`
92
RETSEPTORLAR VA DORI VOSITALARI O‘ZARO TA’SIRINI O‘RGATISHDA
SIMULYATSION TEXNOLOGIYALAR ROLI
O`rinboyev Lochinbek Xasanboy o`g`li
Andijon davlat tibbiyot instituti assistenti
Email adress (lochinbekorinboyev564@gmail.com)
Samatov Dilshodbek Toxirjonovich
Andijon davlat pedagogika instituti“Ijtimoiy-gumanitar fanlar” dotsenti,
pedagogika fanlari doktori (DSc)
https://doi.org/10.5281/zenodo.15287024
Annotatsiya:
Farmakodinamika dori vositalarining organizmdagi ta’sir mexanizmlarini,
ayniqsa retseptorlar bilan o‘zaro ta’sirini o‘rganadi. An’anaviy ta’lim metodlari
farmakodinamikani o‘rgatishda qiyinchiliklar tug‘diradi, chunki bu jarayonlar ko‘pincha
molekulyar va hujayra darajasida yuz beradi. Simulyatsion texnologiyalar yordamida
talabalarga murakkab retseptor-dori o‘zaro ta’sirini vizual va interaktiv tarzda ko‘rsatish orqali
ularning bilimini yanada mustahkamlash imkoniyati tug‘iladi.
Kalit so`zlar:
Retseptor, farmakodinamika, biologik ta’sir, agonist, antagonist.
Asosiy qism
1. Retseptorlar va dori vositalari o‘zaro ta’siri mohiyati
- Retseptorlar – organizmda dorilarning ta’sir ko‘rsatadigan molekulyar tuzilmalaridir.
- Agonist va antagonistlarning retseptorlar bilan bog‘lanish mexanizmlari va biologik
ta’sirlar.
- Affinitet va effikasi kabi farmakodinamik tushunchalar.
2. Simulyatsion texnologiyalar imkoniyatlari
- Retseptor-dori o‘zaro ta’sirini dinamik modellashtirish.
- 3D vizualizatsiya orqali molekulyar jarayonlarni ko‘rsatish.
- Ligand-reseptor bog‘lanishini real vaqt rejimida simulyatsiya qilish.
3. Simulyatsion metodlarning afzalliklari
- Vizualizatsiya: Molekulyar darajadagi jarayonlarni ko‘z bilan ko‘rish imkoniyati.
- Interaktivlik: Talabalarning faol ishtiroki va eksperimentlar orqali o‘rganish.
- Xatolikdan o‘rganish: Virtual tajribalar yordamida xatolardan saboq olish.
4. Amaliyotdagi qo‘llanilishi
- "PharmaSim", "BioPharma 3D" kabi simulyatsion dasturlar.
- Klinik farmakologiyada virtual bemorlar bilan ishlash.
- Turli dozalardagi ta’sirlarni modellashtirish orqali klinik tafakkurni rivojlantirish.
5. Ta’lim tizimiga tatbiq etish istiqbollari
- Simulyatsion metodlar orqali klinik fikrlashni erta bosqichda shakllantirish.
- Farmakologiya va klinik fanlar o‘rtasidagi integratsiyani mustahkamlash.
- Ta’lim sifatini oshirish uchun innovatsion yondashuvlarni tatbiq etish.
Xulosa
Simulyatsion texnologiyalar yordamida retseptorlar va dorilar o‘zaro ta’sirini chuqurroq
tushuntirish mumkin. Bu esa talabalarni real klinik vaziyatlarga tayyorlashda muhim rol
o‘ynaydi. Zamonaviy o‘quv metodlarining joriy etilishi farmakodinamikani o‘rganishni samarali
va qiziqarli qiladi, talabalarning bilim sifati va amaliy ko‘nikmalarini oshiradi.
`
93
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Gossen E.R., Rang H.P., Dale M.M. Pharmacology. – Churchill Livingstone, 2016.
2.
Katzung B.G. Basic and Clinical Pharmacology. – McGraw-Hill Education, 2021.
3.
Baxtiyorov S., Yusupov Sh., Shukurov D. Klinik farmakologiya asoslari. – Toshkent, 2020.
4.
Farmakologiya. Darslik. Tahrir hay’ati: Rasulov B.A., Yusupov Sh.S. – Toshkent: “Iqtisod-
Moliya”, 2019.
5.
World Health Organization. Simulation in Medical Education and Patient Safety. – WHO
Report, 2017.
6.
Anderson M. et al. Simulation-Based Education: A Framework for Teaching
Pharmacodynamics. – Medical Teacher Journal, 2020.
