ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
46
O‘ZBEK TILINING FARMATSIYA SOHASIDAGI ILMIY VA AMALIY
AHAMIYATI
Allayorova Nilufar Yaxshinorovna
Zarmed Universiteti dotsenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15584926
Annotatasiya:
Maqolada o‘zbek tilining farmatsiya sohasidagi ilmiy va
amaliy ahamiyati haqida ma’lumot berilgan.
Kalit so‘zlar:
O‘zbek tili, farmatsevt, kasbiy til, tibbiy terminologiya,
muloqot madaniyati, nutq madaniyati, shifobaxsh so‘zlar, dori vositalari,
bemorlar bilan muloqot, til va kasb.
Tibbiyot – til bilan boshlanadi. Har qanday dardga davo topish, bemor bilan
muloqot qilish, dori vositalarini to‘g‘ri tushuntirish – bularning barchasi til
orqali amalga oshadi. Ayniqsa, farmatsiya yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar
uchun o‘zbek tilini chuqur bilish nafaqat ta’lim jarayonida, balki kasbiy
faoliyatda ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Tibbiyot ilmida ko‘p gapiradigan emas, to‘g‘ri va aniq tushuntira oladigan
inson yuksak baholanadi. Ayniqsa, bugungi zamonaviy sog‘liqni saqlash tizimida
nutq madaniyati, til boyligi, muloqotdagi aniqlik farmatsiya sohasining ajralmas
qismlaridan biriga aylangan. Har bir so‘z – inson salomatligiga bevosita ta’sir
etuvchi quvvat manbai bo‘lishi mumkin.
Buyuk allomamiz Abu Ali ibn Sino aytganidek: “Tabibda uch fazilat bo‘lishi
kerak: aql, adab va so‘z.” Bu fazilatlar ichida so‘zning ahamiyati ayniqsa chuqur.
Chunki bemor bilan birinchi muloqotni aynan so‘z orqali amalga oshiramiz.
Shifokorlar dorini tanlasa, farmatsevt uni til orqali taqdim etadi.
Bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasining barcha sohalarida, shu
jumladan farmatsiyada ham davlat tili maqomidagi O‘zbek tilining to‘laqonli
qo‘llanilishi zaruratga aylangan. Dorixonalarda ishlovchi mutaxassislar,
farmatsevtlar mijozlar bilan muloqotda ko‘p hollarda murakkab tibbiy
ma’lumotlarni oddiy, ravon va tushunarli tilda tushuntirishlari kerak bo‘ladi.
Farmatsevtika sohasidagi mutaxassislar uchun o‘zbek tilini puxta bilish
nafaqat ish faoliyatining muvaffaqiyatli bo‘lishi, balki milliy sog‘liqni saqlash
tizimining samarali ishlashida ham muhimdir. O‘zbek tilining ilmiy va amaliy
ahamiyatini ko‘rib chiqishda, avvalo, tilning rivojlanish va izchillik asoslarini
tahlil qilish zarur.
Ilmiy manbalar asosida ta’kidlash mumkinki, til nafaqat ma’lumot uzatish
vositasi, balki axborotning ishonchliligini, aniqlikni va tushunarli bo‘lishini
ta’minlaydi. Bu, ayniqsa, tibbiy va farmatsevtik terminologiyaning to‘g‘ri
qo‘llanishida o‘z aksini topadi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
47
Farmatsiya yo‘nalishidagi talabalar uchun tibbiy va farmatsevtik atamalarni
o‘zbek tilida to‘g‘ri tushunish va ishlatish katta ahamiyatga ega. O‘zbekiston
Respublikasi Davlat tili to‘g‘risidagi qonuniga ko‘ra, har bir soha o‘zining
spetsifik tiliga ega bo‘lishi zarur. Farmatsiya sohasidagi nutq madaniyati, asosan,
ilmiy-texnik terminologiya, tibbiy yo‘riqnomalar, dori vositalarining
tavsifnomalari, farmatsevtik ishlarni yozish va rasmiy hujjatlarni to‘g‘ri
yaratishda to‘liq ifodalanadi.
O‘zbek tilidagi farmatsiya va tibbiy atamalar ilmiy asoslarga tayangan holda
ishlab chiqilgan bo‘lib, ular nafaqat dori vositalarini tushunishda, balki
bemorlarga dorilarni to‘g‘ri tavsiya etishda ham muhim rol o‘ynaydi. Tibbiy
atamalarni tushunish va ularni to‘g‘ri ishlatish farmatsevtlar uchun professional
vazifadir. O‘zbek tilini to‘g‘ri o‘rganish va ishlatish nafaqat ilmiy nutq
madaniyatini shakllantirish, balki farmatsevtik faoliyatda ham yuksak malakani
ta’minlashga yordam beradi.
Muloqot va axborot uzatish farmatsevtning muvaffaqiyatli faoliyatining
asosiy omili hisoblanadi. Nutqni ilmiy asosda tashkil qilish va yuridik hujjatlarni
rasmiylashtirish, farmatsevtik sohada ishlashda zarur bo‘lgan bilimlarni talab
etadi. Shu nuqtayi nazardan, farmatsevtika sohasida o‘zbek tilining qo‘llanilishi
ilmiy asoslangan yondashuvni talab qiladi. O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2019 yildagi qaroriga binoan, davlat tili sifatida o‘zbek tilining
samarali qo‘llanilishi barcha sohalarda, jumladan farmatsiya va sog‘liqni saqlash
tizimlarida, mehnat samaradorligini oshirishga xizmat qilmoqda (Davlat tili
to‘g‘risidagi qonun, 2019).
Hayotiy misollar yordamida til va farmatsiya o‘rtasidagi bog‘liqlikni
ko‘rshimiz mumkin. Masalan, farmatsevtlar dorixonalarda o‘z mijozlariga
dorilarni qanday taqdim etishlarini o‘rganishda o‘zbek tilining ilmiy asoslaridan
foydalanadilar. Ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, dori vositasining noto‘g‘ri
tushuntirilishi yoki mijozning noto‘g‘ri tushunishi xavfli bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun tilni aniq bilish farmatsevtning professional xulq-atvorini
shakllantiradi.
Til va kasbiy axborot uzatish: amaliy yondashuv. Farmatsiya sohasida
o‘zbek tilining ilmiy-texnik jihatlarini tahlil qilishda, har bir farmatsevtning
kasbiy vazifalarini muvaffaqiyatli bajarish uchun ilmiy tilni o‘zlashtirish zarurligi
ta’kidlanadi. Farmatsevtik qo‘llanma, dori vositalari tavsiflari, retseptlar kabi
ilmiy hujjatlar aniq va tushunarli tarzda yozilishi kerak. Bu nafaqat kasbiy
ehtiyojlarni qondirish, balki bemorlarning xavfsizligini ta’minlashga xizmat
qiladi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
48
Tilni mukammal bilish, nafaqat kasbiy faoliyat uchun zarur bo‘lib, balki
milliy madaniyatni saqlash va uni rivojlantirish uchun ham muhimdir. O‘zbek
tilining farmatsiya sohasidagi ahamiyatini ilmiy jihatdan baholashda, bu tilni
o‘rganish milliy madaniyat va qadr-qimmatni anglatadi. Tibbiy sohada ishlovchi
mutaxassislar uchun savodxonlik nafaqat kasbiy, balki axloqiy mas’uliyatni ham
o‘z ichiga oladi (Jumaniyozov, 2016).
Xulosa qilib aytganda, farmatsiya talabalari uchun o‘zbek tilini mukammal
bilish, nafaqat kasbiy faoliyatni muvaffaqiyatli olib borish, balki milliy sog‘liqni
saqlash tizimining samaradorligini oshirishda ham muhim rol o‘ynaydi. O‘zbek
tili farmatsevtika sohasida ilmiy-texnik va amaliy axborot uzatishda bevosita
ishtirok etadi va bu sohadagi mutaxassislar uchun asosiy vosita hisoblanadi.
Shuning uchun, har bir farmatsevt o‘zbek tilining ilmiy jihatlarini chuqur
o‘rganishi va amaliy faoliyatda qo‘llashi zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori (2019). "Davlat tilining
farmatsevtika va tibbiyot sohasidagi roli." O‘zbekiston Respublikasi Rasmiy
Huquqiy Hujjatlar Yig‘indisi, 54(9), 112.
2.
O‘zbek tilining izohli lug‘ati-1 jild “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi”
davlat ilmiy nashriyoti. – Toshkent: 2006. –616 b.
3.
Jumaniyozov, A. H. (2016). "O‘zbek tilining milliy madaniyatdagi roli."
O‘zbekiston Tili va Madaniyati, 15(2), 84–91.
4.
Muhiddinova X., Salisheva Z., Po‘latova X. O‘zbek tili (oliy ta’lim
muassasalari rus guruhlari uchun darslik). – Toshkent: O‘qituvchi, 2012. –288 b.
