ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
157
SURUNKALI KASALLIKLARDA DORILARNI DOIMIY QABUL
QILISHNING AHAMIYATI
Avazxonova Sevaraxon Saidazimxon qizi
Qo’qon Universtite Andijon filiali Farmatsiya ishi yo’nalishi
101-guruh talabasi
Email: Sevar7799@mail.ru
https://doi.org/10.5281/zenodo.15022979
Annotatsiya
: Surunkali kasalliklar uzoq davom etuvchi va odatda to‘liq
davolash imkoni bo‘lmagan holatlar bo‘lib, ularning boshqarilishi ko‘p jihatdan
dorilarning doimiy va to‘g‘ri qabul qilinishiga bog‘liq. Ushbu maqolada surunkali
kasalliklarda dori vositalarining muntazam qo‘llanilishining ahamiyati, ularning
organizmga ta’siri va noto‘g‘ri qabul qilinishi oqibatlari yoritiladi. Shuningdek,
dorilarni rejali ravishda iste’mol qilishning bemor hayot sifatiga ta’siri va
shifokor tavsiyalariga qat’iy rioya qilish zarurligi muhokama qilinadi.
Kalit so‘zlar:
Surunkali kasalliklar, dori vositalari, doimiy qabul, davolash,
hayot sifati, bemor, davolash.
Abstract:
Chronic diseases are long-term and usually incurable conditions,
and their management largely depends on the regular and correct
administration of medications. This article discusses the importance of regular
medication use in chronic diseases, their effects on the div, and the
consequences of improper administration. It also discusses the impact of
scheduled medication use on the patient's quality of life and the need to strictly
adhere to the doctor's recommendations.
Keywords:
Chronic diseases, medications, regular administration,
treatment, quality of life, patient, treatment.
Аннотация:
Хронические заболевания — это длительные и обычно
неизлечимые состояния, и их лечение во многом зависит от
последовательного и правильного приема лекарств. В статье
рассматривается
важность
регулярного
приема
лекарственных
препаратов при хронических заболеваниях, их влияние на организм и
последствия неправильного приема. Также будет обсуждаться влияние
планового приема лекарств на качество жизни пациента и необходимость
строгого соблюдения рекомендаций врача.
Ключевые слова:
хронические заболевания, лекарственные
препараты, текущее лечение, качество жизни, пациент, лечение.
Aholi va davolash - profilaktika muassasalarini sifatli dori vositalari bilan
o‘z vaqtida ta’minlashni tashkil qilish sog‘liqni saqlash tizimi va boshqa
dorishunos mutaxassislar oldida turgan dolzarb vazifalardan hisoblanadi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
158
Ma’lumki, O‘zbekiston Respublikasida dorixona muassasalari Hamdo‘stlik
davlatlarida birinchilar qatorida davlat tasarrufidan chiqarildi. Natijada
farmatsevtika ishini tashkil qilish bo’yicha mavjud bo‘lgan asosiy darsliklar dori
vositalari muomalasining ko‘p ntasalalari bo‘yicha o'z amaliy ahamiyatini
yo‘qotdi. Bozor munosabatlariga o‘tish jarayonida farmatsevtika faoliyati
sohasining mustaqil rivojlanishini xalqaro tajribalarga suyangan holda tashkil
qilish, soha mutaxassislari tashabbuslarini qo‘llash hamda iste’molchilar
xuquqlarini himoya qilish maqsadida hukumatimiz tomonidan bir qator xuquqiy
va me’yoriy hujjatlar qabul qilindi. O‘z navbatida, ko‘plab yangi dori
vositalarining yaratilishi, farmatsevtik yordamning takomillashgan usullarining
amaliyotga kirib kelishi bilan farmatsevtika ishini tashkil qilishning asosiy
yo‘nalishlari yoritilgan darslik yaratish vazifasi yana ham dolzarb boilib qoldi.
Bugungi kunda dunyo bo‘ylab millionlab insonlar surunkali kasalliklardan
aziyat chekmoqda. Yurak-qon tomir kasalliklari, diabet, astma, bo‘g‘im
kasalliklari, gipertoniya kabi xastaliklar uzoq davom etuvchi va doimiy nazoratni
talab qiluvchi kasalliklar sirasiga kiradi. Bunday kasalliklarga chalingan
bemorlar uchun dorilarni muntazam qabul qilish shunchaki tavsiya emas, balki
hayotiy zaruratdir. Surunkali kasalliklar odatda uzoq muddatli yoki umr bo‘yi
davom etuvchi davolashni talab qiladi, shuning uchun ularning doimiy nazorat
qilinishi va dorilarni rejali iste’mol qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Dorilarni
muntazam ravishda qabul qilish surunkali kasalliklarning asoratlarini oldini
oladi va bemorning umumiy hayot sifatini oshiradi. Masalan, gipertoniya bilan
og‘rigan bemorlar doimiy ravishda qon bosimini nazorat qiluvchi dorilarni ichib
borsa, insult va yurak xurujining oldini olishi mumkin. Shu bilan birga, diabet
kasalligida insulin yoki gipotenziv dorilarni qabul qilish shakar miqdorini
me’yorda ushlab turishga yordam beradi va organlarga zarar yetishini oldini
oladi. Afsuski, ayrim bemorlar o‘zlarini yaxshi his qilishlari bilan dorilarni qabul
qilishni to‘xtatishadi yoki tavsiya etilgan dozani o‘zgartirishadi. Bu esa
kasallikning og‘irlashishiga va jiddiy asoratlarning yuzaga kelishiga sabab
bo‘lishi mumkin. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, dorilarni tartibsiz iste’mol
qilish yoki to‘liq qabul qilmaslik kasallikni yanada zo‘raytirib, bemorning
hayotiga jiddiy xavf soladi.
Surunkali kasalliklarga chalingan bemorlar shifokor tomonidan tavsiya
etilgan rejimga qat’iy rioya qilishlari lozim. Har bir dori vositasining o‘z qabul
qilish vaqti, dozasi va muayyan sharoitlari mavjud. Bundan tashqari, ayrim
dorilarni qabul qilishda ovqatlanish tartibiga ham e’tibor berish zarur. Masalan,
qonda shakar miqdorini boshqaruvchi dorilar ma’lum vaqtlarda ovqat bilan yoki
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
159
ovqatdan keyin iste’mol qilinishi lozim. Bundan tashqari, dorilarni uzoq
muddatli qabul qilish bemor tomonidan psixologik va moliyaviy jihatdan ham
muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Biroq, ularning o‘z vaqtida va
muntazam ravishda iste’mol qilinishi kasallikning asoratlanishini oldini oladi va
umr davomiyligini oshirishga xizmat qiladi. Shuning uchun ham bemorlar va
ularning yaqinlari dorilarni qabul qilishga e’tiborli bo‘lishlari, shifokor
ko‘rsatmalariga rioya qilishlari lozim.
Surunkali kasalliklar (masalan, diabet, gipertoniya, yurak-qon tomir
kasalliklari, bronxial astma va revmatoid artrit) uzoq muddatli yoki umrbod
nazoratni talab qiladi. Tadqiqotlarga ko‘ra, bemorlar dorilarni muntazam qabul
qilmasa, kasallikning asoratlanish xavfi sezilarli darajada oshadi. Masalan,
Dunyo sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO) ma’lumotlariga ko‘ra, gipertoniya bilan
og‘rigan bemorlarning atigi **50%**i buyurilgan dorilarni to‘liq qabul qiladi.
Natijada, yurak xuruji va insult xavfi 2-3 barobar oshadi (WHO, 2022).
Amerika Diabet Assotsiatsiyasi tomonidan olib borilgan tadqiqotlarda
insulin yoki boshqa glyukozani kamaytiruvchi dorilarni o‘z vaqtida qabul
qilmagan bemorlarning **80%**ida asoratlar rivojlanishi aniqlangan. Ularda
retinopatiya (ko‘rishning yomonlashishi), nefropatiya (buyrak yetishmovchiligi)
va neyropatiya (asab zararlanishi) tezlashgan holda kuzatilgan (ADA, 2021).
Farmakologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, surunkali kasalliklarda
dorilarni qabul qilishni to‘xtatish organizmning chidamliligini buzishi mumkin.
Masalan, statinlar (xolesterinni pasaytiruvchi dorilar) yurak-qon tomir
kasalliklari xavfini 35% gacha kamaytirishi isbotlangan. Shu bilan birga, bu
dorilarni o‘zicha to‘xtatgan bemorlarda yurak xuruji xavfi 2 barobar oshadi
(British Medical Journal, 2023).
Boshqa tomondan, dorilarni doimiy qabul qilish nafaqat bemorning hayot
sifatini yaxshilaydi, balki sog‘liqni saqlash tizimiga tushadigan iqtisodiy yukni
ham kamaytiradi. Harvard Medical School tadqiqotlariga ko‘ra, gipertoniya,
diabet va yurak kasalliklari uchun dori vositalarini to‘g‘ri qabul qilish orqali
kasalxonaga yotish holatlari 40% gacha kamayadi, bu esa tibbiy xarajatlarni
sezilarli ravishda qisqartiradi (Harvard Health Publishing, 2022).
Shunday qilib, ilmiy dalillar shuni ko‘rsatadiki, surunkali kasalliklarda
dorilarni doimiy va to‘g‘ri qabul qilish hayot sifatini oshirish, kasallik
asoratlarining oldini olish va tibbiy xarajatlarni kamaytirishda muhim rol
o‘ynaydi. Shifokor ko‘rsatmalariga amal qilish va dori terapiyasini doimiy olib
borish kasallikni samarali nazorat qilish uchun zarurdir.
Xulosa
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
160
Surunkali kasalliklarda dorilarni doimiy ravishda qabul qilish bemorlarning
salomatligini barqaror saqlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Har qanday
kasallikni to‘g‘ri davolashning asosiy omillaridan biri bemorning dori
vositalariga mas’uliyat bilan yondashishidir. Muntazam dorilarni qabul qilish
kasallikni nazorat ostida ushlab turish, bemorning hayot sifatini oshirish va
asoratlarning oldini olish uchun muhim hisoblanadi. Shuning uchun, surunkali
kasalliklarga chalingan har bir inson o‘z salomatligi uchun shifokor tavsiyalariga
qat’iy rioya qilishi shart.
Adabiyotlar:
1.
Gafarova N.R. (2020). "Surunkali kasalliklar va ularning farmakologik
boshqaruvi." Toshkent.
2.
Xalmatova B.T., Karimov M.Sh., Oxunov A.O., Ergashev N.Sh., Mirraximova
M.X., Parpiboeva D.A., Atakov S.S., Yakubov E.A. "Tibbiyot kasbiga kirish."
Toshkent: 2019
3.
American Diabetes Association. "Standards of Medical Care in Diabetes –
2021." Diabetes Care, 2021.
4.
Ishankulova D.K., Ruziyeva A.A. "Ichki kasalliklar propedevtikasida
bemorni umumiy obyektiv tekshiruv." Samarqand: 2021
