TIBBIY VA FARMATSEVTIKA SOHASIDA TA’LIM ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR VA ANIQ FANLARNING VAZIFASI

314

«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM

ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA

ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI

www.in-academy.uz

TIBBIY VA FARMATSEVTIKA SOHASIDA TA’LIM ISLOHOTLARI JARAYONIDA

GUMANITAR VA ANIQ FANLARNING VAZIFASI

Xusanxonov Azizxon Azimxon o’g’li

Ilmiy tadqiqotchi Toshkent farmatsevtika Instituti Sanoat farmatsiya yo’nalishi

1-kurs talabasi,

Boltayeva Barno Xamidjanovna

Ilmiy rahbar Ijtimoiy fanlar kafedrasi katta o’qituvchisi

https://doi.org/10.5281/zenodo.14473059

Annotatsiya:

Tibbiyot va farmatsevtika sohasida ta'lim islohotlari jarayonida gumanitar

va aniq fanlarning o‘rni katta.Aniq va gumanitar fanlar hayotimizning ajralmas qismidir.
Gumanitar fanlar, masalan, etika, psixologiya va ijtimoiy fanlar, talabalarni kasbiy axloq,
bemorlar bilan muloqot va ijtimoiy mas'uliyatga o‘rgatadi. Aniq fanlar esa biologiya, kimyo va
fizika kabi sohalar orqali tibbiyot va farmatsevtikada ilmiy asoslarni taqdim etadi. Ushbu
fanlar, ilmiy tadqiqotlar, diagnostika va davolash usullarini rivojlantirishda muhim
ahamiyatga ega. Gumanitar va aniq fanlar integratsiyasi sifatli tibbiy yordam ko‘rsatish va
innovatsiyalarni yaratishda katta rol o‘ynaydi.

Kalit

so’zlar

: farmatsevtika ta'limi, gumanitar fanlar, aniq fanlar, etika va axloq, kasbiy

madaniyat, ilmiy asoslar, tibbiy diagnostika farmatsevtik preparatlar, klinik amaliyot, ilmiy
tadqiqotlar, tibbiy texnologiyalar, farmatsevtik bilimlar.

Kirish

.Tibbiyot va farmatsevtika sohasida ta'lim islohotlari jarayonida gumanitar va

aniq fanlarning o‘rni va ahamiyati juda katta. Ushbu sohalar mutaxassislarini tayyorlashda
bilimlarning faqat aniq va ilmiy asoslangan tizimi emas, balki insoniy, axloqiy va ijtimoiy
mas'uliyatni o‘zida aks ettiruvchi ta'lim ham muhimdir. Tibbiyot va farmatsevtika sohalarida
ishlaydigan mutaxassislar nafaqat ilmiy bilimlarga, balki inson psixologiyasi, etika va ijtimoiy
mas'uliyatni anglash kabi gumanitar tushunchalarga ham ega bo‘lishlari zarur. Bu esa nafaqat
bemorlarga yordam berishda, balki jamiyatda sog‘liqni saqlash tizimining samaradorligini
oshirishda ham muhim omil hisoblanadi. So'nggi yillarda tibbiy ta'lim tizimida amalga
oshirilayotgan islohotlar mutaxassislarning bilim va ko‘nikmalarini yanada yuqori darajaga
ko‘tarish, ularning ijtimoiy va kasbiy mas'uliyatini oshirishga qaratilgan. Bu jarayonning
asosiy jihatlaridan biri – gumanitar va aniq fanlarning o‘zaro uyg‘unlashishi va bir-birini
to‘ldirishi zarurligidir. Gumanitar fanlar tibbiyot va farmatsevtika sohasidagi mutaxassislarni
inson huquqlari, bemor huquqlari, kasbiy etika, ijtimoiy adolat va ruhiy holatlarni
tushunishga yo‘naltirsa, aniq fanlar, ya'ni biologiya, kimyo, fizika va matematika, ilmiy
poydevorni shakllantiradi va kasbiy faoliyatda amaliy ko‘nikmalarni oshiradi. Tibbiy va
farmatsevtika ta'limining samarali bo‘lishi uchun gumanitar va aniq fanlar o‘rtasida
muvozanatli va to‘g‘ri integratsiyani ta'minlash zarur. Gumanitar fanlar mutaxassislarni
nafaqat kasbiy bilimlar bilan ta'minlaydi, balki ularni insoniyat va jamiyatga bo‘lgan
mas'uliyatni anglashga o‘rgatadi. Aniq fanlar esa ilmiy yutuqlarni amalga oshirish va
amaliyotda samarali yechimlarni topish uchun zarur bo‘lgan bilimlar va ko‘nikmalarni beradi.
Bu ikki yo'nalishning birgalikda ishlashi tibbiyot va farmatsevtika sohasida innovatsiyalar
yaratishga, bemorlar uchun yuqori sifatli yordam ko‘rsatishga imkon yaratadi. Tibbiyot va
farmatsevtika sohasidagi ta'lim islohotlari jarayonida gumanitar va aniq fanlarning
ahamiyatini va o‘zaro aloqalarini to‘g‘ri tushunish, yangi avlod mutaxassislarini tayyorlashda
muhim ahamiyatga ega. Tibbiy ta'limning yangi modellari va metodologiyalari, shu jumladan,

315

«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM

ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA

ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI

www.in-academy.uz

aniq va gumanitar fanlarning uyg‘un ishlashi, global sog‘liqni saqlash tizimida yuzaga kelgan
murakkab muammolarni hal qilishda va zamonaviy tibbiyot texnologiyalarini tatbiq etishda
muhim vosita bo‘ladi. Shu bilan birga, tibbiyot va farmatsevtika ta'limida gumanitar
fanlarning o‘rni kundan-kunga oshib bormoqda. Buning asosiy sababi, soha
mutaxassislarining nafaqat ilmiy yutuqlarni qo‘llash, balki insonlarni tushunish, ularning
ehtiyojlarini anglash va ijtimoiy mas'uliyatni his qilish zaruratidir. Gumanitar fanlar, ayniqsa,
etika va psixologiya, bemorlar bilan muloqotda bo‘lishda, ularning ruhiy holatini hisobga
olishda, shuningdek, sog‘liqni saqlash tizimining ijtimoiy va axloqiy jihatlarini yoritishda
o‘zining muhim rolini o‘ynaydi.

Tibbiyot va farmatsevtika sohasidagi ta'lim islohotlarining maqsadi, albatta, zamonaviy

tibbiy texnologiyalarni, yangi dori vositalarini ishlab chiqish va ularni amaliyotda qo‘llash
bilan birga, tibbiyot mutaxassislarining ijtimoiy mas'uliyatini oshirishdir. Aniq fanlar,
masalan, biologiya, kimyo va matematika, tibbiy va farmatsevtikada ilmiy bilimlarni
shakllantirish va texnologiyalarni yaratishda asosiy rol o‘ynaydi. Biroq, bu bilimlarni
amaliyotga tatbiq etishda gumanitar fanlarning ahamiyati yana-da ortadi, chunki ular
mutaxassislarni kasbiy axloq, ijtimoiy mas'uliyat va insonga bo‘lgan hurmat bilan ta'minlaydi.
Shu bois, tibbiy va farmatsevtika sohasida ta'lim islohotlari jarayonida gumanitar va aniq
fanlar o‘rtasidagi integratsiya muhim vazifalarni bajarish, kasbiy malaka va bilimlarni to‘g‘ri
shakllantirishda va sohadagi innovatsiyalarni yaratishda katta ahamiyatga ega. Bu esa, o‘z
navbatida, yuqori sifatli tibbiy yordam ko‘rsatish, sog‘liqni saqlash tizimini takomillashtirish
va jamiyatning farovonligini oshirishga xizmat qiladi. Tibbiyot va farmatsevtika sohasidagi
ta'lim islohotlari zamonaviy jamiyatdagi sog‘liqni saqlash tizimini takomillashtirish, yangi
avlod mutaxassislarini tayyorlash va ularning kasbiy va axloqiy darajasini oshirish maqsadida
olib borilmoqda. Ushbu sohalarda gumanitar va aniq fanlarning integratsiyasi, ayniqsa, soha
mutaxassislarining malakasi va tajribasini oshirishda muhim o‘rin tutadi. Bugungi kunda
tibbiy va farmatsevtika sohalari nafaqat aniq ilmiy bilimlarni talab etadi, balki
mutaxassislarning ijtimoiy, axloqiy va insoniy qadriyatlarni chuqur anglashlarini ham taqozo
etadi. Shuning uchun, gumanitar fanlarning tibbiyot va farmatsevtika sohasidagi dolzarb o‘rni,
nafaqat kasbiy bilimlar, balki bemorlar bilan muloqot, ijtimoiy mas'uliyat, axloqiy
yondashuvlar va inson huquqlarini hurmat qilishga qaratilgandir. Tibbiyot sohasida har bir
mutaxassis faqat ilmiy yutuqlarni qo‘llash bilan cheklanmay, balki inson hayoti va
salomatligini ta'minlashda yuqori axloqiy mas'uliyatni his etishi kerak. Bu esa gumanitar
fanlar, masalan, etika va psixologiya, orqali amalga oshiriladi. Gumanitar fanlar tibbiyotdagi
kasbiy axloqni shakllantirish, bemorlar bilan to‘g‘ri muloqot o‘rnatish va ular bilan samimiy,
ishonchli aloqalar qurishda muhim rol o‘ynaydi. Shuningdek, farmatsevtika sohasidagi
mutaxassislar innovatsiyalar yaratishda, dori vositalarini ishlab chiqishda ham gumanitar
bilimlarga asoslanib, ijtimoiy va axloqiy mas'uliyatni hisobga olishlari zarur. Bundan tashqari,
tibbiy ta'limda aniq fanlar, masalan, biologiya, kimyo va fizika, bilimlarning ilmiy asosini
shakllantiradi va kasbiy faoliyatda zarur bo‘lgan amaliy ko‘nikmalarni o‘rgatadi. Tibbiyotda
yuzaga keladigan murakkab muammolarni hal qilish uchun aniq ilmiy bilimlar, texnologiyalar
va tadqiqotlar zarur. Bu esa o‘z navbatida, tibbiyot va farmatsevtika sohalarida ilmiy
tadqiqotlar va innovatsiyalarni rivojlantirishga, yangi davolash usullari va dorivor vositalarini
ishlab chiqishga imkon beradi. Shu bilan birga, tibbiy ta'lim islohotlari jamiyatning
o‘zgaruvchan ehtiyojlariga mos ravishda olib borilmoqda. Bugungi kunda global miqyosda

316

«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM

ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA

ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI

www.in-academy.uz

sog‘liqni saqlash tizimi oldida turli ijtimoiy, axloqiy va iqtisodiy masalalar mavjud. Shuning
uchun tibbiyot va farmatsevtika sohasida ilg‘or bilimlarni va innovatsion yondashuvlarni
o‘rgatish, yangi metodlar va amaliyotlarni qo‘llash, ta'lim jarayonida gumanitar va aniq
fanlarning uyg‘unlashuvi dolzarb masala hisoblanadi. Gumanitar va aniq fanlar o‘rtasidagi
uyg‘unlik, tibbiyotda yuqori sifatli xizmatlar ko‘rsatish, bemorlarga samarali yordam taqdim
etish va jamiyat sog‘lig‘ini yaxshilashga xizmat qiladi. Shuningdek, tibbiyot va farmatsevtika
ta'limi sohasida islohotlarning dolzarbligi, mutaxassislar tayyorlashning yuqori sifatini
ta'minlashda, ayniqsa, global sog‘liqni saqlash muammolariga qarshi kurashishda yuksak
ahamiyatga ega. Xususan, tibbiyotda aniq ilmiy bilimlar va gumanitar yondashuvlarning
integratsiyasi, soha mutaxassislarini nafaqat bilimlar bilan, balki ijtimoiy va axloqiy
mas'uliyatni anglash bilan ham ta'minlaydi. Bu esa, o‘z navbatida, tibbiy xizmat ko‘rsatish va
farmatsevtikada samarali yechimlar yaratishda muhim omil bo‘ladi. Kelajakda tibbiyot va
farmatsevtika sohasida ta'lim islohotlarining muvaffaqiyati, mutaxassislarning faqat ilmiy
bilimlarga emas, balki axloqiy, gumanitar va ijtimoiy bilimlarga ham egallashiga bog‘liq
bo‘ladi. Tibbiy ta'limni takomillashtirish va gumanitar va aniq fanlar o‘rtasidagi integratsiyani
yanada kuchaytirish, sog‘liqni saqlash tizimini yanada samarali va adolatli qilishga yordam
beradi. Shu bois, ushbu sohalarda olib borilayotgan islohotlar nafaqat jamiyat uchun, balki har
bir insonning salomatligi uchun ham dolzarb hisoblanadi.

Xulosa.

Tibbiyot va farmatsevtika sohasida ta'lim islohotlari jarayonida gumanitar va

aniq fanlarning integratsiyasi katta ahamiyatga ega. Gumanitar fanlar, masalan, etika,
psixologiya va ijtimoiy fanlar, talabalarga kasbiy axloq, bemorlar bilan muloqot va ijtimoiy
mas'uliyatni tushunishga yordam beradi. Aniq fanlar esa biologiya, kimyo va fiziologiya kabi
sohalar orqali ilmiy asoslarni shakllantiradi va kasbiy faoliyatda zarur bo‘lgan amaliy
ko‘nikmalarni beradi. Ushbu ikki yo‘nalishning uyg‘unligi tibbiyot va farmatsevtika sohasidagi
innovatsiyalarni yaratish, yangi davolash usullari va dori vositalarini ishlab chiqishda muhim
rol o‘ynaydi. Shuningdek, ta'lim islohotlari o‘zgarayotgan jamiyat talablariga javob berish,
yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashga xizmat qiladi. Tibbiyot mutaxassislarining
kasbiy bilimlari va axloqiy mas'uliyatlari o‘rtasidagi muvozanatni ta'minlash, sog‘liqni saqlash
tizimini takomillashtirishga yordam beradi. Gumanitar va aniq fanlarning birgalikda ishlashi
tibbiyotda yuqori sifatli xizmat ko‘rsatish va bemorlar uchun samarali yechimlar yaratishga
imkon beradi. Ta'lim islohotlari jarayonida bu ikki yo‘nalishning o‘zaro aloqasini kuchaytirish
zarur. Tibbiyot va farmatsevtika sohasida samarali ta'lim tizimi yaratish, nafaqat ilmiy
bilimlarni, balki insoniy qadriyatlarni ham rivojlantirishni ta'minlaydi. Shunday qilib,
gumanitar va aniq fanlar integratsiyasi sohaning kelajakdagi rivojlanishiga ijobiy ta'sir
ko‘rsatadi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Ergashev, A. A. (2016).

Sog‘liqni saqlash tizimida ilmiy va axloqiy yondashuvlar

. Tibbiyot

va ijtimoiy mas'uliyat, 11(1), 78-84.
2.

Kuznetsova, I. V. (2017).

Tibbiyotda psixologiya va etikaning ahamiyati

. Psixologiya va

tibbiyot, 14(3), 42-55.
3.

Mirkasimov, I. R. (2019).

Tibbiy ta'lim: yangi yondashuvlar va innovatsiyalar

. Toshkent:

Tibbiyot nashriyoti.

317

«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM

ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA

ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI

www.in-academy.uz

4.

Petrova, N. A. (2021).

Gumanitar fanlar va tibbiyotdagi o‘rni

. Tibbiy pedagogika, 6(1), 99-

115.
5.

Salimov, T. T. (2022).

Tibbiy va farmatsevtika sohasidagi innovatsiyalar: aniq va

gumanitar fanlarning o‘rni

. Farmatsevtika ilmiy ishlanmalar, 3(5), 34-48.

6.

Shomurodov, A. S. (2020).

Farmatsevtika va tibbiyot sohasida etika va axloq

. Tibbiyotda

axloqiy masalalar, 8(2), 15-30.
7.

Sirojov, F. N. (2018).

Anqi fanlar tibbiyotda: biologiya, kimyo va fizikaning ro‘li

. Tibbiyot

va ilm, 5(4), 122-130.
8.

Uzbekistan Ministry of Health. (2020).

Tibbiyot sohasidagi ta'lim islohotlari: Yangiliklar

va yondashuvlar

. Tashkent: Sog‘liqni saqlash vazirligi.

9.

World Health Organization (WHO). (2021).

Health Education and Human Rights in the

Healthcare System

. Geneva: WHO Publications.

10.

Chirkinov, E. A. (2018).

Tibbiy ta'limda gumanitar va aniq fanlarning integratsiyasi

.

Tibbiyot va sog‘liqni saqlash ta'limi, 12(4), 45-59.
11.

Ibrohimovich A. H. MODERN FACTORS FOR RAISING STUDENT-YOUTH INNOVATIVE

THINKING IN THE HIGHER EDUCATION //American Journal of Pedagogical and Educational
Research. – 2023. – Т. 15. – С. 202-206.
12.

Абдурахмонов

Х.

И.

ҲОЗИРГИ

ДАВРДА

ЁШЛАРНИНГ

ИННОВАЦИОН

ПОТЕНЦИАЛИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ МОДЕЛЛАРИ //Tafakkur manzili. – 2023. – Т. 4. – С.
23-29.
13.

Abdurahmonov H. I. CHARACTERISTICS OF FORMATION OF INNOVATIVE THINKING IN

SOCIETY //Scientific Bulletin of Namangan State University. – 2020. – Т. 2. – №. 7. – С. 161-
167.
14.

Ibroximovich A. K. INNOVATIVE THINKING AND ITS FORMS AND TYPES OF

MANIFESTATIONS. European Scholar Journal, 3 (5), 38-41 [Электронный ресурс].
15.

Anvarovich P. A. et al. SUN’IY INTELEKKTNING JAMIYAT TARAQQIYOTIDAGI O’RNI,

FOYDALI VA ZARARLI JIHATLARI //PEDAGOGIKA, PSIXOLOGIYA VA IJTIMOIY
TADQIQOTLAR| JOURNAL OF PEDAGOGY, PSYCHOLOGY AND SOCIAL RESEARCH. – 2024. – Т.
3. – №. 2. – С. 7-13.
16.

Anvarovich P. A. et al. SUN’IY INTELEKKTNING KUNDALIK HAYOTIMIZGA TA’SIRI, BIZ

UCHUN BU HODISA IJOBOYMI? //BOSHQARUV VA ETIKA QOIDALARI ONLAYN ILMIY
JURNALI. – 2024. – Т. 4. – №. 2. – С. 9-13.
17.

Ibroximovich A. X. et al. “O ‘ZBEKISTON-2030” STRATEGIYASINING AMALIYOTDA JORIY

QILINISHI //BOSHQARUV VA ETIKA QOIDALARI ONLAYN ILMIY JURNALI. – 2024. – Т. 4. – №.
1. – С. 58-64.
18.

Kenjaboy o‘g O. R. et al. SOHIBQIRON AMIR TEMUR HARBIY BOSHQARUV TIZIMI

TARIXSHUNOSLIGI //SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2024. – Т. 7. – №. 2. – С.
131-136
19.

Boltayeva, B. (2023). DEVELOPMENT OF COMPETENCIES FOR SELF-STUDY OF

STUDENTS IN A CREDIT-MODULAR SYSTEM AS A PEDAGOGICAL PROBLEM. Science and
innovation, 2(B8), 39-42.
20.

Boltaboyeva, B. (2023). KREDIT-MODUL TIZIMIDA TALABALARNI MUSTAQIL BILISH

FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISH. Евразийский журнал права, финансов и прикладных
наук, 3(3), 40-42.

318

«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM

ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA

ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI

www.in-academy.uz

21.

Болтаева, Б. Х., & Абдукодиров, П. А. (2022). ОБРАЗОВАНИЕ КАК ФАКТОР

РАЗВИТИЯ ОБЩЕСТВА. ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 5(2).
22.

Болтаева, Б. Х., Султонова, Л. Б., & Юсупова, Н. О. ВЕБ-КВЕСТ КАК СРЕДСТВО

РАЗВИТИЯ НАВЫКОВ ИНФОРМАЦИОННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ НА УРОКАХ ТЕХНОЛОГИИ
WEB QUEST IS A DEVELOPMENT OF INFORMATIONAL SOURCE IN TECHNOLOGY. BBC 94 Z
40, 152.
23.

Хашимова, Г. Ф., & Султанова, Л. Б. (2022). HAMKORLIK PEDAGOGIKASI ASOSIDAGI

INTERFAOL METODLARNING SAMARADORLIGI. ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ,
5(2).
24.

Хусанова, К., Султанова, Л., Хусанбаева, Ю. и Абдурахимова, Д. (2020). «Средний

возраст» как лучшее время человеческой жизни. Международный журнал
психосоциальной реабилитации , 24 (2), 332-337.
25.

Хашимова, Г. Ф., & Султанова, Л. Б. (2021). СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СОЦИАЛЬНОЙ

СФЕРЫ В РАМКАХ ПОВЫШЕНИЯ КАЧЕСТВА ЖИЗНИ НАСЕЛЕНИЯ. ЖУРНАЛ
СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ, (SI-1).
26.

Болтаева, Б. Х., Султанова Л. Б. ПРИМЕНЕНИЕ МЕТОДА ПРОБЛЕМНОГО ОБУЧЕНИЯ

В ВЫСШЕМ УЧЕБНОМ ЗАВЕДЕНИИ. Збиор артыкулов наукович рецензованич. , 186.