Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
20-
to’plam
2-son Iyun 2025
59
OLIY MAKTAB O’QITUVCHISINING INNOVATSION FAOLIYATI
TAQU “O’zbek tili
va
adabiyoti” kafedrasi o’qituvchisi
Doniyorova Gulbahor Bobir qizi
Annotatsiya:
Mazkur maqolada oliy maktab o
‘
qituvchisining innovatsion
faoliyatining mazmuni, yo
‘
nalishlari va ahamiyati tahlil etilgan. Innovatsion
yondashuvlar asosida ta
’
lim jarayonini tashkil etish, ilg
‘
or pedagogik
texnologiyalarni joriy qilish, o
‘
quv dasturlarini modernizatsiya qilish hamda ilmiy-
tadqiqot faoliyatini innovatsiyalashning asosiy tamoyillari yoritilgan. Shuningdek,
oliy ta
’
lim tizimida o
‘
qituvchidan talab etiladigan zamonaviy kompetensiyalar va
yangilikka ochiqlik kabi muhim jihatlar ko
‘
rsatib berilgan. Ushbu material oliy
ta
’
lim muassasalari pedagoglari, ilmiy xodimlar hamda pedagogika yo
‘
nalishida
tahsil olayotgan talabalar uchun foydali manba bo
‘
lib xizmat qiladi.
Kalit so
‘
zlar:
innovatsion faoliyat, oliy maktab, pedagogik texnologiyalar,
zamonaviy
ta
’
lim,
o
‘
qituvchi
kompetensiyasi,
ilmiy-tadqiqot,
ta
’
lim
innovatsiyalari, raqamli pedagogika, interfaol metodlar, uzluksiz kasbiy
rivojlanish
XXI asr
—
innovatsiyalar asri bo
‘
lib, ta
’
lim tizimida ham zamonaviy
yondashuvlarni joriy etish zarurati kundan-kunga ortib bormoqda. Oliy maktab
o
‘
qituvchisi bu jarayonda yetakchi subyekt sifatida innovatsion faoliyatni
rivojlantirish va tatbiq etishda muhim o
‘
rin tutadi.
Innovatsion faoliyat
—
bu mavjud pedagogik tajriba, ilmiy yondashuv va
texnologiyalar asosida yangi, samarali o
‘
quv jarayonini yaratish, uni amaliyotga
joriy etish hamda doimiy takomillashtirish jarayonidir.
Oliy ta’lim muassasasi
o‘qituvchisining innovatsion faoliyati quyidagi yo‘nalishlarda namoyon bo‘ladi:
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
20-
to’plam
2-son Iyun 2025
60
1.
Pedagogik texnologiyalarni joriy etish
—
masalan, raqamli ta’lim
platformalari, masofaviy ta’lim, aralash o‘qitish (blended learning) va
muammoli o‘qitish metodlari.
2.
O‘quv rejalarini modernizatsiya qilish
—
mehnat bozori ehtiyojlarini
hisobga olgan holda, fan dasturlarini yangilash va kompetensiyaviy
yondashuvga asoslangan ta’limni yo‘lga qo‘yish.
3.
Ilmiy-tadqiqot faoliyatini innovatsiyalash
—
talabalar va yosh
tadqiqotchilarni jalb etgan holda zamonaviy ilmiy yo‘nalishlarda amaliy
ishlar olib borish.
4.
Akademik erkinlik va tashabbuskorlik
—
dars jarayonida kreativlik,
interfaol metodlar, loyiha asosidagi ta’lim kabi yondashuvlardan
foydalanish.
Innovatsion o‘qituvchi:
•
Yangilikka ochiq
, doimiy o‘rganishga intiluvchi bo‘lishi kerak;
•
Tanqidiy va kreativ fikrlash
ko‘nikmalariga ega bo‘lishi zarur;
•
Texnologik savodxonlik
–
raqamli vositalardan samarali foydalana olishi
kerak;
•
Metodik yondashuvni yangilay olishi
, interfaol dars tashkil etishni bilishi
kerak;
•
Tahliliy va loyiha asosida ishlash
qobiliyatiga ega bo‘lishi zarur.
Innovatsion faoliyat doirasiga quyidagilar kiradi:
Yo‘nalish
Tavsifi
Didaktik innovatsiyalar
Yangi dars ishlanmalari, muammoli ta’lim,
loyihaviy ta’lim, kases
-tahlil, refleksiya
metodlari
Texnologik innovatsiyalar
AKT, sun’iy intellekt vositalari, LMS tizimlari
(Moodle, Canvas, Google Classroom)
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
20-
to’plam
2-son Iyun 2025
61
Tashkiliy innovatsiyalar
Gibrid ta’lim, kredit
-modul tizimi, akademik
erkinlikni kengaytirish
Baholash innovatsiyasi
Formativen (jaryonli) baholash, e-portfoliolar,
raqamli testlar
Zamonaviy oliy ta’lim tizimi keskin o‘zgarishlar va raqobat sharoitida
rivojlanmoqda. Bunday muhitda o‘qituvchidan nafaqat o‘z fanini puxta bilish,
balki ta’lim jarayoniga yangicha yondashish, raqamli vositalardan foydalanish,
o‘quvchilarni ijodiy va mustaqil fikrlashga undash kabi ko‘plab kompetensiyalar
talab etiladi. Bu esa, o‘z navbatida,
innovatsion faoliyat
ni har bir oliy maktab
o‘qituvchisining kasbiy hayotiga asosiy element sifatida olib kirishni taqozo etadi.
Xulosa qilib aytganda, oliy maktab o‘qituvchisining innovatsion faoliyati
nafaqat ta’lim sifati va samaradorligini oshiradi, balki talabalarning mustaqil
fikrlovchi, kreativ va kompetent shaxs sifatida shakllanishiga xizmat qiladi. Oliy
maktab
o‘qituvchisining
innovatsion
faoliyati
ta’lim
jarayonini
zamonaviylashtirish, talabalarda ijodkorlik va mustaqil fikrlashni rivojlantirish,
zamon talablariga javob beruvchi mutaxassislar tayyorlashda muhim omildir.
O‘qituvchi o‘z faoliyatida doimiy yangilanishga, eksperimentlar o‘tkazishga va o‘z
ustida ishlashga tayyor bo‘lishi lozim. Shundagina u chinakam innovatsion
pedagog maqomiga ega bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
ro’yxati
1.
Abdullayeva,N.Sh. (2022). Innovatsion pedagogik texnologiyalar.
Toshkent
“Fan va texnologiya” nashriyoti.
2.
Jalolov, J.J. (2016). Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat.
Toshkent: “Ilm ziyo” nashriyoti.
3.
To‘raxo‘jayev, N.N., & Yo‘ldoshev, M.Q. (2019). Oliy ta’lim
pedagogikasi. Toshkent: “O‘qituvchi” nashriyoti.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
20-
to’plam
2-son Iyun 2025
62
4.
Hasanboeva, M.X. (2021). Innovatsion ta’lim muhitini shakllantirishda
o‘qituvchining roli. // O‘zbekiston pedagogik axborotnomasi, №4, 45–
49-
betlar.
5.
Karimova, Z.A. (2020). Oliy ta’limda raqamli pedagogika: imkoniyat va
istiqbollar. // Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar jurnali, №3, 12–
18-betlar.
6.
UNESCO. (2021). Digital learning and transformation in higher education.
Paris: UNESCO Publishing.
