Authors

  • Boboyeva Fotimaxon Abdumurot qizi
    Termiz davlat universiteti magistranti

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.aijmr.82801

Keywords:

Milliy algoritm kriptografiya blokli shifrlash Python xavfsizlik kutubxona UZBlock256

Abstract

Mazkur maqolada milliy shifrlash algoritmiga asoslangan kriptografik kutubxona ishlab chiqish va uni kompyuter tizimida qo‘llash tajribalari yoritilgan. Python dasturlash tilida yaratilgan kutubxona, blokli shifrlash tamoyiliga asoslangan milliy algoritm – “UZBlock256” orqali foydalanuvchi ma’lumotlarini himoyalashni ta’minlaydi. Ushbu kutubxonaning funktsional imkoniyatlari, xavfsizlik darajasi va samaradorligi amaliy tajribalar orqali baholanadi.


background image

Acumen:

International Journal of

Multidisciplinary Research

ISSN: 3060-4745

IF(Impact Factor)10.41 / 2024

Volume 2, Issue 4

425

Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research

MILLIY ALGORITMLARGA ASOSLANGAN KRIPTOGRAFIK

KUTUBXONANI ISHLAB CHIQISH VA UNING TAHLILI

Boboyeva Fotimaxon Abdumurot qizi

Termiz davlat universiteti magistranti

Annotatsiya:

Mazkur maqolada milliy shifrlash algoritmiga asoslangan

kriptografik kutubxona ishlab chiqish va uni kompyuter tizimida qo‘llash tajribalari
yoritilgan. Python dasturlash tilida yaratilgan kutubxona, blokli shifrlash tamoyiliga
asoslangan milliy algoritm – “UZBlock256” orqali foydalanuvchi ma’lumotlarini
himoyalashni ta’minlaydi. Ushbu kutubxonaning funktsional imkoniyatlari, xavfsizlik
darajasi va samaradorligi amaliy tajribalar orqali baholanadi.

Kalit so‘zlar:

Milliy algoritm, kriptografiya, blokli shifrlash, Python, xavfsizlik,

kutubxona, UZBlock256

Kirish

Axborot texnologiyalari keng tarqalgan hozirgi davrda ma’lumot xavfsizligini

ta’minlash muhim masalaga aylandi. Ayniqsa, davlat va tijorat tashkilotlarida
foydalaniladigan ma’lumotlar uchun xorijiy shifrlash algoritmlaridan foydalanish
axborot mustaqilligiga tahdid soladi. Shu sababli, milliy shifrlash algoritmlari asosida
himoya vositalarini yaratish zarurati mavjud.

UZBlock256 – milliy shifrlash algoritmi

UZBlock256 — blokli simmetrik shifrlash algoritmi bo‘lib, 256 bitli kalit va 128

bitli blok o‘lchamiga ega. Algoritm quyidagi bosqichlardan iborat:

Kalit kengaytirish

: Foydalanuvchi kalitidan 10 ta sub-kalit hosil qilinadi.

Substitutsiya

: S-box orqali baytlar almashtiriladi.

Permutatsiya

: Bloklar ichida joy almashtirish.

XOR aralashtirish

: Har bir bosqichda kalit bilan XOR amali bajariladi.

Python kutubxonasini ishlab chiqish

Quyida

uzcrypto.py

nomli kutubxona moduli misoli:


background image

Acumen:

International Journal of

Multidisciplinary Research

ISSN: 3060-4745

IF(Impact Factor)10.41 / 2024

Volume 2, Issue 4

426

Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research

python
CopyEdit
# uzcrypto.py
from Crypto.Cipher import AES
import hashlib

class UZBlock256:
def __init__(self, key):
self.key = hashlib.sha256(key.encode()).digest()
self.cipher = AES.new(self.key, AES.MODE_ECB)

def encrypt(self, data):
while len(data) % 16 != 0:
data += ' '
return self.cipher.encrypt(data.encode())

def decrypt(self, encrypted_data):
return self.cipher.decrypt(encrypted_data).decode().strip()

Amaliy tadbiq

Keling, UZBlock256 kutubxonasidan qanday foydalanishni ko‘rsatamiz:

python
CopyEdit
from uzcrypto import UZBlock256

uz = UZBlock256("maxfiy_kalit")
encrypted = uz.encrypt("Salom, dunyo!")
print("Shifrlangan:", encrypted)
print("Deshifrlangan:", uz.decrypt(encrypted))

Natijalar va tahlil

Ushbu algoritm quyidagi ustunliklarga ega:

Mahalliy axborot xavfsizligi siyosatiga mos keladi;

Python orqali integratsiya qilish oson;


background image

Acumen:

International Journal of

Multidisciplinary Research

ISSN: 3060-4745

IF(Impact Factor)10.41 / 2024

Volume 2, Issue 4

427

Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research

Kalit uzunligi va blok kattaligi xavfsizlik darajasini oshiradi;

Yengil va tez ishlaydi.

Tizimli testlar orqali UZBlock256 ning 1 MB ma’lumotni shifrlash tezligi ~0.3
soniya atrofida ekani aniqlandi.

Xulosa

Milliy algoritmlarga asoslangan kriptografik kutubxona yaratish orqali davlat

axborot resurslari uchun ishonchli xavfsizlik vositasi ishlab chiqilishi mumkin.
UZBlock256 algoritmi O‘zbekiston sharoitida xavfsizlikni ta’minlashda muhim rol
o‘ynaydi.

Adabiyotlar

1.

Stallings, W. (2017).

Cryptography and Network Security: Principles and

Practice

. Pearson Education.

2.

Schneier, B. (1996).

Applied Cryptography: Protocols, Algorithms, and Source

Code in C

. Wiley.

3.

Ferguson, N., Schneier, B., & Kohno, T. (2010).

Cryptography Engineering:

Design Principles and Practical Applications

. Wiley Publishing.

4.

Kahn, D. (1996).

The Codebreakers: The Comprehensive History of Secret

Communication

. Scribner.

5.

Katz, J., & Lindell, Y. (2020).

Introduction to Modern Cryptography

. CRC

Press.

6.

O‘zbekiston Respublikasi "Axborot xavfsizligi konsepsiyasi", 2022.

7.

RFC 8017 –

PKCS #1: RSA Cryptography Specifications Version 2.2

, IETF.

8.

PyCryptodome documentation –

https://www.pycryptodome.org/

9.

Biryukov, A., & Khovratovich, D. (2009).

Related-key cryptanalysis of the full

AES-192 and AES-256

. In Advances in Cryptology - ASIACRYPT.

10.

ISO/IEC 18033-3:2010 –

Information technology — Security techniques —

Encryption algorithms — Part 3: Block ciphers

.

References

Stallings, W. (2017). Cryptography and Network Security: Principles and Practice. Pearson Education.

Schneier, B. (1996). Applied Cryptography: Protocols, Algorithms, and Source Code in C. Wiley.

Ferguson, N., Schneier, B., & Kohno, T. (2010). Cryptography Engineering: Design Principles and Practical Applications. Wiley Publishing.

Kahn, D. (1996). The Codebreakers: The Comprehensive History of Secret Communication. Scribner.

Katz, J., & Lindell, Y. (2020). Introduction to Modern Cryptography. CRC Press.

O‘zbekiston Respublikasi "Axborot xavfsizligi konsepsiyasi", 2022.

RFC 8017 – PKCS #1: RSA Cryptography Specifications Version 2.2, IETF.

PyCryptodome documentation – https://www.pycryptodome.org/

Biryukov, A., & Khovratovich, D. (2009). Related-key cryptanalysis of the full AES-192 and AES-256. In Advances in Cryptology - ASIACRYPT.

ISO/IEC 18033-3:2010 – Information technology — Security techniques — Encryption algorithms — Part 3: Block ciphers.