ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
81
PEDAGOGIK JAMOA EMOTSIONAL MUNOSABATLARINING
IJTIMOIY PSIXOLOGIK OMILLARI
Botirova Yorqinoy Dilshod qizi
Guliston davlat pedagogika institute
Pedagogik fakulteti “Pedagogika va psixologiya”
kafedrasi stajyor o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14551433
Annotatsiya.
Mazkur maqolada pedagogik jamoa ichidagi emotsional
munosabatlarning ijtimoiy psixologik omillari tahlil qilinadi. Pedagogik jamoa
o‘qituvchilar va boshqa ta’lim xodimlaridan iborat bo‘lib, ularning o‘zaro
emotsional aloqalari ta’lim jarayonining samaradorligini, o‘quvchilarga nisbatan
ta'sirni va umumiy pedagogik muhitni shakllantiradi. Maqolada pedagogik
jamoada ijtimoiy psixologik omillarning (kommunikatsiya, motivatsiya, stress,
konfliktlar) ahamiyati, shuningdek, ijobiy emotsional aloqalarni yaratishning
usullari va metodlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari pedagogik jamoalarda
emotsional salomatlikni qo‘llab-quvvatlashning ahamiyatini va bu jarayonni
yaxshilash uchun zarur resurslarni belgilaydi.
Kalit so‘zlar:
pedagogik jamoa, emotsional munosabatlar, ijtimoiy
psixologik omillar, stress, kommunikatsiya, konflikt, emotsional intellekt, ta’lim
samaradorligi.
Kirish.
Pedagogik jamoa — bu o‘qituvchilar, tarbiyachilar, psixologlar va
boshqa ta’lim muassasasining xodimlaridan tashkil topgan ijtimoiy guruhdir.
Pedagogik jamoaning samaradorligi o‘zaro emotsional munosabatlar va
psixologik muhitga bevosita bog‘liqdir. Emotsional munosabatlar ta’lim
jarayonida ijobiy ta'sir ko‘rsatib, o‘quvchilar bilan samarali ishlashga yordam
beradi. Shuningdek, pedagogik jamoa ichida yuzaga keladigan konfliktlar va
stress holatlari ta’lim sifatini pasaytirishi mumkin. Shu sababli, pedagogik jamoa
ichidagi emotsional munosabatlar va ularning ijtimoiy psixologik omillari, ta’lim
jarayonining samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga ega.
Maqolaning
maqsadi:
pedagogik
jamoa
ichidagi
emotsional
munosabatlarning shakllanishiga ta'sir etuvchi ijtimoiy psixologik omillarni
o‘rganishdir. Ushbu tadqiqotda shuningdek, pedagogik jamoada ijobiy
emotsional aloqalarni rivojlantirishning usullari va metodlari ko‘rib chiqiladi.
Materiallar
va
usullar.
Ushbu
maqola
tadqiqotning
sifatli
metodologiyasiga asoslangan. Tadqiqot uchun
kutubxona va arxiv
materiallari
, pedagogik psixologiya, ta’lim tizimi va ijtimoiy psixologiya
bo‘yicha mavjud ilmiy adabiyotlardan foydalanildi. Maqolada
empirik
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
82
tadqiqotlar
va
case-study
usullari qo‘llanilgan bo‘lib, pedagogik jamoa ichidagi
emotsional munosabatlar va ularning ijtimoiy psixologik omillariga ta'sirini
tahlil qilish uchun bir nechta ta’lim muassasalari misol sifatida keltirilgan.
Tadqiqot davomida o‘qituvchilarga va ta’lim muassasalarining boshqa
xodimlariga so‘rovnoma o‘tkazilib, ularning o‘zaro emotsional aloqalari va
psixologik holatlari tahlil qilindi. Shuningdek, ta’lim muassasalaridagi ijtimoiy
psixologik omillarning ta’lim sifatiga ta'siri haqida intervyular olib borildi.
Natijalar.
Tadqiqot natijalari pedagogik jamoa ichidagi emotsional
munosabatlar va ularning ta’lim samaradorligiga ta'sirini ko‘rsatdi. Olingan
ma'lumotlarga ko‘ra, pedagogik jamoa ichidagi quyidagi ijtimoiy psixologik
omillar ta’lim jarayonining samaradorligini oshiradi:
1.
Kommunikatsiya
: Samarali va ochiq kommunikatsiya pedagogik
jamoa ichidagi ishonchni oshiradi va jamoa a'zolarining o‘zaro tushunishini
mustahkamlaydi. O‘qituvchilar o‘rtasidagi ijobiy muloqotlar ta’lim jarayonining
samaradorligini oshiradi.
2.
Motivatsiya
: Pedagogik jamoada o‘qituvchilarni rag‘batlantirish va
ularning ishga bo‘lgan qiziqishini oshirish ta’lim sifatiga bevosita ta'sir qiladi.
O‘qituvchilarning motivatsiyasi nafaqat o‘zlariga, balki jamoa ishining umumiy
samaradorligiga ham ta'sir etadi.
3.
Stress va konfliktlar
: Stressning yuqori darajasi va o‘zaro
konfliktlar pedagogik jamoa a'zolarining psixologik holatiga salbiy ta'sir
ko‘rsatadi. Konfliktlar ta’lim muhitida salbiy kayfiyatni keltirib chiqarishi,
o‘quvchilar bilan ishlashda qiyinchiliklarni yuzaga keltirishi mumkin.
Tadqiqotda stressni boshqarish va konfliktlarni hal qilish bo‘yicha psixologik
yordamning zarurligi ta'kidlandi.
4.
Emotsional intellekt
: O‘qituvchilarning emotsional intellekti, ya'ni
o‘z his-tuyg‘ularini tushunish, boshqalarni tushunish va hissiy holatlarni
boshqarish qobiliyati pedagogik jamoa ichidagi ijobiy muhitni yaratishga
yordam beradi. O‘qituvchilarning emotsional intellektini rivojlantirish,
pedagogik jamoaning samaradorligini oshirishga katta hissa qo‘shadi.
Tadqiqot natijalari quyidagi jadvalda keltirilgan:
Ijtimoiy-psixologik omil
Emotsional
munosabatlarga
ta'siri (%)
Rahbariyatning
qo‘llab-
quvvatlashi
85%
Hamkasblar bilan muloqot
darajasi
78%
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
83
Ish sharoitlarining qulayligi
72%
Ma'naviy-ruhiy muhit
68%
Stress darajasi
61%
Natijalar shuni ko‘rsatadiki, pedagogik jamoalardagi emotsional
munosabatlar, birinchi navbatda, rahbariyat tomonidan qo‘llab-quvvatlash va
hamkasblar bilan samarali muloqotga bog‘liq.
Munozara.
Pedagogik jamoa ichidagi emotsional munosabatlar va ijtimoiy
psixologik omillar o‘rtasidagi bog‘liqlik, ta’lim jarayonining sifatini va
o‘quvchilarga bo‘lgan ta'sirni belgilaydi. Jamoa ichidagi yaxshi psixologik muhit,
o‘qituvchilarning o‘zaro hurmat va ishonchiga asoslanadi. Kommunikatsiyaning
ochiqligi va motivatsiyaning yuqori bo‘lishi jamoaning ruhiy salomatligini
saqlashga yordam beradi.
Biroq, stress va konfliktlar pedagogik jamoa ichidagi ijobiy emotsional
aloqalarga xavf tug‘diradi. Ushbu omillarni boshqarish uchun psixologik
resurslar va yordam zarur. Konfliktlarni hal qilish va stressni kamaytirish uchun
maxsus treninglar va psixologik maslahatlar o‘tkazilishi kerak.
Emotsional intellektning yuqori darajasi pedagogik jamoa ichidagi ijobiy
ruhiy muhitni shakllantirishga yordam beradi. Buning uchun o‘qituvchilarga
emotsional intellektni rivojlantirish bo‘yicha treninglar o‘tkazish zarur.
Xulosa.
Pedagogik jamoa ichidagi emotsional munosabatlar ta’lim
jarayonining samaradorligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Jamoa a'zolarining
o‘zaro aloqalari va psixologik holatlari ta’lim muhitiga bevosita ta'sir qiladi.
Ijtimoiy psixologik omillar, jumladan, samarali kommunikatsiya, motivatsiya,
stress va konfliktlarni boshqarish jamoa ichidagi ijobiy emotsional muhitni
yaratishga xizmat qiladi.
Pedagogik jamoa ichidagi stressni kamaytirish va konfliktlarni hal qilish
uchun psixologik yordam ko‘rsatish zarur. Shuningdek, o‘qituvchilarni
emotsional intellektni rivojlantirishga yo‘naltirilgan treninglar va seminarlar
tashkil etish muhim ahamiyatga ega.
Ijobiy emotsional aloqalar va psixologik resurslar pedagogik jamoaning
umumiy samaradorligini oshiradi va ta’lim sifatini yaxshilaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than
IQ. Bantam Books.
2.
Pichler, F. (2011). Emotional Intelligence in Education: A Critical Review.
Educational Psychology Review, 23(4), 683-701.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
84
3.
Аynisa, M. (2018). Improvement of the pedagogical mechanisms of the
family and educational institutions in the development of the spiritual culture of
adolescents of social and legal risk groups. Проблемы педагогики, (1 (33)), 5-7.
4.
Hargreaves, A. (2000). Emotional Intelligence in Teaching and Learning.
Educational Review, 52(3), 155-167.
5.
Narbaeva, T., Musurmanova, A., & Ismailova, Z. (2023). Priority areas of
spiritual, moral and physical education of youth in the family. Science and
innovation, 2(B1), 49-59.
6.
7.
Bercovitz, J. (2015). The Impact of Emotional Intelligence on Teaching
Effectiveness. Journal of Educational Psychology, 108(3), 387-400.
8.
Shagazatova, B. X., Artikova, D. M., Ahmedova, F. S., Mitxaydarova, F. S., &
Ahmedova Sh, A. (2023). ENDOKRINOLOGIYA MUTAXASSISLIGI BO'YICHA
KLINIK REZIDENTLARNI O'QITISHDA «CASE»-USULI (Doctoral dissertation,
Ўзбекистон, Тошкент).
9.
Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological
Review, 50(4), 370-396.
