127
“ISHBILARMON AYOL” KO‘RIK-TANLOVINING XOTIN-QIZLAR
TADBIRKORLIGINI RIVOJLANTIRISHDAGI AHAMIYATI (BUXORO VILOYATI
MISOLIDA)
M.D.Kazakova
Tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Buxoro davlat texnika universiteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15671646
Annotatsiya.
Mazkur maqolada 2016-yildan buyon O‘zLiDeP tomonidan
tashkillashtirilayotgan “Ishbilarmon ayol” respublika ko‘rik-tanlovining Buxoro viloyatidagi
bosqichlari haqida fikr-mulohazalar bildirilgan. Maqolada 2016–2021-yillar oralig‘ida Buxoro
viloyatida o‘tkazilgan tanlov bosqichlari, natijalari, g‘oliblari haqida aniq raqam va dalillar
berilgan.
Kalit so‘zlar:
O‘zLiDeP, ishbilarmon ayollar, “Ishbilarmon ayol” tanlovi, tadbirkorlik,
fermerlik, xotin-qizlar faolligi, Buxoro viloyati, iqtisodiy rivojlanish, ilg‘or tajriba, ayollarni
qo‘llab-quvvatlash.
Kirish.
Mustaqillik yillarida O‘zbekistonda xotin-qizlarning ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy
faolligini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirildi. Ayniqsa, ayollarning
tadbirkorlik sohasidagi ishtirokini rag‘batlantirish maqsadida turli tanlov va dasturlar yo‘lga
qo‘yildi. Shu jumladan, 2016-yildan boshlab O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasi
(O‘zLiDeP) tomonidan “Ishbilarmon ayol” nomli respublika ko‘rik-tanlovi tashkil etilib, u
ayollarning biznesdagi o‘rnini mustahkamlash, ularni rag‘batlantirish va ilg‘or g‘oyalarni
targ‘ib qilish yo‘lida muhim tashabbusga aylandi. Ushbu maqolada aynan Buxoro viloyatida
mazkur tanlovning o‘tkazilishi, u orqali erishilgan natijalar va faol ayollar misolida yurt
taraqqiyotiga qo‘shilayotgan hissasi haqida so‘z yuritiladi.
2016-yildan boshlab O‘zLiDeP tomonidan respublika miqyosida ishbilarmon ayollarni
qo‘llab-quvvatlash va ularni birlashtirish maqsadida “Ishbilarmon ayol” ko‘rik-tanlovi tashkil
etildi. Ushbu tanlov xotin-qizlar o‘rtasida tadbirkorlik va fermerlik faoliyatini rivojlantirish,
ularning rahbarligidagi xo‘jalik subyektlari o‘rtasida o‘zaro hamkorlikni kengaytirish, ilg‘or
tajribalarni ommalashtirish orqali tadbirkorlikning sifat jihatdan yuksalishiga ko‘maklashish
kabi vazifalarni o‘z ichiga oladi. Tanlov Buxoro viloyatida ham faoliyatini endi boshlagan
tadbirkor ayollar uchun rag‘batlantiruvchi omil sifatida xizmat qilib, ularning iqtisodiy faolligi
va tashabbuskorligini oshirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. Misol tariqasida, ko‘rik-tanlovda o‘tgan
davr mobaynida 6 mingdan ziyod buxorolik xotin-qizlar ishtirok yetganligini qayd yetish
mumkin
1
.
“Go‘zal va betakrorimsan, muqaddas Vatanim, jonim senga fido, O‘zbekistonim!” shiori
ostida mustaqillikning 25 yilligiga bag‘ishlab ilk marotaba “Ishbilarmon ayol” ko‘rik-tanlovi
ta’sis qilindi
2
. Ushbu tanlov faol, shijoatli, izlanuvchan, tashabbuskor, tadbirkor va fermer
xotin-qizlar o‘rtasida o‘tkazilib, xotin-qizlarni partiya harakat dasturidan xabardor qilish, bu
orqali esa partiya tarafdorlari safini yanada kengaytirishga xizmat qilishi ko‘zda tutildi.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi tomonidan 2016-yil 20-iyulda “Ishbilarmon ayol”
ko‘rik-tanlovi viloyat bosqichi bo‘lib o‘tdi. Har bir shahar va tumanlardan munosib ko‘rilgan 3
1
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi “Ayollar qanoti” joriy arxivi, 2021-yil ma’lumoti.
2
Ўзбекистон Либерал-демократик партияси Сиёсий Кенгаши Ижроия қўмитасининг 2016 йил 25 январдаги 01-
08/16-сонли қарори.
128
nafardan ishtirokchilar Viloyat bosqichi g‘olibligi uchun ishtirok etdi. Ishtirokchilar
innovatsion loyihalari, “Eng yaxshi tadbirkor ayol” nominatsiyasi g‘olibligini G‘ijduvon tumani
“G‘ijduvon mashhurasi” xususiy korxonasi rahbari Zamira Xaydarovna Safarova, “Eng yaxshi
fermer ayol” nominatsiyasi g‘olibligini Jondor tuman “G‘afurova Sidiqa Ziyodullayevna”
fermer xo‘jaligi rahbari Sidiqa Ziyadullayevna G‘afurova, “Eng yaxshi hunarmand”
nominatsiyasi g‘olibligini G‘ijduvon tumani yakka tartibdagi hunarmand, kashtachi Mavluda
Ibodullayevna Narzullayeva, “Muruvvatli ishbilarmon ayol” nominatsiyasi g‘olibligini Peshku
tumani “Malishoyak” fermer xo‘jaligi rahbari Sanam Jumayevaning fermer xo‘jaligini
rivojlantirish bo‘yicha erishgan yutuq va natijalari nusxalari, rasm va videolar “Baholash
mezonlari” asosida xolis baholandi. 4 ta nominatsiya bo‘yicha yuqori natijaga erishgan
ishtirokchilar ko‘rik-tanlovning respublika bosqichida qatnashish huquqini qo‘lga kiritishdi.
Sanam Baqoyevna Jumayeva sovrindor sifatida yuqori baholandi va respublika bosqichiga
chiqdi
3
. Ko‘rik-tanlov ilk marotaba tashkil qilinganligiga qaramasdan tarixiy ahamiyat kasb
etdi.
2016-yilda O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi a’zolari 13113 nafar kishi bo‘lib, shundan
xotin-qizlar 6194 nafar, ya’ni 47 foizni tashkil qilgan bo‘lsa, 2017-yilda 17392 nafar kishi
a’zo bo‘lib, shundan 8390 nafarini, ya’ni 48 foizini xotin-qizlar tashkil qildi
4
.
2017-yil tadbirkorlik sohasida faoliyat yuritayotgan, tashabbuskorligi va intilishi bilan
ajralib turgan ishbilarmon ayollar uchun yangilanishlar davri boshlandi. Ayni shu davrda
mamlakatimizda kichik biznes subyektlarining soni 120 ming kishidan oshdi
5
.
“Ishbilarmon ayol-2017” Buxoro viloyati bosqichida “Zamonaviy tadbirkor ayol portreti”
nominatsiyasida “Billur Tosh Fayz” oilaviy rahbari Nilufar Safarova, “Qishloq infratuzilmasini
rivojlantirayotgan fermer ayol” nominatsiyasida “Johongir-Muxritdin” fermer xo‘jaligi rahbari
Nodira Rajabova, “Tashabbuskor ayol” nominatsiyasida “Luks Buxaralayn” MChJ rahbari
Umriya Ismailovalar g‘olib deb topildi
6
.
2018-yilda “Ishbilarmon ayol–2018” respublika ko‘rik-tanlovining Buxoro viloyati
bosqichida “Zamin, Madad, Tayyorlov savdo” MChJ rahbari Mamlakat Sodiqova g‘olib deb
topildi. Tanlovda ikkinchi o‘rinni “Omad, Baxt, Quvonch” MChJ rahbari H.Halimova, uchinchi
o‘rinni esa “Tadbirkor Business Center” rahbari Saboat Davronovalar egalladi
7
.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi Buxoro viloyat xotin-qizlari kengashi bilan
hamkorlikda 2017-2019-yillar davomida “Ishbilarmon ayol”, “Bunyodkor ayollar”, “Sog‘lom
oila – mustahkam oila”, “Durdona”, “Farovon oila” kabi qator ko‘rik-tanlov va tadbirlar tashkil
qilindi
8
.
“Zamonaviy tashabbuskor ayol”, “Yilning muruvvatli ishbilarmon ayoli”, “Qishloqni
ijtimoiy rivojlantirishda faollik ko‘rsatgan fermer ayol”, “Investitsiyalarni jalb qilishda
tashabbus ko‘rsatgan ishbilarmon ayol”, “Eng yosh, faol ayol tadbirkor” kabi yo‘nalishlarda
o‘tkazilgan qariyb o‘nga yaqin ko‘rik-tanlovlar natijalariga ko‘ra, viloyatda xususiy
tadbirkorlik va fermer xo‘jaliklari bilan shug‘ullanayotgan faol ayollar munosib
3
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2016-yil ma’lumoti.
4
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi “Ayollar qanoti” joriy arxivi, 2018-yil ma’lumoti.
5
https://www.norma.uz/uz/bizning_sharhlar/ael_va_tadbirkorlik
6
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2017-yil hisoboti.
7
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2018-yil hisoboti.
8
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2019-yil hisoboti.
129
rag‘batlantirildi, bu esa xotin-qizlar orasida tadbirkorlikka bo‘lgan qiziqishning yanada
ortishiga xizmat qildi.
2019-yilda O‘zbekiston mustaqilligining 28 yilligiga bag‘ishlab “Jonajon O‘zbekistonim,
mangu bo‘l omon!” shiori ostida tashkil etilgan “Ishbilarmon ayol–2019” respublika bosqichi
yakunlariga ko‘ra, Buxoro viloyatidagi “Ark Travel” sayyohlik kompaniyasi rahbari Inobat
Sunnatovna Karimova faxrli ikkinchi o‘ringa sazovor bo‘ldi. Inobat Karimova tomonidan
2019-yil davomida ingliz tilini yaxshi biladigan, yurtimiz tarixi bo‘yicha chuqur bilimga ega
bo‘lgan yoshlarga mo‘ljallangan 25 ta yangi ish o‘rni yaratilgani e’tiborga molik bo‘lib, bu holat
xotin-qizlar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash borasidagi ijobiy amaliy natijalardan biridir.
“Ishbilarmon ayol-2020” ko‘rik-tanlovining Respublika bosqichi oldingilaridan tubdan
farqli ravishda tashkil etildi. Sababi, O‘zLiDeP tomonidan xotin-qizlarni oilaviy tadbirkorlikka,
kichik biznes va xususiy tadbirkorlik, fermerlikka jalb etish hamda bandligiga ko‘maklashish
orqali yosh oilalarni himoya qilish, iqtidorlarini ro‘yobga chiqarish, ular tashabbuslarini
qo‘llab-quvvatlash borasidagi ishlarga pandemiya sharoitida e’tibor yanada kuchaytirildi.
“Zamonaviy tashabbuskor ayol” nominatsiyasi bo‘yicha viloyat bosqichida g‘olib bo‘lgan
matolarga dizayn va ishlov berish bilan shug‘ullanuvchi Hamdamova Dilafro‘z Sharipovna,
respublika bosqichida “Yilning muruvvatli ishbilarmon ayoli” nominatsiyasi g‘olibligini qo‘lga
kiritdi. U Peshku tumanida bugungi kunda 35 nafar xotin-qizlarni doimiy ish o‘rni bilan band
qilgan
9
.
2021-yil 10-avgust sanasida Buxoro shahrida bo‘lib o‘tgan “Ishbilarmon ayol-2021”
ko‘rik tanlovining viloyat bosqichida birinchi o‘rinni “Fayz qurilish mollari” MChJ rahbari
Dilorom Fayziyeva qo‘lga kiritdi
10
. Xullas, “Ishbilarmon ayol” ko‘rik tanlovida O‘zLiDeP
Buxoro viloyati xotin-qizlari faol ishtirok qilib kelmoqda.
Xulosa.
“Ishbilarmon ayol” ko‘rik-tanlovi O‘zLiDeP tashabbusi bilan boshlanganiga
qaramay, u nafaqat siyosiy, balki ijtimoiy va iqtisodiy ahamiyatga ega bo‘lgan harakatga
aylandi. Buxoro viloyatidagi tanlovlar tajribasi shuni ko‘rsatdiki, bu tashabbus orqali yuzlab
ayollar tadbirkorlik va fermerlik faoliyatini yo‘lga qo‘yib, nafaqat o‘z oilasining, balki
jamiyatning taraqqiyotiga ham hissa qo‘shmoqda. Tanlovlar davomida g‘olib bo‘lgan ayollar
misolida, xotin-qizlarning qobiliyati, tashabbusi va irodasi yuksak natijalarga olib
kelayotganiga guvoh bo‘lish mumkin. Keyingi yillarda ham ushbu tanlovlar davom ettirilib,
ularning ko‘lamini kengaytirish orqali ayollarni qo‘llab-quvvatlash ishlari samaradorligi
yanada oshib bormoqda.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi “Ayollar qanoti” joriy arxivi, 2021-yil ma’lumoti.
2.
O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasi Siyosiy Kengashi Ijroiya qo‘mitasining 2016-
yil 25-yanvardagi 01-08/16-sonli qarori.
3.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2016-yil ma’lumoti.
4.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi “Ayollar qanoti” joriy arxivi, 2018-yil ma’lumoti.
9
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2020-yil hisoboti.
10
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2021-yil hisoboti.
130
5.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2017-yil hisoboti.
6.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2018-yil hisoboti.
7.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2019-yil hisoboti.
8.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2020-yil hisoboti.
9.
O‘zLiDeP Buxoro viloyati Kengashi joriy arxivi, 2021-yil hisoboti.
10.
https://www.norma.uz/uz/bizning_sharhlar/ael_va_tadbirkorlik
