72
KICHIK VA O‘RTA BIZNESNI RIVOJLANTIRISHDA INVESTITSION FAOLLIKNI
OSHIRISH: O‘ZBEKISTON-2030 STRATEGIYASINING AHAMIYATI
Abdibositova Muxlisa Latoyibxonovna
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti magistranti
E-mail: abdibositovamuhlisa@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.14134271
Annotasiya:
Ushbu tezisda kichik va o‘rta biznes, uning rivojlanishida bank
investitsiyalarning o‘rni, kichik va o‘rta biznesning O‘zbekistondagi hozirgi kundagi holati va
mamlakatimiz iqtisodiyoti rivojlanishidagi o‘rni haqida aytib o‘tilgan.
Kalit so‘zlar:
O‘zbekiston-2030 strategiyasi, kichik va o‘rta biznes (KOB), investitsion
faollik, iqtisodiy o‘sish, diversifikatsiya, ish o‘rinlari, innovatsiyalar, eksport, investitsion
muhit, moliyaviy resurslar, birokratik to‘siqlar, tadbirkorlik mahorati.
Аннотация:
В данном тезисе рассмотрены вопросы развития малого и среднего
бизнеса (МСБ) в Узбекистане, роль банковских инвестиций в этом процессе, а также
текущее состояние МСБ в стране и его значение для развития узбекской экономики.
Ключевые слова:
стратегия “Узбекистан-2030”, малый и средний бизнес (МСБ),
инвестиционная активность, экономический рост, диверсификация, рабочие места,
инновации, экспорт, инвестиционный климат, финансовые ресурсы, бюрократические
барьеры, предпринимательские навыки.
Annotation:
This thesis examines the development of small and medium-sized
enterprises (SMEs) in Uzbekistan, the role of bank investments in this process, as well as the
current state of SMEs in the country and their significance for the development of the Uzbek
economy.
Keywords:
Uzbekistan-2030 Strategy, small and medium-sized enterprises (SMEs),
investment activity, economic growth, diversification, jobs, innovations, export, investment
climate, financial resources, bureaucratic obstacles, entrepreneurial skills.
2023-yilning 11-sentabr kuni Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasini amalga
oshirish jarayonida orttirilgan tajriba va jamoatchilik muhokamasi natijalari asosida ishlab
chiqilgan “O‘zbekiston — 2030” strategiyasi Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev Farmoniga
asosan tasdiqlandi.qabul qilindi. . Ushbu strategiya 5 bo’limdan iborat bo’lib, 100 ta strategik
vazifalarni o’z ichiga olgan. Strategiyaning asosiy maqsadi iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy
islohotlar o’tkazish orqali O’zbekistonni zamonaviy va farovon yurtga aylantirish hisoblanadi.
”O’zbekiston-2030” strategiyasining asosiy yo’nalishlaridan bo’lib quyidagilar
hisoblanadi:
barqaror iqtisodiy o‘sish orqali daromadi o‘rtachadan yuqori bo‘lgan davlatlar qatoridan
o‘rin olish;
aholi uchun qulay ekologik sharoitlarni yaratish;
xalq xizmatidagi adolatli va zamonaviy davlatni barpo etish;
mamlakatning suvereniteti va xavfsizligini kafolatli ta’minlash.
iqtisodiyotni liberallashtirish
xorijiy sarmoyalarni jalb qilish
davlat boshqaruvi va qonun ustuvorligini takomillashtirish
73
infratuzilmani modernizatsiya qilish
1
innovatsion va texnologik taraqqiyotni rag’batlantirishdan iborat.
Strategiya shuningdek, ijtimoiy rivojlanishga, jumladan, sog’liqni saqlash, ta’lim va
qashshoqlikni kamaytirishga qaratilgan.
Mamlakatimizda 250 milliard dollarlik investitsiyalarni o‘zlashtirish, jumladan 110
milliard dollar xorijiy investitsiyalar va 30 milliard dollar davlat-xususiy sheriklik doirasidagi
investitsiyalarni jalb qilish.
Erkin muomaladagi qimmatli qog‘ozlar savdolari hajmini 8 milliard dollarga yetkazish.
Umumiy qiymati 150 milliard dollarlik 500 dan ziyod strategik ahamiyatiga ega bo‘lgan
texnologik va infratuzilmaviy loyihalarni amalga oshirish. Hududlarning investitsion
reytingini yuritish, har bir hududning imkoniyatlaridan kelib chiqib, uning investorlar uchun
jozibadorligini yanada oshirish. Pay va venchur jamg‘armalar faoliyatini yo‘lga qo‘yish orqali
portfel investitsiyalar hajmini 2 barobarga oshirish. 40 ta davlat ishtirokidagi korxonalar
aksiyalarini “Xalq IPO”siga chiqarish, aholini IPOda qatnashishini rag‘batlantirish
mexanizmlarini joriy qilish. Chet ellik nominal saqlovchilar hamda kastodian banklarning
mahalliy kapital bozorida qatnashishi uchun infratuzilmani yaratish. Barcha iqtisodiy
zonalarda zarur infratuzilmadan (yo‘l, elektr energiyasi, suv va oqova tizimi) uzluksiz
foydalanish imkoniyatlarini yaratish.
Hozirgi kunda ko'plab davlatlar iqtisodiy-ijtimoiy rivojlanishni ta’minlashda
investitsiyalarga katta e’tibor qaratmoqda. Jahon tajribasi shuni ko'rsatmoqdaki,
iqtisodiyotiga ko'proq investitsiya jalb qilgan va qulay investitsion muhit yaratgan davlatlar
iqtisodiy o'sish darajasini oshirishga erishmoqda.
Investitsiya keng ma'noga ega iqtisodiy tushuncha hisoblanadi. "Investitsiya" so'zi
lotinchada “kiyinmoq” ma’nosini anglatib, mamlakat ichida yoki chet elda iqtisodiyot
tarmoqlariga kapital kiritishni anglatadi. O‘zbekiston Respublikasining “Investitsiya faoliyati
to‘g‘risida”gi qonunida investitsiyalar quyidagicha ta’riflanadi: “Investitsiyalar — tadbirkorlik
faoliyati yoki boshqa qonuniy faoliyat turlariga kiritiladigan moddiy va nomoddiy boyliklar,
ularga bo‘lgan huquqlar, shu jumladan intellektual mulk huquqlari va reinvestitsiyalar."
Shuningdek, mazkur qonunda investitsiyaga bog‘liq atamalar ham ta’riflanadi. Jumladan:
-
Investor — investitsiya loyihalariga o‘z mablag‘larini kiritadigan yoki boshqa
investitsiya resurslarini jalb qiluvchi sub’ekt;
-
Investitsiya majburiyati — investitsiya loyihasidagi maqsadlarga erishish uchun
investor zimmasiga oladigan majburiyat;
-
Investitsiya faoliyati — investitsiyalarni amalga oshirish bilan bog'liq sub’ektlar
harakati;
-
Investitsiya faoliyati ishtirokchisi — investorning topshiriqlarini bajaruvchi sub’ekt;
-
Reinvestitsiya — investitsiyalardan olingan daromadni, shu jumladan foyda, foizlar,
dividendlar va boshqa shakllardagi mukofotlarni qayta investitsiyalash.
O’zbekiston-2030 strategiyasi mamlakatning barqaror rivojlanishi va iqtisodiy o’sishini
ta’minlashga qaratilgan. Bu strategiyada kichik va o’rta biznesni rivojlantirish, investitsion
faollikni oshirish va iqtisodiyotni diversifikatsiyalash muhim ahamiyatga ega ekanligi
ta’kidlanadi. Strategiyada kichik va o’rta biznesning iqtisodiy o’sishda muhim rol o’ynashi va
1
https://lex.uz/uz/docs/-6600413
74
investitsion faollikni rag’batlantirish orqali mamlakatni global bozorga integratsiyalashish
imkoniyatlari yaratilishi ta’kidlangan. O’zbekiston-2030 strategiyasining muvaffaqiyati kichik
va o’rta biznesni qo’llab-quvvatlash va ularning investitsion faolligini oshirishga bog‘liq.
Kichik va o’rta biznes mamlakat iqtisodiyotining asosiy omili hisoblanadi. U ish o’rinlari
yaratishda, iqtisodiy o’sishni rag’batlantirishda, innovatsiyalarni qo’llab-quvvatlashda va
iqtisodiyotni diversifikatsiyalashda muhim rol o’ynaydi. Biroq, kichik va o’rta biznesni
rivojlantirish uchun moliyaviy resurslarga kirish imkoniyatlarini kengaytirish, investitsion
muhitni yaxshilash va birokratik to’siqlarni bartaraf etish zarur. O’zbekiston-2030
strategiyasi ushbu masalalarga e’tibor qaratib, kichik va o’rta biznes uchun qulay sharoitlar
yaratishga qaratilgan. Strategiyada investitsion muhitni yaxshilash, moliyaviy resurslarga
kirishni osonlashtirish va birokratik to’siqlarni bartaraf etish, shuningdek, tadbirkorlik
mahoratini oshirish va innovatsion loyihalarni qo’llab-quvvatlashga qaratilgan chora-
tadbirlar ko’zda tutilgan.
Investitsion faollikni oshirish kichik va o’rta biznesni moliyaviy jihatdan
mustahkamlash, yangi texnologiyalarni joriy etish, ishlab chiqarishni kengaytirish va eksport
potentsialini rivojlantirish imkonini beradi. Bu, o’z navbatida, kichik va o’rta biznesning
raqobatbardoshligini oshirishga va global bozorga kirish imkoniyatlarini kengaytirishga
yordam beradi. O’zbekiston-2030 strategiyasi investitsion faollikni rag’batlantirish maqsadida
xorijiy va mahalliy investorlar uchun qulay sharoitlar yaratishga qaratilgan.
Kichik va o’rta biznesni rivojlantirishda investitsion faollikni oshirish uchun quyidagi
choralarning amalga oshirilishi zarur:
Moliyaviy resurslarga kirishni osonlashtirish: Kreditlarga kirishni osonlashtirish,
grantlar dasturlarini ishlab chiqish, venture kapital va crowdfunding platformalarini
rivojlantirish
Investitsion muhitni yaxshilash: Soliq siyosatini yaxshilash, korrupsiyani kamaytirish,
qonun ustuvorligini ta’minlash
Birokratik to’siqlarni bartaraf etish: Huquqiy va regulyativ muhitni soddalashtirish,
litsenziya olish va ruxsatnomalarni olish jarayonlarini soddalashtirish
Tadbirkorlik mahoratini oshirish: Biznesni boshqarish va marketing sohasida malakali
mutaxassislarni tayyorlash, biznesni rivojlantirishga qaratilgan treninglar va dasturlarni
tashkil etish
Innovatsiyalarni
qo’llab-quvvatlash:
Innovatsion
loyihalarni
moliyalashtirish
dasturlarini ishlab chiqish, texnologik parklar va inkubatorlarni yaratish
Eksportni rag’batlantirish: Eksportga qaratilgan bizneslar uchun qo’llab-quvvatlash
dasturlarini ishlab chiqish, xorijiy bozorlarga kirish imkoniyatlarini kengaytirish
O‘zbekiston-2030 strategiyasi kichik va o’rta biznesni rivojlantirish va investitsion
faollikni oshirish bo’yicha aniq yo’nalishlar va chora-tadbirlarni o’z ichiga oladi. Bu strategiya
doirasida kichik va o’rta biznesning iqtisodiy o’sishdagi roli kuchaytirilib, investitsion muhit
yanada yaxshilanadi.
Xulosa qilib aytganda, kichik va o’rta biznesni rivojlantirishda investitsion faollikni
oshirish O’zbekistonning iqtisodiy o’sishi va barqaror rivojlanishi uchun juda muhimdir.
O’zbekiston-2030 strategiyasi bu sohada katta imkoniyatlar yaratadi. Ushbu strategiya
doirasida kerakli siyosiy iroda va samarali chora-tadbirlar orqali mamlakatimizda kichik va
75
o’rta biznesni rivojlantirish va investitsion faollikni oshirish uchun qulay sharoitlar yaratish
mumkin.
References:
1.
Bekmurodov, A. A. (2022).
Kichik va o‘rta biznesni qo‘llab-quvvatlashning iqtisodiy
mexanizmlari
. Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirligi nashriyoti.
2.
Mirkasimov, A., Abdullaev, M., & Khodjiev, F. (2021).
Investitsion siyosat va iqtisodiy
rivojlanish yo‘llari
. Toshkent: Sharq Nashriyoti.
3.
Hodjaev, B. (2019).
O‘zbekistonda kichik va o‘rta tadbirkorlikni rivojlantirishning huquqiy
asoslari
. Toshkent: Adolat.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning ma’ruzalari va qarorlari
(2020-2022).
5.
Haydarov, U. (2022).
Investitsion rivojlanishning iqtisodiy va huquqiy jihatlari
. Toshkent:
Iqtisodiyot fanlari nashriyoti.
