ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
156
STOMATOLOGIYADA BOLALARDA UCHRAYDIGAN KASALLIKLAR
Ashuraliyeva M.
Ilmiy rahbar:
Madihanova G.A.
Rasulova M.M.
Uzaqov S.X
Yo‘ldasheva S.N.
Talaba:
“Stomatologiya fakulteti”
Andijon Davlat Tibbiyot Instituti
https://doi.org/10.5281/zenodo.13365669
Annotatsiya
Bolalarda kechadigon kasalliklarni oldini olish va unga qarshi
kurashish,og`riqsiz va samarali davolash bu shifokorlarning hozirgi kundagi eng
oliy madsadi desaam adashmagan bo`laman. Eng katta hozirgi kunda
maqsadlardan biri bolajonlarni shifokor xuzurida bo`lganda uni qo`rquvini
yengish, tish davolanayotgan paytda uni og`riqni unitish uchun chalg`itish va
samarali ishlash xisoblanadi.
Kalitso‘zlari;
Stomatologiya, karies, argenat, ftorid, qarashlar, gigena,
antiseptik, sterilni, so`lak, yumshoq to`qimalar, dentin qavat, argenat nitrat tuzi,
gidroxinonaskarbin, psixologiya, noin`eksion, in`eksion, aplikatsion, palpatsiya,
perkusiya, zondlaash, EOD, pulpa, roentgen, kasallik, ildiz, analizlar.
Bugungi kunda, bolalar stomatologiyasida sut tishlariga kariesni ayniqsa,
sirqulyar kariesni davolashda dolzarb muammo xisoblanadi.Argenat va ftorid
pereparatlarining bakteriaga qarshi kurashadi va oldini ham oladi.Hozirgi kunda
stomatologlarda katta qiziqish uyg`otgan bu pereparatlarga katta qiziqish
bildirishmoqdalar.
Boshlang`ich kariesni davosi;Boshlang`ich yoki dog`,yuza,shakldagi
karieslarni tish to`qimasiga tig` tekkizmasdan davollash hozirgi kunda keng
tarqalgan.1yoshdan 3yoshgacha bo`lgan bolalarda tig` tekkizmasdan davolash
usuli bu argenatlash va fotidlash yo`llari bilan davolanadi.
Bunday tishlar yuzasida yumshoq qarashlar,paydo bo`ladi.Bular asosan og`iz
bo`shlig`i gigeniyasi rioya qilmaslmaslik va tishlarni toza va to`g`ri tish cho`tka
tanlamaslik sabab bo`ladi.
Bunda tishlar barcha qismlarida qarashlar, yaxshilab tozalanadi.Va
antiseptiklar yordamida yuvib quritiladi,davolanayotgan sut tishlar paxta va
sterilni bolishchalar yordamida ishlab chiqilayotgan so`lak va yumshoq
to`qimalardan ajratiladi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
157
Argenat pereparati shilliq qavatga tegib ketsa qavatni kuydirib qo`yish
extimoli katta. Shikastlangan tishlarda dentin qavati yumshoq bo`lib qolgan
bo`lsa argenatlash usuli qo`llanilmaydi, argenat perepratini qo`llash yo`li bilan
davolashda 20-30%li Argenat Nitrat tuzini suvdagi eritmasi ishlatiladi va
yumsho qavatlar shikastlanishi oldi olinadi.Bundagi argenatni keng qaytaruvchi
moddalaridan foydalanamiz. 4%Gidroxinonaskarbin kislota eritmasi. Argenat
pereparatini ishlatish vaqti 3 marta 2 -3 kunda 1 marta o`tkaziladi va natijasi
argenatning sut tish yuzasida qalin qora qavat hosil qiladi va bu dentin qavatni
zararlanishi va zararlanayotgan joyni to`xtatib qo`yadi.
Endigi navbatni bolalar stomatologiyasida og`riqsiz va qo`rquvlarsiz
bolalarning psixologiyasiga ta`sir etmasdan tashqi omil tufayli bolada
kechayotgan og`riqni unitish;
Og`riqsizlantirish usullari bir necha xil bo`lib ulardan;
1) Ignasiz(noin`eeksion) terminal anesteziya
2)
Igna
va
shiptist
yordamida
(in`eksion)
og`riqsizlantirish
3) ignasiz maxsus asboblar yordamida katta bosim ostida dori moddalarni
purkash orqali amalga oshiriladi ya`ni og`riqsizlantirish
4) Bolalarning ruhiy holatini barqarorlashtirish yo`li bilan amalga oshiriladigon
mahalliy og`riqsizlantirish.
Aplikatsion og`riqsizlantirish
Bu og`riqsizlantirish bolalar uchun ko`p va eng keng tarqalgan usul bo`lib
bunda surtma surtish orqali og`riqsizlantiriladi,bu yuzaki og`riqsizlantirish deb
ataladi.Anestetikal to`qimalarning sirt qatlamlariga singib, ushbu qatlamlarda
joylashgan retseptorlarni va periferik asab tolalarning terminal qismlarini
bloklab qo`yadi.
Bolalarda tekshirish usullari extiyotkorlik bilan amalga oshiriladi, chunki ular
tek o`zi mustaqil kamdan kam holatlarda o`tirishadilar. Ular uchun maxsus
tekshirish usullari va maxsus asboblar tayyorlanmagan.Ularga mumkun bo`lgan
tekshirish usullari
1)palpatsiya
2)perkusiya
3)zondlash
4)umumiy analiz topshirish
5)EOD pulpaning sezuvchanligi
6)juda zarur bo`lganida Rentgen
Shu usullardan foydalanamiz bu usullar bolalar uchun xafli bo`lmagan tekshirish
usullari xisoblanadi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
158
1)Birinch usulga qaytsek bu usulda asosan yumshoq to`qimalarning holati va
tish ildizlarining holati darajada ekanligini,va tishlar olingandan so`ng milklar
atrafiyasi nechanchi darajadaligi aniqlemiz.
2)bu tekshirish usulida asosan kasallangan tishning holati va qayerda kasallik
kechayotganini, qanchalik tarqoqligi aniqlanadi.
3)Zondlash usulida kovak qandayligi,nechanchi darajadaligi, kariesning qay
bosqishdaligi va pulpaga kovak chuqurligi etib borgan va bormaaganligi
aniqlanadi.
4)Umumiy analizlar asosan shifokor uchun kerak bo`ladi. Shifokor to`g`ri tashxis
qo`yish, xatolarsiz xafsiz ish olib borish uchun kerak bo`ladi.
5)EOD bu pulpa sezuvchanligini qandayligi va tishning qaysi darajada
sog`lomligi aniqlanadi.
6)Rentgen bu kamdan kam holatlarda ishlatiladi bu asosan suyaklarning holati
va kasallikka chalingan tishlarning ildiz qismini ko`rish,kasallik qayerda
rivojlanyotgan tekshiriladi.
Bulardan xulosa shuki asosan bolani stomatologlarga qo`rquvini pasaytirish,
og`riqsiz davolash, uni chalg`itish uchun xonani bolalar qiziqadigon har xil
turdagi ko`rgazmalar bilan jixozlash, ular yoqtirgan mutfilim qahramonlarining
zarur bo`lsa suratlarini ilib qo`yish kerak bo`ladi. Bular bolani chalg`itadi,
og`rig`ini unitadi,qiziqib yaqinlarisiz o`zlari mustaqil turadilar. Bemalol bularga
qiziqib og`zini tek ochib beradi va bunda shifokor hotirjam ishlay oladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Fogel F., Matulskiy A., Odam genetikasi, v 3-x tomax, per. s angl., M., 1990.
Muxsin Zokirov. Muharramxon Ashuraliyeva M,Rasulova M.M Pulpit, Rizayev.J.A
Stomatologiya, Murtayev.S.S Bolalar terapevtik stomatologiyasi perapedivtikasi.
2.Odam anatomiyasi. Atlas. 1-jild (N.Ahmedov).
3.S.S.Solihxojaeva.
Bolalar
va
o’smirlar
gigienasi.
Qo’llanma.
-T.:
O’qituvchi, 1991.
4.Internet ma’lumotlari www.ziyonet.uz, www.arxiv.uz, www.foydali-fayllar.uz.
