ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
23
OSHQOZON – ICHAK KASALLIKLARI.
Yusufova Shaxlo
Po’latjonova Himoyatxon
Isojonov Yusufjon
“Central Asian Medical University”
Davolash ishi yo’nalishi 2 – kurs talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14033277
ANNATATSIYA:
Ushbu maqolada Oshqozon va Ichakda kelib chiqadigan
kasalliklar va ularni turlari shuningdek oldini olish to’g’risida ma’lumot berilgan.
KALIT SO’ZLAR:
Gastrit,enterit,yara,stenoz,o’t suyuqligi,
Oshqozon - ichak
kasalliklari — oshqozon-ichak trakti, yaʼni qiziloʻngʻach,
oshqozon, ingichka ichak, yoʻgʻon ichak va toʻgʻri ichak va ovqat hazm qilishning
yordamchi organlari, jigar, oʻt pufagi va oshqozon osti bezi bilan aloqador
boʻlgan kasallik turidir.Oshqozon kasalliklari deganda oshqozonga taʼsir
qiladigan kasalliklar tushuniladi. Oshqozonning har qanday sababga koʻra
infeksiyasi bilan yalligʻlanishi gastrit deb ataladi va oshqozon-ichak traktining
boshqa qismlarini qoʻshganda gastroenterit deb ataladi. Gastrit surunkali
holatda davom etsa, u atrofik gastrit, pilorik stenoz (oshqozondan ingichka
ichakning birinchi qismiga (pilorus) teshikning torayishi) va oshqozon saratoni
kabi bir qancha kasalliklar bilan bogʻliqdir. Yana bir keng tarqalgan:
Oshqozon kasalligi holat — oshqozon yarasi yaʼni shikastlanishidir. Yaralar
oshqozon shilliq qavatini buzadi, bu oshqozon toʻqimasini oshqozon
kislotalaridan himoya qiladi. Peptik yaralar koʻp hollarda bakterial Helicobacter
pylori (odatda oshqozonda topiladigan, gram-manfiy, mikroaerofil, spiral
(spiral) bakteriya) infeksiyasidan kelib chiqadi. Epstein-Barr virusi infeksiyasi
oshqozon saratonini qoʻzgʻatadigan yana bir omildir.Oshqozon yarasi bilan bir
qatorda gʻayritabiiy arteriyalar yoki tomirlarning yorilishi natijasida Dieulafoy
lezyoni (koʻpincha oshqozon devorida (submukozal) eroziya va qon ketadigan
katta burilishli arteriola bilan tavsiflangan tibbiy holat) va oshqozon antral
tomir ektaziyasini oʻz ichiga oladigan qon qusish holati ham boʻlishi mumkin.
Oshqozonning tugʻma kasalliklari oʻz ichiga parietal (bosh suyagining tepa
qismiga oid) hujayralarga qarshi B12 vitaminini singdira olmaslikka olib
keladigan zararli anemiyani ham oladi. Oshqozon kasalligiga olib kelishi mumkin
boʻlgan boshqa umumiy simptomlar orasida ovqat hazm qilish buzilishi yoki
dispepsiya, qusish va surunkali kasalliklarda ovqat hazm qilish muammolari,
toʻyib ovqatlanmaslik shakllari kiradi. Oddiy testlarga qoʻshimcha ravishda,
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
24
oshqozonni tekshirish yoki biopsiya olish uchun endoskopiyadan foydalanish
mumkin.
Ingichka va yoʻgʻon ichaklar yuqumli, otoimmun va fiziologik holatlarga taʼsir
qilishi mumkin. Ichakning yalligʻlanishi diareyaga olib kelishi mumkin boʻlgan
enterokolit deb ataladi.Ichaklarga taʼsir qiluvchi oʻtkir sharoitlar yuqumli
diareya va mezenterik ishemiyani (asosan, yuqori tutqich arteriyasi, odatda,
ingichka ichakni va oʻng yoʻgʻon ichak) oʻz ichiga oladi. Ich qotish sabablari
orasida nafasning tiqilishi va ichak tutilishi boʻlishi mumkin, bu esa oʻz
navbatida ichak tutilishi, invaginatsiya (shishish)ga sabab boʻladi. Yalligʻlanishli
ichak kasalligi kelib chiqishi nomaʼlum boʻlib, ichak va oshqozon-ichak
traktining boshqa qismlariga taʼsir qiladi. Kron kasalligi yarali kolit deb ham
tasniflanadi.Ichak kasalliklari gijjalar, diareya yoki ich qotish va nafasning
oʻzgarishiga ham olib keladi, masalan, axlatning qon bilan kelishi. Yoʻgʻon ichakni
tekshirish uchun kolonoskopiyadan foydalaniladi va odamning axlati hujayralar
boshqariladigan sharoitlarda, odatda tabiiy muhitdan tashqarida oʻstiriladigan
jarayon yoki mikroskopga yuboriladi. Yuqumli kasallikni maqsadli antibiotiklar
bilan, yalligʻlanishli ichak kasalligini esa immunosupressiya (shaxsning
immunitet reaksiyasini qisman yoki toʻliq bostirish) bilan davolash mumkin.
Ichak tutilishining ayrim holatlarida jarrohlik ham qoʻllanadi.Ingichka ichak
devorining normal qalinligi 3-5 mmga teng va ichakda 1-5 mm kattalikda boʻladi.
Kompyuter tomografiyasida oshqozon-ichak devorining markaziy, tartibsiz va
assimetrik qalinlashuvi zararli oʻsmaga ishora qiladi. Segmental yoki tarqoq
oshqozon-ichak devorining qalinlashishi koʻpincha ishemik (har qanday toʻqima,
mushak guruhi yoki organning qon bilan taʼminlanishini cheklash, bu hujayra
metabolizmi uchun zarur boʻlgan kislorod tanqisligini keltirib chiqaradi
(toʻqimalarni tirik saqlash uchun), yalligʻlanish yoki yuqumli kasallik tufayli
yuzaga keladi. Kamroq tarqalgan boʻlsa-da, inkibatorlar kabi dorilar angioedema
(terining pastki qatlami va toʻqimalarning faqat teri yoki shilliq pardalar ostida
joylashgan shish (shish) maydoni) va ingichka ichakning qalinlashishiga olib
kelishi mumkin.
XULOSA:
Ushbu kasalliklar bugungi kunda asosan spirtli ichimliklar va achchiq
mahsulotlarni iste’mol qilish natijasida kelib chiqmoqda va kuchli og’riqqa sabab
bo’lmoqda.Buni oldini olish uchun sog’lom turmush tarziga rioya qilish zarur
hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.„An
overview
on
oral
manifestations
of
gastrointestinal
diseases“
(http://www.dentalmedjournal.it/
an-overview-on-oral-
manifestations-of-gastrointestinal-diseases/) (inglizcha). Italian Journal of
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
25
Dental Medicine (31-dekabr 2018-yil). 2022-yil 24-sentyabrda asl nusxadan
arxivlangan
(https://web.a
rchive.org/web/20220924223852/http://www.dentalmedjournal.it/an-
overview-on-oral-manifestatio ns-of-gastrointestinal-diseases/) . Qaraldi: 2022-
yil 4-noyabr.
2.GIS. „Oral Manifestations of GI Diseases“ (https://badgut.org/information-
centre/a-z-digestive-top ics/oral-manifestations-of-gi-diseases/) (inglizcha).
Gastrointestinal Society. Qaraldi: 23-noyabr 2021-yil.
3. Yamada T. Textbook of gastroenterology, 5th, Chichester, West Sussex:
Blackwell Pub., 2009 — 2774–2784-bet. ISBN 978-1-4051-6911-0.
4.„Esophagus
Disorders“ (https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/esophagusdisorders.html) .
Medline Plus. U.S. National Library of Medicine. Qaraldi: 23-dekabr 2013-yil.
