16
ZAMONAVIY AXBOROT UZATISH VA SAQLASH QURILMALARI
ABDUJALILOVA MUXLISA INOMJON QIZI
ANDIJON QISHLOQ XO‘JALIGI VA AGROTEXNOLOGIYALAR INSTITUTI
IPAKCHILIK VA TUTCHILIK YO’NALISHI
1-BOSQICH TALABASI
https://doi.org/10.5281/zenodo.14293222
Kalit so’zlar
: optic tolali kabellar, DVD disklar, IoT, bulutli texnologiyalar, 5G
moslamalari.
Ключевые слова
: оптоволоконные кабели, DVD-приводы, Интернет вещей,
облачные технологии, устройства 5G.
Annotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy axborot uzatish va saqlash qurilmalarining
ahamiyati o’rganiladi. Zamonaviy axborot uzatish va saqlash qurilmalari turlari, ulardan
samarali foydalanish qisqacha tahlil qilinadi. Zamonaviy axborot uzatish va saqlash
qurilmalarini samarali ishlatish uchun nimalarga e’tibor qaratish kerak ekanligi ko’rib
chiqiladi.
Zamonaviy axborot uzatish va saqlash qurilmalari sohasidagi texnologiyalar kundalik
hayotimizda, ish joylarida, ta'lim va sog'liqni saqlash sohalarida muhim o‘rin tutmoqda.
Axborotning tez va samarali uzatilishi, uni saqlash, qayta ishlash va uzatish uchun zarur bo‘lgan
qurilmalar jamiyatning taraqqiyoti uchun asosiy vositalardan biri hisoblanadi. Bugungi kunda
internet, mobil aloqa tarmoqlari, ma'lumotlar markazlari, bulutli texnologiyalar va boshqa
zamonaviy qurilmalar axborotni saqlash va uzatishda o‘zining noyob imkoniyatlarini taqdim
etmoqda. Ushbu maqolada, zamonaviy axborot uzatish va saqlash qurilmalari
texnologiyalarining rivojlanishi va ularning jamiyatdagi o‘rni muhokama qilinadi.
ASOSIY QISM
Axborot uzatish qurilmalariAxborot uzatish texnologiyalari tarmoqlar orqali
ma'lumotlarni uzatishda muhim o‘rin tutadi. Eng ko‘p tarqalgan texnologiyalarni o‘rganish
zarur, jumladan:
Simli va simsiz tarmoqlar: LAN, WAN, Wi-Fi, 5G kabi tarmoqlarning ishlash prinsiplari.
Protokollar va ma'lumot uzatish usullari: TCP/IP, Ethernet, Wi-Fi, Bluetooth kabi
protokollarni qo‘llash.
Internet aloqalari va raqamli kommunikatsiya: Internetni uzatish uchun ishlatiladigan
texnologiyalar, masalan, fiber-optik kabel va raqamli signalizatsiya.
Axborot saqlash qurilmalari
Axborotni saqlash texnologiyalari hayotimizda zarur bo‘lgan barcha ma'lumotlarni
saqlashni ta'minlaydi. Ular quyidagi turkumlarga bo‘linadi:
Mahalliy saqlash qurilmalari: Kompyuterlar, tashqi disklar, SSD va HDD disklar.
Bulutli saqlash: Bulutli xizmatlar (Google Drive, Dropbox, Amazon Web Services)
yordamida ma'lumotlarni saqlash va ularga global kirish imkoniyatlari.
Ma'lumotlar markazlari: Ular ma'lumotlarni katta miqdorda saqlash va himoya qilish
uchun ishlatiladi. Markazlarda ma'lumotlar replikatsiyasi va zaxira nusxalari saqlanadi.
Texnologik yutuqlar va rivojlanish istiqbollari
Yangi texnologiyalar: 5G, IoT (Internet of Things), big data va sun'iy intellektning axborot
uzatish va saqlash tizimlariga qo‘shgan hissasi.
17
Kiberxavfsizlik va shifrlash texnologiyalari: Axborotlarni uzatishda va saqlashda
xavfsizlikni ta'minlashning muhim jihatlari.
Zamonaviy axborot uzatish texnologiyalari juda tez rivojlandi. Avvalgi avloddagi
kommunikatsiya vositalari, masalan, telefon va pochta tizimlari, juda cheklangan edi. Bugungi
kunda internet tarmoqlari, mobil telefonlar, Wi-Fi va 4G/5G texnologiyalari orqali axborot tez
va keng miqyosda uzatilmoqda. Internet va mobil tarmoqlarning axborot uzatishda o'ynagan
roli ayniqsa muhim. 5G tarmog'i, masalan, yuqori tezlikda ma'lumot uzatishni ta'minlash bilan
birga, yangi imkoniyatlar yaratadi: aqlli shaharlar, avtomobilni boshqarish tizimlari va sanoat
4.0 kabi innovatsiyalarni rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Axborotni saqlash texnologiyalari
Axborotni saqlashning an'anaviy usullari (masalan, qattiq disklar, serverlar) bugungi
kunda yanada rivojlangan. Bulutli saqlash texnologiyalari — Amazon Web Services (AWS),
Google Drive va Microsoft OneDrive kabi xizmatlar — ma'lumotlarni saqlashni qulaylashtirdi.
Bu xizmatlar tezkor va kengaytiriladigan saqlash imkoniyatlarini taqdim etadi, ammo xavfsizlik
muammolari ham mavjud. Masalan, shaxsiy ma'lumotlarning bulutda saqlanishi va ular
xakerlar tomonidan buzilishi xavfi bor. Shuning uchun ma'lumotlarni saqlashda xavfsizlik va
maxfiylikni ta'minlash katta ahamiyatga ega.
Zamonaviy qurilmalar va kelajakda rivojlanish
Bugungi kunda axborot uzatish va saqlash uchun eng zamonaviy qurilmalar mobil
telefonlar, smartfonlar va serverlar bo'lib, ular yuqori tezlikdagi internet tarmoqlari bilan
birgalikda ishlaydi. Shuningdek, blokcheyn texnologiyasi ham axborot uzatishning xavfsizligini
ta'minlashda qo'llanilmoqda. AI va mashinaviy o‘rganishning axborot uzatish va saqlashdagi
roli esa tobora ortib bormoqda. Masalan, sun'iy intellekt yordamida ma'lumotlarni tahlil qilish
va shaxsiylashtirish imkoniyatlari paydo bo'lmoqda, bu esa foydalanuvchilarga yanada
samarali xizmatlar ko'rsatish imkonini yaratadi.
Axborotning tezligi va samaradorligi
Internetning tezligi va tarmoqlar orasidagi uzatish tezligi axborot uzatishning
samaradorligini bevosita ta'sir qiladi. 5G texnologiyasi orqali yuqori tezlikdagi internet
tarmog'i yanada kengaymoqda, bu esa video konferensiyalar, ko'p o'lchovli tarmoqlar va yuqori
hajmdagi ma'lumotlarni tez uzatishga imkon beradi. Shuningdek, 5G texnologiyasi sanoat va
tibbiyot sohalarida tezkor axborot almashishni ta'minlash orqali innovatsion yechimlar
yaratishda qo'llaniladi. 5G bilan bog'liq asosiy muammo esa uning tarqalish tezligi va
infrastrukturani yaratishdagi katta xarajatlar bilan bog'liq.
Xulosa
Zamonaviy axborot uzatish va saqlash qurilmalari texnologiyalari hayotimizning ajralmas
qismiga aylangan. Bulutli texnologiyalar, yuqori tezlikdagi tarmoqlar va yangi saqlash usullari
kelajakda ma'lumotlarni samarali uzatish va saqlashni yanada rivojlantiradi. Biroq, bu sohada
xavfsizlik, shaxsiy ma'lumotlarning himoyasi va texnologiyalarni boshqarish masalalari ham
ahamiyatga ega. Kelajakda bu texnologiyalarni yanada takomillashtirish va optimallashtirishga
e'tibor qaratish zarur.
References:
1.
“Axborot-Kommunikatsiya texnologiyalari Qishloq xo’jaligida”-Toshkent,2022
18
2.
Axborot Komunikatsiya Texnologiyalari-Toshkent,2017
3.
O.Abduraxmonov "Development of a structure for implementation of parallel
algorithmes based on cubic splines in a multiple nuclear processor” International Journal of
Engineering and Information Systems //Vol. 5,Issue 5.,Pages: 63-66,2021 y.
4.
O.Abduraxmonov “Ko‘p yadroli protsessorda kubik bazisli splaynlar asosida parallel
algoritmlarni amalga oshirish tuzilmasini ishlab chiqish” Academic Research In Edicational
Sciences Scientific Journal // Vol.2,Issue3.,Pages: 628-633,2021 y.
5.
O.Abduraxmonov “Some methods of signals digital operation” International journal for
advanced research in science & technology // Vol.10,Issue 06.,Pages: 1-4, 2020 y.
6.
Abduraxmonov Odiljon Qobulovich: Pandemiya sharoitida “Axborot-kommunikatsion
texnologiyalari”dan foydalanib,elektron ta’lim shakliga o‘tishning o‘ziga xos xususiyatlari.
“International scientific-online conference on innovation in the modern education
system.Washington University in St.Louis.
7.
Usmanova Mavluda Soyibjon qizi,Karimov Otabek Raximovich,Mamatov Shohruxbek
Muhammadjon o‘g’li “OLIY TA’LIMDA RAQAMLI TEXNOLOGIYARDAN FOYDALANISHNING
ILMIY METODIK ASOSLARI” “XALQ TA’LIMI XODIMLARINI “UZLUKSIZ KASBIY
RIVOJLANTIRISH”GA MOSLASHISH JARAYONINING IJTIMOIY-PEDAGOGIK MUAMMOLARI”
MAVZUSIDAGI ILMIYAMALIY ANJUMANI 2022-yil 31-oktyabr.
8.
Usmonova Mavludaxon Soyibjon qizi “TА’LIM MUАSSАSАLАRIDА ELЕKTRОN O‘QUV
АDАBIYOTLАRIDАN FОYDАLАNISH” INTEGRATSIYALASHGAN TA’LIM VA TADQIQOTLAR
JURNALI JOURNAL OF INTEGRATED EDUCATION AND RESEARCH MAY 2023 8.Усмонова
Мавлудахон Сойибжон қизи, Каримов Отабек
9.
Рахимович, Маматов Шоҳрухбек Муҳаммаджон ўгли “ИҚТИСОДИЁТДА РАҚАМЛИ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ФОЙДАЛАНИШ” «Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar:
Nazariya va amaliyot» nomli ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya 2022
10.
Usmonova Mavludahon Soyibjon qizi “"Library of Programming Languages Python"Easy
Delivery Methods Using Modern Information
11.
Communication Tools” European Journal of Pedagogical Initiatives and Educational
Practices ISSN (E): 2938-3625 Volume 1, Issue 1, April, 2023
12.
Usmonova Mavludakhon “Operating Principles and Applications of Blockchain
Technology” European Journal of Pedagogical Initiatives and Educational Practices ISSN (E):
2938-3625 Volume 1, Issue 9, December, 2023
