11
AXBOROT BO‘LIMINI O‘QITISH METODIKASI
O‘ktamov Madadjon O‘ktam o‘g‘li
Shahrisabz davlat pedagogika instituti Matematika va ta’limda axborot texnologiyasi
kafedrasi o‘qituvchisi
Boymurodova Ozoda Farxod qizi
Matematika va informatika ta’lim yo‘nalishi talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14997482
Annotatsiya:
Axborot texnologiyalari va axborot tizimlarining ta’lim jarayonida
qo‘llanilishi, ularning samaradorligini oshirish uchun ishlatiladigan metodik yondashuvlar va
uslublar tahlil qilinadi. Ushbu ishda, axborot bo‘limi o‘qitish metodikasi, an’anaviy va
innovatsion usullar, interaktiv o‘qitish metodlari, onlayn platformalar va amaliy
mashg‘ulotlarning o‘qitishdagi ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ta’limda axborot
texnologiyalaridan foydalanishning samarali usullari, o‘quvchilarning bilimini baholash
metodlari, va axborot bo‘limini o‘qitish jarayonida yuzaga keladigan muammolar va ularni hal
qilish yo‘llari aniqlanadi.
Аннотация
: Методика преподавания информационного отдела в данной работе
рассматривается использование информационных технологий и информационных
систем в образовательном процессе, а также методические подходы и способы их
применения для повышения эффективности обучения. В работе анализируются
традиционные и инновационные методы преподавания, интерактивные подходы,
использование онлайн-платформ и практических занятий в обучении. Также
рассматриваются эффективные способы использования информационных технологий в
обучении, методы оценки знаний студентов, а также возникающие проблемы и пути их
решения в процессе преподавания информационного отдела
Annotation:
This thesis explores the methodology of teaching the information department,
focusing on the use of information technologies and systems in the educational process. It
examines various methodological approaches and techniques used to enhance teaching
effectiveness, including traditional and innovative teaching methods, interactive learning
strategies, and the integration of online platforms and practical sessions. The paper also
discusses effective ways to incorporate information technologies into education, methods for
evaluating student knowledge, and the challenges faced in teaching the information department,
along with potential solutions.
Kalit so‘zlar
: Axborot bo‘limi, o‘qitish metodikasi, axborot texnologiyalari, ta’lim jarayoni,
interaktiv metodlar, onlayn o‘qitish, innovatsion yondashuvlar, amaliy mashg‘ulotlar, bilimni
baholash, pedagogik metodlar, axborot tizimlari, ta’lim samaradorligi, o‘quv resurslari, tajribaviy
o‘qitish, o‘qituvchilarni malakasini oshirish, yangi texnologiyalar.
Ключевые
слова:
Информационный
отдел,
методика
преподавания,
информационные технологии, образовательный процесс, интерактивные методы,
онлайн-обучение, инновационные подходы, практические занятия, оценка знаний,
педагогические методы, информационные системы, эффективность образования,
образовательные ресурсы, экспериментальное обучение, повышение квалификации
преподавателей, новые технологии.
Keywords:
Information department, teaching methodology, information technology,
educational process, interactive methods, online teaching, innovative approaches, practical
12
training, knowledge assessment, pedagogical methods, information systems, educational
effectiveness, educational resources, experiential teaching, teacher professional development,
new technologies.
Ta’lim tizimida axborot texnologiyalari (AT) ning qo‘llanilishi o‘qitishning sifatini
oshirishga xizmat qiladi. O‘qituvchilar va o‘quvchilar axborotga tezkor kirish imkoniyatiga ega
bo‘lishadi, bu esa ta’lim jarayonining samaradorligini oshiradi. Masalan, interaktiv ta’lim
vositalari, onlayn darslar, virtual laboratoriyalar o‘quvchilarni yangi bilimlarni o‘zlashtirishga
yordam beradi.Axborot bo‘limining maqsadi va vazifalari: Axborot bo‘limi ta’lim muassasalarida
axborot resurslarini boshqarish va ta’lim jarayoniga yangi texnologiyalarni integratsiya qilishni
ta’minlaydi. Axborot bo‘limining maqsadi — o‘quvchilarga axborotni qidirish, tahlil qilish va
ishlatish ko‘nikmalarini rivojlantirish. Shu bilan birga, axborot texnologiyalarini ta’limda qo‘llash
o‘qitish metodikasini yangilash va samarali bo‘lishiga yordam beradi.
Innovatsion metodlarning qo‘llanilishi - axborot texnologiyalarining ta’limda qo‘llanilishi
bilan birga, innovatsion metodlar ham o‘qituvchilar va talabalar uchun yangi imkoniyatlarni
ochmoqda. O‘quvchilarga mustaqil izlanishlar olib borish, guruh bo‘lib ishlash, yaratish va yangi
axborotlarni tahlil qilish kabi ko‘nikmalarni berish — bugungi kunning talabidir.
Ta’lim sifatini oshirish va ta’lim tizimini raqamlashtirish - axborot bo‘limini o‘qitish
metodikasi, o‘z navbatida, ta’lim tizimini raqamlashtirishga yordam beradi. Raqamli ta’lim
resurslari va onlayn platformalar yordamida o‘quvchilar mustaqil ravishda bilim olishlari
mumkin. Bu esa o‘z navbatida, ta’limning sifatini yanada yaxshilashga, o‘quvchilarning bilim
olish imkoniyatlarini kengaytirishga olib keladi.
Kelajakdagi malakali mutaxassislar tayyorlash - axborot texnologiyalarini ta’limda
muvaffaqiyatli qo‘llash, kelajakda malakali va raqamli savodxonlikka ega mutaxassislarni
tayyorlashda muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, axborot texnologiyalarini o‘qitishda samarali
metodlarni qo‘llash o‘quvchilarning kreativ fikrlash va muammoni hal qilish ko‘nikmalarini
rivojlantiradi.
O‘qituvchilarning axborot texnologiyalari bo‘yicha yetarli bilim va malakaga ega emasligi.
Ko‘p o‘qituvchilar axborot texnologiyalaridan foydalana olsalar ham, ularni ta’lim jarayonida
samarali qo‘llashda qiyinchiliklarga duch keladilar. Ko‘pincha bu muammo o‘qituvchilarning
ilg‘or texnologiyalarga nisbatan qiziqishining yo‘qligi yoki malakasizligi sababli yuzaga keladi.
Trening va seminarlar tashkil etish - o‘qituvchilarga axborot texnologiyalarini qo‘llashni
o‘rgatish uchun muntazam ravishda o‘qituvchi treninglari, seminarlar va kurslar tashkil qilish
zarur.
Pedagogik texnologiyalarni o‘rgatish - o‘qituvchilarni faqat axborot texnologiyalarini
ishlatishni emas, balki ta’lim jarayonida pedagogik yondashuvlarni ham qo‘llashga o‘rgatish
kerak. Misol uchun, o‘quvchilarni interaktiv platformalarda faol ishtirok etishga undash.
Ko‘p ta’lim muassasalarida axborot bo‘limini tashkil etish va o‘qitishda ishlatiladigan
texnologik vositalar, asboblar yoki onlayn platformalar yetarli emas. Bu ta’lim sifatiga salbiy
ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Raqamli infratuzilma yaratish - ta’lim muassasalarida axborot texnologiyalari uchun zarur
infratuzilmani yaratish zarur. Kompyuterlar, interaktiv doskalar, internet va boshqa raqamli
resurslarga keng kirish imkoniyati ta’minlanishi kerak.
13
O‘quv materiallarini raqamlashtirish - ta’lim resurslarini raqamlashtirib, onlayn
platformalar orqali o‘quvchilarga taqdim etish, ularni zamonaviy resurslar bilan tanishtirish.
Ba’zan o‘quvchilar axborot texnologiyalaridan samarali foydalanishni xohlamasliklari
mumkin. Bu holat ularda texnologiyalarni o‘rganishga bo‘lgan qiziqishning pastligi yoki o‘zlari
ishlatayotgan texnologiyalarga nisbatan ishonchsizlikdan kelib chiqadi.
Qiziqarli va amaliy misollarni qo‘llash
–
o‘quvchilarga axborot texnologiyalaridan qanday
qilib kundalik hayotda, kasbiy faoliyatda foydalanish mumkinligini ko‘rsatish. Ularni real
muammolarni hal qilishga jalb qilish.
Gamifikatsiya usullaridan foydalanish – o‘quvchilarning qiziqishini oshirish uchun o‘quv
jarayoniga gamifikatsiya elementlarini qo‘shish. Bu o‘quvchilarni o‘rganishga yanada faol jalb
qilishga yordam beradi.
Ba’zan axborot bo‘limi ta’lim muassasasida yaxshi tashkil etilmagan bo‘lishi mumkin. Bu
esa o‘quvchilarga kerakli axborotlarni taqdim etishda, o‘quv jarayonini boshqarishda
qiyinchiliklarga olib keladi.
Axborot bo‘limini tizimli boshqarish - axborot bo‘limining samarali faoliyat yuritishi uchun
to‘g‘ri boshqaruv tizimi tashkil etish zarur. Masalan, axborot bo‘limining rahbariyati, o‘quv
resurslarini tahlil qilish va o‘quvchilarga ularga kirish imkoniyatlarini taqdim etish.
O‘quv resurslarini markazlashtirish - o‘quv materiallari va resurslarini markazlashgan
axborot platformalarida jamlash va ta’lim jarayonini osonlashtirish.
Innovatsion texnologiyalardan foydalanish axborot bo‘limining samarali ishlashini
ta’minlashga yordam beradi. Interaktiv darslar, simulyatsiyalar, virtual laboratoriyalar va onlayn
platformalar o‘quvchilarga yangi bilimlarni tezda o‘zlashtirish imkonini beradi. Masalan, virtual
kutubxonalar yoki onlayn ma’lumotlar bazalari
axborotni tez va samarali qidirish imkoniyatini
yaratadi.
Ta’lim jarayonida axborot bo‘limini samarali boshqarish uchun maxsus mutaxassislar
tayyorlash zarur. Bu mutaxassislar o‘quvchilarga axborot texnologiyalari bo‘yicha darslar
o‘tkazish, ularni zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda ishlashga o‘rgatish va yangi
o‘quv materiallarini ishlab chiqishda yordam beradilar.
Axborot bo‘limini o‘qitishda o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasida samarali aloqa va muloqot
muhim rol o‘ynaydi. Zamonaviy axborot texnologiyalari orqali o‘quvchilarga doimiy feedback
(fikr bildirishi) berish, ularning muvaffaqiyatlari va kamchiliklarini aniqlash va tuzatish
imkoniyatini yaratish zarur.
Ta’limning innovatsion metodlaridan foydalanish, o‘quvchilarning zamonaviy bilimlarni
o‘zlashtirish jarayonini osonlashtiradi. O‘quvchilarni ilmiy izlanishlar olib borishga, yangiliklarni
tahlil qilishga, muloqot va jamoada ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga o‘rgatish zarur.
Axborot bo‘limini o‘qitish metodikasi ta’lim tizimining zamonaviy talablariga javob
beradigan, innovatsion va samarali ta’lim yondashuvlarini o‘z ichiga olgan muhim soha
hisoblanadi. Bugungi kunda axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi ta’lim jarayonini qayta
ko‘rib chiqishga va yangi metodlarni joriy etishga zarurat yaratmoqda. Axborot bo‘limi o‘qitish
metodikasining asosiy maqsadi — o‘quvchilarga axborotni samarali qidirish, ishlatish va tahlil
qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishdir. Bu orqali o‘quvchilar zamonaviy dunyoda kerakli
axborotlarni topa olish, uni boshqarish va amaliyotda qo‘llay olish ko‘nikmalariga ega bo‘ladi.
Biroq, axborot bo‘limini o‘qitishda hali ham bir qator muammolar mavjud, masalan,
o‘qituvchilarning texnologik malakasining yetishmasligi, texnologik resurslarning cheklanganligi
14
va o‘quvchilarda axborot texnologiyalariga bo‘lgan motivatsiyaning pastligi. Ushbu
muammolarni hal qilish uchun o‘qituvchilarni malakasini oshirish, texnologik infratuzilmani
takomillashtirish, yangi metodikalarni joriy etish va o‘quvchilarni qiziqtiradigan interaktiv
o‘qitish usullarini ishlab chiqish zarur.
Shuningdek, axborot texnologiyalarini ta’limda samarali qo‘llash o‘quvchilarning mustaqil
fikrlash, yaratish va tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga imkon beradi. Innovatsion
metodlar va interaktiv yondashuvlar o‘quvchilarga yanada faol ishtirok etishga, axborot bilan
ishlashda zamonaviy texnologiyalarni qo‘llashga imkon yaratadi. Shunday qilib, axborot
bo‘limini o‘qitish metodikasini takomillashtirish va rivojlantirish orqali ta’lim tizimini yanada
samarali qilish, o‘quvchilarni zamonaviy bilimlar bilan ta’minlash mumkin.Kelajakda ta’lim
tizimining yanada raqamli va innovatsion shakllarga o‘tishi, axborot bo‘limini o‘qitish
metodikasining roli va ahamiyatini yanada oshiradi. Bunday yondashuvlar nafaqat ta’lim sifatini
yaxshilash, balki jamiyatni raqamli asrga tayyorlashga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Qodirov, F. "OPTIMIZATION OF TELECOMMUNICATIONS POWER SUPPLY SYSTEMS BASED
ON RELIABILITY CRITERIA." Science and innovation 2.A12 (2023): 15-20.
2.
F Qodirov. Aholiga tibbiy xizmatlar ko'rsatishning rivojlanishini iqtisodiy-matematik
modellashtirish. Scienceweb academic papers collection . 2023/1/1.
3.
F Qodirov. Zamonaviy to'lov tizimlari tahlili va elektron pul birliklari. Scienceweb academic
papers collection. 2023/1/1.
4.
Farrux Qodirov. Zamonaviy trenajyor va simulyatsiya qiluvchi dasturlarning hozirgi
kundagi ahamiyati. Scienceweb academic papers collection. 2023/1/1
5.
Farrux Qodirov. BUSINESS INNOVATION MODEL OF INCOME AND COSTS FROM THE
PROVISION OF MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION. Scienceweb academic papers
collection. 2023/1/1
6.
Farrux Qodirov. ECONOMIC-MATHEMATICAL MODELING OF THE DEVELOPMENT OF THE
PROVISION OF MEDICAL SERVICES TO THE POPULATION. Scienceweb academic papers
collection. 2023/1/1
7.
Farrux Qodirov. THE PLACE OF ECONOMETRICAL MODELING OF HEALTHCARE QUALITY
IMPROVEMENT IN THE DIGITAL ECONOMY. Scienceweb academic papers collection. 2023/1/1
8.
Farrux Qodirov. DEVELOPMENT OF SCIENTIFIC AND TECHNOLOGICAL SYSTEM OF
MANAGEMENT OF INDUSTRIAL ENTERPRISES. Scienceweb academic papers collection.
2023/1/1
9.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "CREATION OF ELECTRONIC MEDICAL BASE WITH THE
HELP OF SOFTWARE PACKAGES FOR MEDICAL SERVICES IN THE REGIONS." Conferencea
(2022): 128-130.
10.
Ergash o’g’li, Qodirov Farrux. "IMPORTANCE OF KASH-HEALTH WEB PORTAL IN THE
DEVELOPMENT OF MEDICAL SERVICES IN THE REGIONS." Conferencea (2022): 80-83.
