ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
45
RAQAMLI IQTISODIYOTNING IQTISODIY TARAQQIYOTDAGI
AHAMIYATI
D.Bayzakova
JizPI, Iqtisodiyot va menejment kafedrasi o‘qituvchisi
A.Xabibullayev
JizPI, Kibersport fakulteti 502-24 guruh talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16892007
Annotatsiya.
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot tushunchasi, uning
ahamiyati hamda zamonaviy iqtisodiy rivojlanishda tutgan o‘rni yoritilgan.
Maqolada raqamli infratuzilma, elektron xizmatlar, sun’iy intellekt, raqamli
to‘lov tizimlari, elektron tijorat va raqamli ko‘nikmalarni rivojlantirish
yo‘nalishlari batafsil tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekistonda raqamli
transformatsiya jarayonlari, hukumat siyosati va istiqbolli strategik chora-
tadbirlar haqida ham so‘z yuritiladi. Maqolada ilg‘or xorijiy tajribalarga ham
murojaat qilinib, ularni milliy sharoitga moslashtirish yo‘llari ko‘rib chiqilgan.
Kalit so‘zlar:
raqamli iqtisodiyot, raqamli transformatsiya, elektron
xizmatlar, sun’iy intellekt, raqamli to‘lov, elektron tijorat, innovatsiya, raqamli
ko‘nikmalar.
Annotation:
This article explores the concept of the digital economy, its
significance, and its role in modern economic development. It provides a
detailed analysis of key development areas such as digital infrastructure, e-
services, artificial intelligence, digital payment systems, e-commerce, and digital
literacy. The paper also highlights the digital transformation processes in
Uzbekistan, government policy, and strategic initiatives. International best
practices are reviewed, and opportunities for their adaptation to the national
context are discussed.
Key words:
digital economy, digital transformation, e-services, artificial
intelligence, digital payments, e-commerce, innovation, digital skills.
So‘nggi yillarda dunyo iqtisodiyotida raqamlashtirish jarayonlari jadal
rivojlanmoqda. An’anaviy iqtisodiy modeldan zamonaviy raqamli iqtisodiyotga
o‘tish global miqyosda tub o‘zgarishlarga olib kelmoqda. Raqamli texnologiyalar
iqtisodiy jarayonlarni optimallashtirish, samaradorlikni oshirish va xizmatlar
sifatini yaxshilash imkonini bermoqda. Ayniqsa, O‘zbekistonda “Raqamli
O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish
davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylangan.
Raqamli iqtisodiyot – bu axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan
foydalangan holda yaratiladigan va boshqariladigan iqtisodiy faoliyatlar
majmuasidir. U o‘z ichiga raqamli infratuzilma, dasturiy ta’minot, elektron
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
46
xizmatlar, internet orqali savdo-sotiq va moliyaviy xizmatlarni oladi. Raqamli
iqtisodiyot bugungi kunda iqtisodiy o‘sishning yangi drayveriga aylangan.
Raqamli iqtisodiyotni shakllantirishda kuchli va barqaror raqamli
infratuzilma muhim rol o‘ynaydi. Internet tarmog‘ining keng qamrovi, tezkor va
arzon ma’lumot uzatish kanallari, bulutli texnologiyalar va server quvvatlari
asosiy infratuzilma elementlari hisoblanadi. O‘zbekistonda bu borada keng
polosali internet qamrovini oshirish, 5G texnologiyalarini joriy etish ishlari olib
borilmoqda.
Davlat xizmatlarini elektron shaklga o‘tkazish byurokratiyani kamaytiradi,
oshkoralikni ta’minlaydi hamda xizmatlardan foydalanishni yengillashtiradi.
Xususan,
my.gov.uz
,
soliq.uz
,
E-antiqa.uz
kabi platformalar davlat xizmatlarini
avtomatlashtirishda muhim ahamiyatga ega. Raqamli to‘lov tizimlari – Uzcard,
Humo, Payme, Click va boshqa ilovalar moliyaviy inklyuziyani oshirib, naqd
pulsiz jamiyatga o‘tish jarayonini tezlashtirmoqda.
Sun’iy intellekt (SI) raqamli iqtisodiyotning asosiy bo‘g‘inlaridan biridir. SI
yordamida ma’lumotlarni tahlil qilish, bashorat qilish va murakkab jarayonlarni
avtomatlashtirish mumkin. O‘zbekiston iqtisodiyotida SI texnologiyalari
sog‘liqni saqlash, ta’lim, moliya va sanoat tarmoqlarida qo‘llanila boshladi.
Raqamli innovatsiyalar, ayniqsa, startaplar faoliyatida muhim o‘rin tutmoqda.
Elektron tijorat raqamli iqtisodiyotning eng faol va tez rivojlanayotgan
segmentidir. Bu sohada platformalar –
ZoodMall
,
OLX
,
Asaxiy
,
Goodzone
kabi
onlayn do‘konlar orqali savdo hajmi oshmoqda. Shuningdek, kichik va o‘rta
biznes uchun yangi bozorlar ochilmoqda, eksport salohiyati kengaymoqda.
Raqamli iqtisodiyotda muvaffaqiyatli ishtirok etish uchun aholining raqamli
savodxonligi muhimdir. Dasturlash, axborot xavfsizligi, raqamli marketing va
ma’lumotlarni tahlil qilish bo‘yicha ko‘nikmalar talabga ega. Davlat tomonidan
IT ta’lim muassasalari soni oshirilmoqda, xususan, “IT Park”, “One Million Uzbek
Coders” kabi loyihalar e’tiborga loyiqdir.
Raqamli iqtisodiyot bugungi va kelajak iqtisodiyotining ajralmas tarkibiy
qismi hisoblanadi. U orqali samaradorlik, shaffoflik va inklyuzivlik ta’minlanadi.
O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish uchun huquqiy, texnologik va
institutsional asoslar yaratilmoqda. Kelgusida bu yo‘nalishda xorijiy tajribani
chuqur o‘rganish, milliy sharoitga moslashtirish va innovatsion yondashuvlarni
qo‘llash zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston – 2030”
strategiyasi.
2.
Jahon banki. “Digital Economy for Central Asia” hisobotlari, 2022.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
47
3.
OECD. "Going Digital: Shaping Policies, Improving Lives", 2021.
4.
Karimov A.S. “Raqamli transformatsiya va iqtisodiy rivojlanish”, Toshkent,
2023.
5.
www.stat.uz – O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi rasmiy sayti
