ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
142
O‘NG O‘PKANING O‘RTA QISMIDA METASTAZLAR, 3-BOSQICH,
YURAK-QON TOMIR. TIZIMI BILAN BOGʻLIQLIGI.
Boltaoxunova Dilxromon
Qoʻqon Universiteti Andijon filialli "Davolash ishi"
yoʻnalishi 24-04 guruh talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.16094865
Annotatsiya:
Mazkur maqolada o‘ng o‘pkaning o‘rta qismida aniqlangan metastatik
o‘sma jarayonlari va ularning rivojlanishining 3-bosqichida yurak-qon tomir
tizimi bilan bo‘lgan murakkab aloqadorliklari tahlil qilinadi. Klinik va
patofiziologik yondashuvlar asosida metastazlarning yurak faoliyatiga ta’siri,
qon aylanishi, gemodinamik o‘zgarishlar, shuningdek, sog‘liq uchun xavflar
yoritiladi.
Kalit so‘zlar:
o‘pka saratoni, metastaz, yurak, qon aylanishi, 3-bosqich, o‘pka-
gemodinamik bog‘liqlik
Annotation:
This article explores metastases located in the middle lobe of the right lung
at stage III and their clinical and physiological relationship with the
cardiovascular system. The paper analyzes how tumor progression at this stage
affects heart function, blood circulation, and hemodynamics. The study
highlights the importance of timely diagnosis and integrated treatment
approaches to improve patient outcomes.
Keywords:
lung cancer, metastasis, right lung, cardiovascular system, stage III,
hemodynamics, pulmonary-heart interaction
Аннотация:
В данной статье рассматриваются метастазы в средней доле правого
легкого на III стадии и их клиническая и физиологическая связь с
сердечно-сосудистой
системой.
Анализируются
последствия
прогрессирования опухоли на этой стадии для функции сердца,
кровообращения и гемодинамики. Отмечается важность своевременной
диагностики и комплексного подхода к лечению для улучшения прогноза
пациентов.
Ключевые слова:
рак лёгких, метастазы, правое лёгкое, сердечно-сосудистая система,
стадия III, гемодинамика, взаимодействие сердца и лёгких
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
143
O‘pka saratoni bugungi kunda o‘limga olib keluvchi eng keng tarqalgan
onkologik kasalliklardan biridir. Ayniqsa, o‘ng o‘pkaning o‘rta qismida
joylashgan metastatik o‘sma hujayralari yurak va qon tomir tizimi bilan bevosita
anatomik va funksional bog‘liqdir. Bu bosqichda o‘sma limfa tugunlariga,
bronxial va qon tomir tuzilmalariga tarqalgan bo‘lishi mumkin. Ayniqsa 3-
bosqichda yurak faoliyatining izdan chiqishi, yurak siqilishi (kompressiyasi)
yoki perikardit kabi asoratlar paydo bo‘lish ehtimoli ortadi.
Asosiy qism.
O‘pka metastazlarining anatomik joylashuvi va bosqichlanishi.
O‘ng o‘pkaning o‘rta bo‘lagiga chapda “til” bo‘lagi to‘g‘ri keladi. O‘pkalarning
har bir bo‘lagida bosh bronx tarmog‘i hisoblangan alohida bronx bo‘lagi bo‘ladi.
Bronx bo‘laklari o‘z navbatida segmentar bronxlarga bo‘linib, ularning har biri
o‘pkaning tegishli bo‘limi bilan birga bronx-o‘pka segmenti nomini olgan
segmentlarni hosil qiladi. Segment o‘z tashqi ko‘rinishi bo‘yicha asosi o‘pka
periferiyasiga, cho‘qqisi esa o‘pka ildiziga qaragan piramida shaklini eslatadi.
Insonda har bir o‘pka asosan o‘n segmentdan tashkil topgan bo‘ladi, bunda
yuqori bo‘lakda 3 ta bronx-o‘pka segmenti, o‘rta bo‘lagida va chap o‘pkaning
unga o‘xshash til qismida 2 ta segment, pastki bo‘lagida 5 ta (yuqori va 4 ta
bazal) segmentlari bo‘ladi. Ikkala o‘pkaning pastki bo‘laklarida hamma
hollarning deyarli yarmida qo‘shimcha segment uchraydi. O‘pkani segmentlarga
bo‘linishi klinika uchun katta ahamiyatga ega bo‘ladi. Chunki bunga qarab,
bemorda patologik “o‘choq”ning qaerda joylashganini (lokalizatsiyasini) aniq
topish va o‘pkani maqsadga muvofiq (tejamli, segmentar) rezektsiya qilish
imkoniga ega bo‘lamiz.
O‘ng o‘pka uchta bo‘lakdan iborat bo‘lib, uning o‘rta bo‘lagi orqa yurak
devoriga yaqin joylashgan. Bu joylashuv yurak va o‘pka o‘rtasidagi anatomik
aloqani kuchaytiradi. 3-bosqich o‘pka saratoni metastazlarning ko‘krak
oralig‘idagi limfa tugunlariga, traxeobronxial tuzilmalarga va hatto yurak
perikardiga tarqalganini bildiradi.
Yurak-qon tomir tizimiga ta’siri.
Metastatik o‘smalar yurak atrofidagi tomirlarga bosim o‘tkazib, qon
aylanishining fiziologik muvozanatini buzadi. Yurakning o‘ng qorinchasiga yaqin
joylashgan metastazlar yurakning qon haydovchi funksiyasini pasaytiradi. Bu
esa yurak yetishmovchiligi, aritmiyalar, perikardial effuziya (yurak atrofida
suyuqlik to‘planishi) holatlarini keltirib chiqarishi mumkin.
Patofiziologik
o‘zgarishlar.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
144
Metastazlar sababli o‘pka to‘qimalarining elastikligi kamayadi, ventilyatsiya
va perfuziya o‘rtasidagi muvozanat buziladi. Qon yetkazilishi kamaygani sababli
yurak ko‘proq ishlashga majbur bo‘ladi va bu yurak devorlarining
qalinlashishiga, koronar qon aylanishining yetarli bo‘lmasligiga olib keladi.
Klinik holatlar va diagnoz.
3-bosqichdagi bemorlarda quyidagi belgilar kuzatiladi:
•Nafas qisishi va yurak urishining tezlashuvi
•Ko‘krak sohasida og‘riq, ayniqsa jismoniy faollikdan so‘ng
•Oyoq va oyoq panjasida shish (yurak bilan bog‘liq bo‘lgan venoz qaytish
buzilishi)
•Gemoptiziya (yo‘tal paytida qon chiqishi)
•Elektrokardiogramma (EKG)da yurak faoliyatida o‘zgarishlar
Bunday holatlarda kompyuter tomografiyasi (KT), magnit-rezonans
tomografiyasi (MRT) va echokardiografiya yordamida aniq diagnoz qo‘yiladi.
Shuningdek, qon tahlillari orqali yurak fermentlarining ortishi va o‘pka
faoliyatining pasayganligi aniqlanadi.
DAVOLASH YONDASHUVLARI.
Yurak va o‘pka faoliyatining uzviy bog‘liqligi sababli davolash multidisiplinar
yondashuvni talab qiladi:
•Kimyoterapiya – metastazlarni nazorat qilish uchun
•Radioterapiya – o‘smaga lokal ta’sir ko‘rsatish orqali yurakka bosimni
kamaytirish
•Kardioprotektor davo – yurak faoliyatini qo‘llab-quvvatlash
•Kislorod terapiyasi va simptomatik davo – nafas yetishmovchiligi oldini olish
Shuningdek, yurak atrofida suyuqlik to‘planganda perikard punksiya bajariladi.
XULOSA.
O‘pkaning o‘rta qismida metastazlar mavjud bo‘lgan 3-bosqich saraton
holatlarida yurak-qon tomir tizimi bilan bog‘liq asoratlar o‘ta xavfli hisoblanadi.
Bu holatlar o‘z vaqtida aniqlanib, kompleks yondashuv asosida davolansa,
bemorning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilash mumkin. Yurak va o‘pka
o‘rtasidagi bog‘liqlikni hisobga olgan holda har bir bemorga individual tarzda
davolash rejasi ishlab chiqilishi lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
TORAKAL, YURAK-QON TOMIR VA ENDOKRIN XIRURGIYA. O‘QUV
QO‘LLANMA.Samarqand – 2022.Kurbaniyazov Z.B., Davlatov S.S., Raxmanov Q.E.,
Mardonov B.A.
2.
Travis W.D., Brambilla E., Burke A.P., Marx A., Nicholson A.G.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
145
3.
WHO Classification of Tumours of the Lung, Pleura, Thymus and Heart. 4th
Edition. IARC: Lyon, 2015.
4.
Goldstraw P., Chansky K., Crowley J., et al.
5.
The IASLC Lung Cancer Staging Project: Proposals for Revision of the TNM
Stage Groupings in the Forthcoming (Eighth) Edition of the TNM Classification
for Lung Cancer.
6.
Journal of Thoracic Oncology, 2016; 11(1): 39–51.
7.
Hoffman R., Benz E.J., Silberstein L.E., et al.
8.
Hematology: Basic Principles and Practice. 7th Edition. Elsevier, 2018.
9.
Desai N.R., Adusumalli S., Khanna A.D., et al.
10.
Cardiac involvement in malignancy: mechanisms, diagnosis, and
management.
11.
Journal of Clinical Oncology, 2021; 39(12): 1375–1385.
12.
Silvestri G.A., Gonzalez A.V., Jantz M.A., et al.
13.
Evaluation of patients with pulmonary nodules: diagnosis and
management of lung cancer.
14.
American College of Chest Physicians Evidence-Based Clinical Practice
Guidelines, Chest Journal, 2013; 143(5): e93S–e120S.
