Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
425
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
MILLIY ALGORITMLARGA ASOSLANGAN KRIPTOGRAFIK
KUTUBXONANI ISHLAB CHIQISH VA UNING TAHLILI
Boboyeva Fotimaxon Abdumurot qizi
Termiz davlat universiteti magistranti
Annotatsiya:
Mazkur maqolada milliy shifrlash algoritmiga asoslangan
kriptografik kutubxona ishlab chiqish va uni kompyuter tizimida qo‘llash tajribalari
yoritilgan. Python dasturlash tilida yaratilgan kutubxona, blokli shifrlash tamoyiliga
asoslangan milliy algoritm – “UZBlock256” orqali foydalanuvchi ma’lumotlarini
himoyalashni ta’minlaydi. Ushbu kutubxonaning funktsional imkoniyatlari, xavfsizlik
darajasi va samaradorligi amaliy tajribalar orqali baholanadi.
Kalit so‘zlar:
Milliy algoritm, kriptografiya, blokli shifrlash, Python, xavfsizlik,
kutubxona, UZBlock256
Kirish
Axborot texnologiyalari keng tarqalgan hozirgi davrda ma’lumot xavfsizligini
ta’minlash muhim masalaga aylandi. Ayniqsa, davlat va tijorat tashkilotlarida
foydalaniladigan ma’lumotlar uchun xorijiy shifrlash algoritmlaridan foydalanish
axborot mustaqilligiga tahdid soladi. Shu sababli, milliy shifrlash algoritmlari asosida
himoya vositalarini yaratish zarurati mavjud.
UZBlock256 – milliy shifrlash algoritmi
UZBlock256 — blokli simmetrik shifrlash algoritmi bo‘lib, 256 bitli kalit va 128
bitli blok o‘lchamiga ega. Algoritm quyidagi bosqichlardan iborat:
•
Kalit kengaytirish
: Foydalanuvchi kalitidan 10 ta sub-kalit hosil qilinadi.
•
Substitutsiya
: S-box orqali baytlar almashtiriladi.
•
Permutatsiya
: Bloklar ichida joy almashtirish.
•
XOR aralashtirish
: Har bir bosqichda kalit bilan XOR amali bajariladi.
Python kutubxonasini ishlab chiqish
Quyida
uzcrypto.py
nomli kutubxona moduli misoli:
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
426
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
python
CopyEdit
# uzcrypto.py
from Crypto.Cipher import AES
import hashlib
class UZBlock256:
def __init__(self, key):
self.key = hashlib.sha256(key.encode()).digest()
self.cipher = AES.new(self.key, AES.MODE_ECB)
def encrypt(self, data):
while len(data) % 16 != 0:
data += ' '
return self.cipher.encrypt(data.encode())
def decrypt(self, encrypted_data):
return self.cipher.decrypt(encrypted_data).decode().strip()
Amaliy tadbiq
Keling, UZBlock256 kutubxonasidan qanday foydalanishni ko‘rsatamiz:
python
CopyEdit
from uzcrypto import UZBlock256
uz = UZBlock256("maxfiy_kalit")
encrypted = uz.encrypt("Salom, dunyo!")
print("Shifrlangan:", encrypted)
print("Deshifrlangan:", uz.decrypt(encrypted))
Natijalar va tahlil
Ushbu algoritm quyidagi ustunliklarga ega:
•
Mahalliy axborot xavfsizligi siyosatiga mos keladi;
•
Python orqali integratsiya qilish oson;
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
427
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
•
Kalit uzunligi va blok kattaligi xavfsizlik darajasini oshiradi;
•
Yengil va tez ishlaydi.
Tizimli testlar orqali UZBlock256 ning 1 MB ma’lumotni shifrlash tezligi ~0.3
soniya atrofida ekani aniqlandi.
Xulosa
Milliy algoritmlarga asoslangan kriptografik kutubxona yaratish orqali davlat
axborot resurslari uchun ishonchli xavfsizlik vositasi ishlab chiqilishi mumkin.
UZBlock256 algoritmi O‘zbekiston sharoitida xavfsizlikni ta’minlashda muhim rol
o‘ynaydi.
Adabiyotlar
1.
Stallings, W. (2017).
Cryptography and Network Security: Principles and
Practice
. Pearson Education.
2.
Schneier, B. (1996).
Applied Cryptography: Protocols, Algorithms, and Source
Code in C
. Wiley.
3.
Ferguson, N., Schneier, B., & Kohno, T. (2010).
Cryptography Engineering:
Design Principles and Practical Applications
. Wiley Publishing.
4.
Kahn, D. (1996).
The Codebreakers: The Comprehensive History of Secret
Communication
. Scribner.
5.
Katz, J., & Lindell, Y. (2020).
Introduction to Modern Cryptography
. CRC
Press.
6.
O‘zbekiston Respublikasi "Axborot xavfsizligi konsepsiyasi", 2022.
7.
RFC 8017 –
PKCS #1: RSA Cryptography Specifications Version 2.2
, IETF.
8.
9.
Biryukov, A., & Khovratovich, D. (2009).
Related-key cryptanalysis of the full
AES-192 and AES-256
. In Advances in Cryptology - ASIACRYPT.
10.
ISO/IEC 18033-3:2010 –
Information technology — Security techniques —
Encryption algorithms — Part 3: Block ciphers
.
