ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
45
TALABALARDA OMMAVIY SPORT TADBIRLARINI TASHKIL QILISH
VA O‘TKAZISH KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISHNING
ASOSIY JARAYONLARINING MOHIYATI.
Anorqulov Baxtiyor Norqul o‘g‘li
baxtiyoranorqulov94@gmail.com
Guliston davlat universiteti
Sport turlarini o‘qitish uslubiyati kafedrasi stajyor-o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15541497
Annotatsiya:
Maqolada talabalarda ommaviy sport tadbirlarini tashkil
qilish va o‘tkazish bo‘yicha kompetensiyalarni rivojlantirish jarayonlari, ularning
ahamiyati hamda samaradorligini oshirish yo‘llari o‘rganiladi. Mazkur jarayonlar
sport madaniyatini oshirish, jamoaviy ishni rivojlantirish va sog‘lom turmush
tarzini targ‘ib qilishda muhim omil ekanligi ta’kidlanadi.
Kalit so‘zlar:
ommaviy sport, rivojlanish, jarayon, madaniyat, jamoa, sport,
muvaqqiyat, kompetensiya, pedagogika, liderlik, rejalashtirish, element,
mohiyat, ko‘nikma, sport nazariyasi.
Аннотация:
В статье рассматриваются процессы формирования
компетенций по организации и проведению спортивно-массовых
мероприятий среди студенческой молодежи, их значимость и пути
повышения их эффективности. Подчеркивается, что эти процессы
являются важным фактором повышения спортивной культуры, развития
командного духа, пропаганды здорового образа жизни.
Ключевые слова:
массовый спорт, развитие, процесс, культура,
команда, спорт, темпоральность, компетентность, педагогика, лидерство,
планирование, элемент, сущность, умение, теория спорта.
Abstract:
The article studies the processes of developing competencies in
organizing and conducting mass sports events in students, their importance and
ways to increase their effectiveness. It is emphasized that these processes are an
important factor in improving sports culture, developing teamwork and
promoting a healthy lifestyle.
Keywords:
mass sports, development, process, culture, team, sport,
temporality, competence, pedagogy, leadership, planning, element, essence, skill,
sports theory.
Sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish nafaqat jismoniy tarbiya, balki
ijtimoiy, madaniy va ma’naviy sohalarni rivojlantirishda ham muhim ahamiyatga
ega. Ayniqsa, talabalar orasida ommaviy sport tadbirlarini muvaffaqiyatli tashkil
etish va o‘tkazish uchun zarur bo‘lgan kompetensiyalarni shakllantirish
zamonaviy ta’lim jarayonida dolzarb masalalardan biridir[3]. Bu
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
46
kompetensiyalar nafaqat sport tadbirlarining sifatini oshiradi, balki yoshlarni
yetuk rahbarlar, tashkilotchilar sifatida ham tayyorlashga xizmat qiladi. Ushbu
maqolada talabalarda ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish
kompetensiyalarini rivojlantirishning asosiy jarayonlari va ularning mohiyati
tahlil qilinadi. Ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish
kompetensiyalari talabaning sport sohasidagi bilim va ko‘nikmalari bilan bir
qatorda, ularning tashkiliy, rahbarlik, jamoaviy va kommunikatsion
qobiliyatlarini ham rivojlantirishga xizmat qiladi. Ushbu kompetensiyalarni
shakllantirish jarayoni bir qator muhim bosqichlardan iborat bo‘lib, ularning har
biri talabani zamonaviy, samarali va mas’uliyatli tashkilotchi sifatida
tayyorlashga qaratilgan[11].
Adabiyotlar tahlili
Zamonaviy pedagogika va sport nazariyalarida kompetensiya tushunchasi
keng o‘rganilgan. Masalan, Shadrikov va boshqalar (2004) kompetensiyani
amaliy bilim, ko‘nikma va shaxsiy sifatlarning uyg‘unligi sifatida
ta’riflaydilar[10]. Talabalarda sport tadbirlarini tashkil qilish kompetensiyasi
aynan shu elementlarni o‘z ichiga oladi. Yana bir muhim manba —
Baymukhametov (2019) ta’lim jarayonida tajriba asosida o‘rgatishning samarali
usullari va ommaviy tadbirlarni tashkil qilish mexanizmlarini ta’kidlaydi. Shu
bilan birga, Jahongirova va Komilova (2021) o‘quvchilar va talabalar orasida
jamoaviy ishni rivojlantirish va sport tadbirlarida rahbarlik ko‘nikmalarini
shakllantirish masalalarini ko‘rib chiqqanlar. Ushbu manbalar sport tadbirlarini
tashkil qilishda kompetensiyalarni rivojlantirish uchun nazariy va amaliy
asoslarni yaratadi[3,2].
Ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish talabalarda nafaqat
sportga oid bilim va ko‘nikmalarni, balki rahbarlik, tashkiliy va kommunikatsion
kompetensiyalarni shakllantirish imkonini beradi. Bu jarayonning mohiyati
quyidagi asosiy jihatlarda ko‘rinadi:
Tashkiliy va rejalashtirish ko‘nikmalarini rivojlantirish talabalar sport
tadbirlarini rejalashtirish, resurslarni taqsimlash, vaqtni boshqarish va jamoani
samarali tashkil etish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni egallaydilar. Bu esa ularni
kelajakda murakkab loyihalarni boshqarishga tayyorlaydi[9].
Jamoaviy hamkorlik va kommunikatsiya sport tadbirlari ko‘pincha katta
jamoa ishini talab qiladi. Talabalar o‘zaro muloqot qilish, mas’uliyatlarni
taqsimlash va muammolarni birgalikda hal qilishni o‘rganadilar. Bu esa ularning
ijtimoiy kompetensiyalarini oshiradi[7].
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
47
Liderlik va rahbarlik ko‘nikmalarini shakllantirish sport tadbirlarini
boshqarish jarayonida talabalar liderlik fazilatlarini rivojlantiradilar. Ular
jamoani rag‘batlantirish, muammolarni hal qilish va qaror qabul qilish bo‘yicha
qobiliyatlarini mustahkamlaydilar[8].
Mas’uliyat va tashkiliy madaniyatni rivojlantirish ommaviy tadbirlarni
muvaffaqiyatli tashkil etish talabalarda yuqori darajada mas’uliyatni
rivojlantiradi, tashkilotchilik madaniyatini oshiradi va sifatli xizmat ko‘rsatish
ko‘nikmalarini shakllantiradi[12].
Amaliy bilim va ko‘nikmalarni mustahkamlash nazariy bilimlarni
amaliyotga tadbiq qilish orqali talabalar sport tadbirlarining texnik va tashkiliy
tomonlarini chuqurroq o‘rganadilar, bu esa ularning professional tayyorgarligini
oshiradi.
Sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish ommaviy sport tadbirlarini tashkil
etish orqali talabalar o‘zlari va atrofdagilarni jismoniy faollikka undaydilar,
sog‘lom hayot tarzini shakllantirishga hissa qo‘shadilar.
Xulosa
Talabalarda ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va o‘tkazish
kompetensiyalarini rivojlantirish zamonaviy ta’lim tizimining muhim qismi
hisoblanadi. Bu jarayon talabalarga nafaqat sport tadbirlarini samarali
boshqarish imkonini beradi, balki ularni yetuk tashkilotchi va rahbar sifatida
shakllantiradi. Kompetensiyalarni shakllantirish uchun amaliy mashg‘ulotlar,
liderlik va jamoaviy ish ko‘nikmalarini rivojlantirish, shuningdek, pedagogik
yondashuvlarning integratsiyasi zarur. Natijada, ommaviy sport tadbirlari
nafaqat jismoniy sog‘liqni yaxshilaydi, balki ijtimoiy birlik va madaniyatni
mustahkamlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Abdumannonovna, I. S. (2023). The Importance Of Proper Nutrition In
Maintaining Human's Health. JournalNX, 9(5), 96-99.
2.
Ermamatovich, K. E. (2025). ENHANCING THE MORAL AND ETHICAL
QUALITIES OF FUTURE TEACHERS BASED ON PHILOSOPHICAL CATEGORIES:
EXPERIMENTAL RESEARCH. Web of Scientists and Scholars: Journal of
Multidisciplinary Research, 3(3), 174-177.
3.
Izzatullayev, S. (2024). IMPROVING STUDENTS'COMPETENCIES IN
ORGANIZING AND OFFICIATING VOLLEYBALL COMPETITIONS. Теоретические
аспекты становления педагогических наук, 3(19), 78-82.
4.
Kambarov, D. (2025). TALABA-QIZLARNI JISMONIY TAYYORGARLIGI KO
‘RSATKISHLARINI OSHIRISHGA MO ‘LJALLANGAN MASHQLAR MAJMUASI
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
48
VOSITALARINI TANLASH VA ULARNING SAMARADORLIGI. Наука и инновации
в системе образования, 4(5), 135-140.
5.
Krotov, O., Gromyko, P., Gravit, M., & Sultanov, S. (2020, November).
Retraction Note to: Thermal Conductivity of Geopolymer Concrete with Different
Types of Aggregate. In International Scientific Conference on Energy,
Environmental and Construction Engineering (pp. C1-C1). Cham: Springer
International Publishing.
6.
Kurbanov, E. E. (2023). THE CONTENT OF IMPROVING THE SYSTEM OF
QUALITY EDUCATION ON THE BASIS OF SPIRITUAL AND MORAL TRAINING OF
FUTURE PHYSICAL EDUCATION TEACHERS. American Journal Of Social Sciences
And Humanity Research, 3(09), 106-113.
7.
Rakhimov, B. K., Jabbоrоva, D. D., Khudayberdieva, D. B., Omonboev, B. I.,
Kurbanov, E. E., & Khayitov, S. T. (2023). Psychological fundamentals of
formation of creative thinking of future teachers. Journal of Law and Sustainable
Development, 11(12), e2704-e2704.
8.
Saidov, U., & Isokova, S. (2023). DEVELOPING THE SPEED AND
TECHNIQUE OF YOUNG PLAYERS UNDER 10-11 YEARS OF AGE. Modern Science
and Research, 2(12), 1378-1385.
9.
Sultonov, Z. S. O. G. L. (2021). MAMLAKATIMIZDA SUZISH SPORT
TURINING RIVOJLANISH BOSQICHLARI. Academic research in educational
sciences, 2(4), 556-561.
10.
Sunnatulla, I. (2023). Improving the competences of conducting sports
competitions and refereeing among students in the conditions of digitalization.
Confrencea, 11(1), 149-153.
11.
Иззатуллаев, С. (2024). СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ КОМПЕТЕНЦИЙ
СТУДЕНТОВ В ПРОВЕДЕНИИ СПОРТИВНЫХ СОРЕВНОВАНИЙ И СУДЕЙСТВЕ
В КРЕДИТНО-МОДУЛЬНОЙ СИСТЕМЕ. Решение социальных проблем в
управлении и экономике, 3(10), 103-107.
12.
Маматкулов, А. А. (2012). Значение специальных тестов «Алпомиш» и
«Барчиной» в процессе физической подготовки учащихся колледжей и
лицеев Узбекистана. Вестник спортивной науки, (1), 66-68.
