ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
87
MAKTABGACHA TA`LIM YO‘NALISHIDAGI TALABALARNING
PEDAGOGIK FAOLIYATDA KREATIVLIGINI RIVOJLANTIRISH
Urazaliyeva Kamola Mirali qizi
Innovatsion texnologiyalar universiteti stajyor o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15656813
Annotatsiya:
Ushbu maqolada kreativlik tushunchasi, maktabgacha ta’lim
sohasining fidoyilari bo‘lgan tarbiyachilar va ularning pedagogik faoliyatda
kreativligi qanday shakllarda namoyon bo‘lishi xususidagi fikr-mulohazalari
asosida yoritib beriladi.
Kalit so‘zlar:
Kreativlik ,pedagogik faoliyat, pedagogik faoliyatga kreativ
yondashuv, maktabgacha ta`lim, maktabgacha ta’lim yo‘nalishidagi talabalar,
innovatsion texnologik jarayon, tarbiyachi, ijodiy faoliyat.
Abstract:
This article explores the concept of creativity based on the views
of educators who are dedicated to the field of preschool education and the ways
in which their creativity is manifested in pedagogical activities.
Keywords:
Creativity, pedagogical activity, creative approach to
pedagogical activity, preschool education, students in preschool education,
innovative technological process, educator, creative activity.
Аннотация:
В статье рассматривается понятие креативности с точки
зрения педагогов, работающих в сфере дошкольного образования, а также
способы проявления их креативности в педагогической деятельности.
Ключевые слова:
Творчество, педагогическая деятельность,
творческий подход к педагогической деятельности, дошкольное
образование, обучающиеся в дошкольном образовательном учреждении,
инновационный технологический процесс, воспитатель, творческая
деятельность.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining, 2019 yil 8-mayda PQ-4312-son
qarori “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha
rivojlantirish” konsepsiyasi qabul qilingan bo‘lib, unda Respublikamizda
maktabgacha ta’limga e’tibor qaratilgan.Chunki bolalar kelajagimiz poydevori
hisoblanadi.‘‘Sifatli maktabgacha ta’limni berish asoslaridan biri boshqaruv va
pedagog kadrlarni tayyorlash darajasi va ularning professionalizmi hisoblanadi.
O‘tgan davr mobaynida ushbu yo‘nalishda keng ko‘lamli ishlar bajarildi.
Chunonchi, “Maktabgacha ta’lim” bakalavriat ta’limi yo‘nalishi bo‘yicha oliy
ta’lim muassasalariga qabul qilish kvotalari oshirildi, mazkur yo‘nalishda o‘qish
muddati uch yilgacha qisqartirildi[1].
Maktabgacha ta`lim yo‘nalishidagi talabalarning pedagogik faoliyatda
kreativligini rivojlantirish deganda avvalo pedagogik faoliyat tushunchasiga
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
88
to‘xtalib o‘tamiz: Maktabgacha ta`lim yo‘nalishidagi talabalarning pedagogik
faoliyatiga kreativ yondashuv yosh avlod vakillarida zamonaviy jamiyatimizga
kirib kelayotgan innovatsion texnologik jarayonlarda faol bo’lish imkoniyatlarini
kengaytiradi, kreativ fikrlash ko’nikmalarini yanada shakllantirib, erkin
mavzularda erkin fikr bildirish bilan birga o‘xshamas, o‘zgalar fikridan ajralib
turuvchi fikrlarni namoyon qilish xislatlarini oshiradi. Pedagogik amaliyot
davrida bо‘lajak pedagog-tarbiyachining maktabgacha ta’lim muassasalarida
amalga oshiradigan ishlari ularda kasbiy mahoratni shakllantirishda muhim
ahamiyat kasb etadi. Pedagogik amaliyot davrida bо‘lajak pedagog-
tarbiyachilarda о‘z kasbiga moyillik, pedagogik faoliyatga ijodiy yondashish, о‘zi
egallagan zamonaviy bilimlarni amaliy tajribasida qо‘llash, rahbarlik
kо‘nikmalarini egallash, tarbiyachi shaxsini pedagogik-psixologik jihatdan
о‘rganish, tahlil qilish, madaniy ommaviy tadbirlarni tashkil etish metodlarini
о‘zlashtirish kabi kо‘nikmalar faollashadi hamda mustahkamlanadi[3]. Bu
ko’nikmalar boʻlajak pedagog tarbiyachini tarbiyachilik faoliyatiga tayyorlaydi.
Shu bilan bir qatorda bо‘lajak pedagog tarbiyachilar о‘z kasbiy faoliyatlari
davomida amal qiladigan bir qator qoidalarni ham о‘zlashtirishlari kerak[2].
Ular:
- bo'lajak tarbiyachilarda ongli intizomni tarkib toptirish;
- bolalarga nisbatan adolatli munosabatda bо‘lish;
- guruhdagi faol tarbiyalanuvchilarni qо‘llab-quvvatlash va ularga yordam
kо‘rsatish;
- tarbiyalanuvchilarning mustaqil faoliyatlarini munosib rag‘batlantirish;
- tarbiyalanuvchilar bilan topshiriqlar ustida tizimli ishlash va bu jarayonda
ularni faollashtirish;
- tarbiyalanuvchilari orasida tarbiyaviy tadbirlarni tizimli tarzda tashkil
etish kabilar.
O‘z davrining mashhur pedagog-gumanisti,chexlik yozuvchi Yan Amos
Komenskiy o‘qituvchining bola dunyoqarashini rivojlantirishdagi “kreativlik”
tushunchasi turli hil ta`riflarga ega. G‘arbliklar uchun kreativlik, umuman
olganda, yangilik hisoblanadi. Ular kreativlik negizida noan’anaviylik,
qiziquvchanlik, tasavvur, hazil- mutoyiba tuyg‘usi va erkinlik tushunchalari
bo‘lishiga e’tiborni qaratadilar. Sharq kishilari esa, aksincha, kreativlikni
ezgulikning qayta tug‘ilish jarayoni, deb ta`riflaydilar . Garchi g‘arblik va
sharqliklarning kreativlik borasidagi qarashlari turlicha bo‘lsada, biroq, har ikki
madaniyat vakillari ham kreativlikni yuqori baholaydilar[5].
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
89
Boʻlajak pedagog tarbiyachi kreativ faoliyatni tashkil etishda muammoli
masalalarni yechish, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish, shuningdek, pedagogik
xarakterdagi ijod mahsulotlarini yaratishga alohida e’tibor qaratishi zarur.
Kreativ shaxs - jarayon yoki natija sifatida ijodkorlikni namoyon etuvchi,
masalalarni yechishga nostandart usullar bilan yondasha olishga moyil, o’ziga
xos harakatlarni tashkil etish, yangiliklarni ilgari surishga, ijodiy mahsulotlarni
yaratishga layoqatli va tayyor shaxs.
Unda pedagogik mahoratning quyidagi
tarkibiy qismlari aks etishi kerak:
Har bir talaba uchun dolzarb bo‘lgan hayotiy mazmun rivojlanishini,
talabaning shu rivojlanish kesmasida, harakat qila olishida, uning hayot
mamunining ochilishi va amalga oshishida o‘qituvchi qanday bilim bilan unga
yordam ko‘rsata olishini bila olish» qobilyati;
•
ayrim o‘qituvchilar rivojlanish mazmuni va kesmasi integrasiyasi
hisoblangan hamdajonli organizm sifatida talabalar (auditoriya va b.) guruhini
uning rivojlanish va mazmun kasb eta borish jarayonida «ko‘ra olish»qobiliyati;
•
integral mazmuni va integral rivojlanish kesmasini idrok etish malakasi;
•
o‘zining organizmini yuksak darajada anglash. Auditoriya, talaba o‘z
istaklari, motivlari, afzal ko‘rishi jihatidan ular uchun zarur bo‘lgan haqiqiy
axborotlarni ajrata olish malakasi;
•
shaxsiy xususiyatlar oqibati sifatida vujudga keladigan turli buzilish
vaziyatlaridan idrokni chalg‘itish;
•
o‘z sezgilarining nozik farqilanish imkoniyatlari vositasida yuqori his bilan
boshqarish;
•
keng boshqaruv repertuari, boshqarishning xilma-xil uslublari,
axborotlarni uzatish «qurollari»: ovoz, hatti-harakat, mimika va boshqalarni
egallash;
•
kasbiy usullar va metodlarning keng jamg‘armasi;
•
metodologiyani egallash[4].
Demak, yuqoridagi berilgan ta’riflardan kelib chiqqan holda, bo‘lajak
tarbiyachilarning pedagogik faoliyatda kreativligini rivojlantirishda talabalarda
mavjud ijodiy qobiliyatlarni albatta, inobatga olish lozim. Bu inobatga olingan
xususiyatlar bo‘lajak tarbiyachilarga kreativ faoliyati davomida faqatgina foyda
uchun xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 08.05.2019 yildagi PQ-4312-
son. https://lex.uz/docs/-4327235
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
90
2.Матмусаева, М. А. (2016). ТАЛАБАЛАР ПОРТФОЛИОЛАРИНИ ТАЙЁРЛАШ
ШАРОИТЛАРИ. In Сборники конференций НИЦ Социосфера (No. 9, pp. 129-
131). Vedecko vydavatelske centrum Sociosfera-CZ sro.
3.Матмусаева, М. А. (2016). ТАЛАБАЛАРНИНГ ЎҚУВ ФАОЛИЯТЛАРИНИ
НАЗОРАТ ҚИЛИШНИНГ ИННОВАЦИОН ХАРАКТЕРИ. In Сборники
конференций НИЦ Социосфера (No. 9, pp. 127-128). Vedecko vydavatelske
centrum Sociosfera-CZ sro.
4. P. Yusupova. «Maktabgacha tarbiya pedagogikasi» «O‘qituvchi» T- 1993y.
5. RESEARCH FOCUS | VOLUME 2 | ISSUE 1 | 2023 ISSN: 2181-3833 ResearchBip
| Google Scholar. TARBIYACHINING PEDAGOGIK FAOLIYATIGA KREATIV
YONDASHUV. Xo'jayeva Nozima
