Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 2-son Aprel 2025
93
QURILISHDA MENEJMENTNING O‘RNI
Xusanova Malohat Mengnorovna
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiya universiteti o’qituvchisi
Tog`ayaliyev Sardor Abdurahmon o`g`li
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiya universiteti o’qituvchisi
Annotatsiya: Ushbu maqolada qurilish jarayonida menejmentning roli,
vazifalari hamda samarali boshqaruvning loyiha muvaffaqiyatiga ta’siri tahlil
qilinadi. Qurilish loyihalarida vaqt, byudjet va sifatni boshqarish kabi asosiy
komponentlar menejment orqali muvofiqlashtiriladi. Maqolada qurilish
menejmentining zamonaviy yondashuvlari, muammolari va ularni hal qilish
yo‘llari keltirilgan.
Kalit so‘zlar: qurilish menejmenti, loyiha boshqaruvi, vaqt boshqaruvi,
resurslarni rejalashtirish, sifat nazorati.
Kirish
Qurilish sohasi har doim iqtisodiyotning muhim tarmoqlaridan biri bo‘lib
kelgan. Katta hajmdagi investitsiyalar, ko‘p sonli ishtirokchilar va murakkab
texnologik jarayonlar qurilish loyihalarini samarali boshqarishni talab etadi. Shu
sababli, menejmentning roli bu sohada nihoyatda muhim. Qurilish menejmenti —
bu loyihani rejalashtirishdan tortib, yakuniy foydalanishga topshirishgacha bo‘lgan
barcha bosqichlarni boshqarish tizimidir.
Asosiy qism
1. Qurilishda menejment tushunchasi
Qurilish menejmenti — bu resurslar (mehnat, moddiy, moliyaviy va texnik)ni
optimal tarzda taqsimlash orqali belgilangan muddat, byudjet va sifatga mos
ravishda loyiha maqsadlariga erishishni ta’minlovchi tizimdir. Bu jarayon
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 2-son Aprel 2025
94
loyihaning barcha ishtirokchilari — investor, buyurtmachi, pudratchi,
subpudratchi va nazorat organlari o‘rtasidagi muvofiqlashtirishni o‘z ichiga oladi.
2. Menejmentning asosiy funksiyalari
Qurilish loyihalarini boshqarishda quyidagi asosiy funksiyalar mavjud:
•
Rejalashtirish
– loyiha maqsadlari va ularni amalga oshirish uchun
zarur choralarni aniqlash.
•
Tashkil etish
– resurslar va ishchi guruhlarni to‘g‘ri joylashtirish.
•
Motivatsiya
– xodimlarni samarali ishlashga undash.
•
Nazorat
– ish jarayonini kuzatish va og‘ishlarni bartaraf etish.
3. Zamonaviy qurilish menejmentida texnologiyalarning o‘rni
Hozirda BIM (Building Information Modeling), Gantt diagrammalari, loyiha
boshqaruvi dasturlari (masalan, Primavera, MS Project) qurilishda menejment
sifatini oshirishda muhim ahamiyatga ega. Bu vositalar yordamida ish jadvalini
kuzatish, xarajatlarni tahlil qilish va loyiha xavflarini oldindan baholash mumkin.
4. Muammolar va ularning echimlari
Qurilishda uchraydigan asosiy menejment muammolari quyidagilardir:
•
Noto‘g‘ri rejalashtirish;
•
Moliyaviy cheklovlar;
•
Malakali kadrlar yetishmasligi;
•
Texnik xatolar.
Bu muammolarni hal qilish uchun quyidagilarni tavsiya etish mumkin:
•
Loyiha boshlanishidan oldin puxta rejalashtirish;
•
Moliyaviy risklarni sug‘urtalash;
•
Mutaxassislar malakasini oshirish;
•
Zamonaviy texnologiyalardan foydalanish.
Xulosa
Qurilish jarayonlarida menejment samaradorligi — loyiha muvaffaqiyati
garovidir. Yaxshi tashkil etilgan boshqaruv tizimi loyihani belgilangan vaqt va
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 2-son Aprel 2025
95
byudjet doirasida, kerakli sifat bilan amalga oshirish imkonini beradi. Shuning
uchun, zamonaviy qurilishda menejment yondashuvlarini joriy etish va
mutaxassislarni tayyorlash ustuvor vazifalardan biridir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Хурсандов, Э. Ў. (2024). ЭГИЛУВЧИ ЭЛЕМЕНТЛАРНИ
ҲИСОБЛАШ ВА УЛАРНИНГ АФЗАЛЛИКАРИ. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА
И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 47(5), 73-76.
2.
Жураев, С., & Беккамов, М. (2022). КЛАССИФИКАЦИЯ
ВИСЯЧИХ МЕТАЛЛИЧЕСКИХ КОНСТРУКЦИЙ (ТРОСОВЫХ И
МЕМБРАННЫХ)
ПОКРЫТИЙ.
O'ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 2(14), 997-1002.
3.
Жураев, С., & Сатторов, К. (2023). Расчет Тросовых Висячих
Покрытий В Пк Лира. Periodica Journal of Modern Philosophy, Social Sciences
and Humanities, 16, 119-123.
4.
Жўраев,
С.
(2023).
АЛИШЕР
НАВОИЙ
ДАВРИ
ИМОРАТЛАРИНИНГ
АРХИТЕКТУРАСИ.
O'ZBEKISTONDA
FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI,
2(16), 142-146.
5.
Turayev, S., & Sanjar, J. (2023). ZILZILA VAQTIDA BINO VA
ZAMIN GRUNTLARINING O’ZARO TA’SIRI. Finland International Scientific
Journal of Education, Social Science & Humanities, 11(2), 410-414.
6.
Sanjar, J. (2023). DEVELOPMENT OF CULTURE AND
ENTERTAINMENT PARKS. American Journal of Pedagogical and Educational
Research, 9, 49-52.
7.
Жураев, С., & Тураев, Ш. (2023). ДВУХПОЯСНЫЕ
ПРЕДВАРИТЕЛЬНО
НАПРЯЖЕННЫЕ
СИСТЕМЫ.
IJODKOR
O'QITUVCHI, 3(29), 77-81.
Yangi O'zbekiston taraqqiyotida tadqiqotlarni o'rni va rivojlanish omillari
18-to’plam 2-son Aprel 2025
96
8.
Жураев, С., & Сатторов, К. (2023). ТЕРМИНОЛОГИЯ И
КЛАССИФИКАЦИЯ ВИСЯЧИХ И ВАНТОВЫХ МОСТОВ. Innovations in
Technology and Science Education, 2(9), 197-206.
9.
Mamatmurod ogli J. S. et al. QURILISH BOSH PLANI, MATERIAL
VA
KONSTRUKSIYALARNI
OMBORLARGA
JOYLASHTIRISH
//ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2024.
– Т. 47. – №. 5. – С. 66-72.
10.
Mamatmurod ogli J. S. et al. ASOS, PODEVORLAR VA
ORAYOPMALARNI
KUCHAYTIRISH
VA
ULARNING
MONTAJ
SAMARADORLIGINI
OSHIRISH
//ОБРАЗОВАНИЕ
НАУКА
И
ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ. – 2024. – Т. 47. – №. 5. – С. 54-59.
11.
Abdurahmon og T. S. et al. EGILUVCHAN-QATTIQ VANTLAR
BILAN MUSTAHKAMLANGAN KATTA ORALIQLI SILINDRSIMON
MEMBRANALARNI HISOBLASH //JOURNAL OF INNOVATIONS IN
SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH. – 2024. – Т. 7. – №. 3. – С.
135-139.
1.
