ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
21
МЕТАБОЛИК СИНДРОМДА ОШҚОЗОН ВА ШИЛЛИҚ
ҚАВАТИНИНГ ПАТОМОРФОЛОГИЯСИ
Муродов Фаёзиддин Баходирович
Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт.Терапевт-Гастроэнтеролог
fayoziddinmurodov@gmail.com Фаргона шахар
Маҳкамов Носиржон Жўраевич
Андижон давлат тиббиёт институти, т,ф,д,. Профессор
nosirzonmahkamov5@gmail.com Андижон шахар
https://doi.org/10.5281/zenodo.14824905
Метаболик синдром – бу углевод, ёғ ва оқсил алмашинувининг
бузилиши билан тавсифланадиган патологик ҳолат бўлиб, у ошқозон ва
унинг шиллиқ қаватида турли морфологик ўзгаришларга олиб келади.
Инсулинрезистентлик, гипергликемия ва яллиғланиш метаболик
синдромнинг асосий патогенез механизми ҳисобланади. Бугунги кунда бу
ҳолатнинг ошқозон шиллиқ қаватига таъсири кам ўрганилган.
Муаммо долзарблиги
Метаболик синдром билан боғлиқ ошқозон шиллиқ қаватининг
патоморфологик ўзгаришлари тўлиқ аниқлаштирилмаган. Илмий
маълумотлар ошқозон шиллиқ қаватидаги яллиғланиш, атрофия ва
регенерация жараёнларининг бузилиши метаболик синдром билан
боғлиқлигини кўрсатади. Бу эса ошқозон шиллиқ қаватининг ҳимоя
функциялари ва қайта тикланиш қобилиятига салбий таъсир кўрсатади.
Тадқиқот мақсади
Метаболик синдромда ошқозон ва унинг шиллиқ қаватида юзага
келадиган патоморфологик ўзгаришларни, шунингдек, уларнинг
патогенез механизмларини аниқлаш.
Тадқиқот материаллари ва усуллари
Тадқиқотга метаболик синдромга чалинган ва контроль гуруҳ
сифатида соғлом шахслар киритилди. Ошқозон шиллиқ қаватининг
биопсия материаллари гистологик ва иммуногистокимёвий таҳлиллар
орқали ўрганилди. Инсулинрезистентлик даражаси HOMA-IR индекси
ёрдамида баҳоланди. Ошқозон шиллиқ қаватидаги яллиғланиш ва апоптоз
жараёнлари TNF-α, IL-6, Bax ва Bcl-2 маркерлари орқали таҳлил қилинди.
Тадқиқот натижалари ва муҳокамаси
Тадқиқот натижалари шундай кўрсатдики, метаболик синдромга
чалинган беморларда ошқозон шиллиқ қаватида қуйидаги ўзгаришлар
кузатилди:
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
22
Эпителиал ҳужайраларда вакуоляр деградация ва атрофик
ўзгаришлар.
Ошқозон безларининг гиперплазияси ва париерал ҳужайралар
сонининг камайиши.
Иммуногистокимёвий таҳлилларда TNF-α ва IL-6 экспрессиясининг
ошиши, бу эса яллиғланиш жараёнларининг фаоллигини кўрсатади.
Bax ва Bcl-2 мутаносиблигининг бузилиши, бу апоптоз
жараёнларининг кучайганлигидан далолат беради.
Инсулинрезистентлик даражаси ошган беморларда гастропатия ва
атрофик ўзгаришлар янада аниқ намоён бўлди.
Хулоса
Тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, метаболик синдром
ошқозон ва унинг шиллиқ қаватида сезиларли морфологик ўзгаришларга
олиб келади. Инсулинрезистентлик ва яллиғланиш жараёнларининг
фаоллиги гастропатия ва атрофик ўзгаришлар ривожланишини
тезлаштиради. Бу эса метаболик синдром билан боғлиқ ошқозон
касалликларини эрта аниқлаш ва патогенетик асосланган даволаш
усулларини ишлаб чиқиш зарурлигини кўрсатади.
Фойдаланилган адабиётлар:
1.
Alberti, K. G. M. M., & Zimmet, P. (1998). Definition, diagnosis and
classification of diabetes mellitus and its complications. Diabetic Medicine,
15(7), 539-553.
2.
Hotamisligil, G. S. (2006). Inflammation and metabolic disorders. Nature,
444(7121), 860-867.
3.
Grundy, S. M. (2008). Metabolic syndrome pandemic. Arteriosclerosis,
Thrombosis, and Vascular Biology, 28(4), 629-636.
4.
Eckel, R. H., Grundy, S. M., & Zimmet, P. Z. (2005). The metabolic syndrome.
The Lancet, 365(9468), 1415-1428.
5.
Shoelson, S. E., Lee, J., & Goldfine, A. B. (2006). Inflammation and insulin
resistance. Journal of Clinical Investigation, 116(7), 1793-1801.
6.
Reaven, G. M. (1988). Role of insulin resistance in human disease.
Diabetes, 37(12), 1595-1607.
7.
Marchesini, G., Moscatiello, S., Di Domizio, S., & Forlani, G. (2008). Obesity-
associated liver disease. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism,
93(11 Suppl 1), s74-s80.
8.
Cusi, K. (2012). Role of insulin resistance and lipotoxicity in non-alcoholic
steatohepatitis. Clinical Liver Disease, 16(4), 667-685.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
23
9.
Saltiel, A. R., & Kahn, C. R. (2001). Insulin signaling and the regulation of
glucose and lipid metabolism. Nature, 414(6865), 799-806.
