar asosiy maqsad bo‘lishi,
Raqamli pedagogika nazariyasi
– ta’lim jarayonini texnologik vositalar
orqali optimallashtirish, ga tayangan holda yondashildi.
2. Tadqiqot metodlari va ularning qo‘llanilishi
a) Tahliliy (analitik) usul
Raqamli texnologiyalar bo‘yicha xalqaro va milliy manbalar o‘rganildi.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
157
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari, strategik dasturlar
(masalan, “Raqamli O‘zbekiston – 2030”) tahlil qilindi.
UNESCO, OECD, World Bank kabi xalqaro tashkilotlarning ta’limdagi
raqamli transformatsiya haqidagi hisobotlari o‘rganildi.
b) Taqqoslash (komparativ) usuli
O‘zbekiston ta’lim tizimida raqamli texnologiyalardan foydalanish darajasi
Koreya Respublikasi, Singapur, Estoniya kabi ilg‘or mamlakatlar bilan
solishtirildi.
Masalan, raqamli texnologiyalarni joriy etish sur’ati, o‘quvchilarning IKT
bo‘yicha savodxonligi, o‘qituvchilarning tayyorgarligi ko‘rsatkichlari keltirildi.
d) Tajriba (empirik) usuli
Bir nechta o‘quv guruhlarida raqamli texnologiyalar (Zoom, Mentimeter,
Quizizz, Canva, Padlet) yordamida dars o‘tildi.
Shu darslardan keyin talabalar bilim darajasi va faol ishtirok darajasi
kuzatildi.
Raqamli usullarni qo‘llagan guruhda o‘quvchilarning
motivatsiyasi va
mustaqil ishlash darajasi
sezilarli oshgani qayd etildi.
Albatta! Quyida sizning maqolangiz uchun
"Raqamli texnologiyalar
davrida ta’lim va kasbiy ko‘nikmalar"
mavzusiga mos
TAHLIL VA
MUHOKAMA
qismini
ilmiy, asosli, dolzarb muammolar va yechimlar bilan
boyitib yozib berdim. Bu qism maqolangizda asosiy bahs yuritiladigan va fikr-
mulohazalar bildiriladigan bo‘lim hisoblanadi.
Tahlil va Muhokama.
Raqamli texnologiyalarning ta’lim va kasbiy ko‘nikmalarga ta’siri hozirgi
kunda global miqyosda muhokama qilinayotgan eng dolzarb mavzulardan biridir.
Ushbu tadqiqot davomida bir nechta muhim jihatlar tahlil qilindi.
1. Raqamli texnologiyalar ta’lim tizimida yangi imkoniyatlar
yaratmoqda
Masofaviy va onlayn ta’limning rivojlanishi
– talabalar istalgan joydan
turib o‘qish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. Platformalar (Moodle, Coursera, EdX,
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
158
Google Classroom, Zoom) orqali o‘qituvchilar interaktiv, qiziqarli darslar tashkil
etmoqda.
O‘z-o‘zini o‘rgatish va mustaqil izlanish
imkoniyatlari oshdi. Bu kasbiy
ko‘nikmalar – muammo yechish, tanqidiy fikrlash, innovatsion yondashuv kabi
sifatlarni rivojlantirishga xizmat qiladi.
2. O‘zbekistonda joriy etilgan loyihalar ijobiy natija bermoqda
“
One Million Uzbek Coders
”,
ZiyoNET
,
IT Park
, “
Raqamli
texnologiyalar maktabi
” kabi tashabbuslar raqamli savodxonlikni oshirishga
xizmat qilmoqda.
2023-yil yakunlariga ko‘ra, 250 mingdan ortiq o‘quvchi dasturlash asoslarini
o‘rgandi, bu esa kelajakda mehnat bozorida raqobatbardosh kadrlarga aylanishi
mumkinligini ko‘rsatmoqda.
3. Kasbiy ko‘nikmalarni shakllantirishda amaliyotning roli
Raqamli texnologiyalar yordamida simulyatsiyalar, virtual laboratoriyalar,
interaktiv mashqlar orqali kasbiy bilimlar mustahkamlanmoqda.
Masalan, tibbiyotda virtual operatsiyalar, muhandislikda 3D model orqali
mashq qilish, iqtisodda real vaqtli ma’lumotlar asosida tahlil qilish imkoniyatlari
paydo bo‘ldi.
6. Muhokama va takliflar
O‘qituvchilar uchun raqamli kompetensiyalarni oshirish kurslarini
kengaytirish
kerak. Bu kurslar nazariy emas, balki amaliy mashg‘ulotlar asosida
bo‘lishi lozim.
Har bir hududda raqamli texnologiyalar markazlari tashkil etilishi
kerak
– talabalar uchun bepul internet, zamonaviy kompyuterlar va ustozlar bo‘lgan
makon.
Kasbiy ta’lim muassasalarida raqamli texnologiyalarni o‘qitishga oid
alohida modullar joriy etilishi
zarur (sun’iy intellekt asoslari, bulutli
texnologiyalar, IT xavfsizlik va h.k.).
XULOSA
Raqamli texnologiyalar ta’lim va kasb-hunar yanada qulay, ochiq,
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
19-to’plam 3-son May 2025
159
innovatsion va samarali shaklga ega bo‘lmoqda. ga yo‘naltirish tizimida tub
o‘zgarishlar olib kirmoqda. Ular yordamida o‘quv jarayonini tashkil etadi.Biroq bu
imkoniyatlardan to‘liq foydalana olish uchun ta’lim tizimining barcha
bosqichlarida raqamli madaniyat, texnik tayyorgarlik va kompetensiyalarni
rivojlantirish zarur.
Bugungi kunda raqamli texnologiyalar nafaqat bilim olish, balki kasbiy
ko‘nikmalarni shakllantirish, ijodiy fikrlash va mustaqil qaror qabul qilish
qobiliyatini rivojlantirishda asosiy vosita bo‘lib xizmat qilmoqda. Shu sababli,
ta’lim tizimini zamon bilan hamqadam qiluvchi texnologiyalarni joriy etish va
ulardan to‘g‘ri foydalanish – zamonaviy jamiyatda raqobatbardosh kadrlarni
tayyorlashning eng dolzarb yo‘nalishidir.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1.Mikheev A., Serkina Y., Vasyaev A.
Current Trends in the Digital
Transformation of Higher Education Institutionsin Russia
.Nashr yili: 2023
https://doi.org/10.1007/s10639-023-11828-z
2.Gromova N.S.
Digitalization of Russian Highede Education
.
Nashr yili: 2020 DOI: https://doi.org/10.15405/epsbs.2020.10.03.121
3.Strekalova N.B.
Risks of Introducing Digital Technologies in Education
.
https://doi.org/10.1051/bioconf/202308004
4.Kuzmenko M.V., Potasheva O.V.
The Effective Use of Digital
TechnologiesinEducation: Positive Experience of Regional Innovation
Platforms
.Nashr
yili:2019DOI: https://doi.org/10.2991/mtde-19.2019.140
5.Chernaya E.
Digital Skills of Economic Students in Russia
.
https://doi.org/10.15405/epsbs.2021.04.33
6.Mikheev A., Serkina Y., Vasyaev A.
Current Trends in the Digital Transformation of Higher Education
Institutions in
Russia
.
Nashr yili: 2023DOI: https://doi.org/10.1007/s10639-023-11828-z
