56
BOLALARDA TUG’MA YURAK NUQSONLARINI OLDINI OLISH
Bahronova M.R., 204-guruh II Pediatriya va tibbiy biologiya fakulteti
Ilmiy rahbar: Saydaliyeva F.SH.
ToshPTI, Bolalar kasalliklari propedevtikasi va gematologiya kafedrasi
Dolzarbligi:
Tug‘ma yurak nuqsonlari bu - yurak va yirik qon tomirlar kasalligi bo‘lib, qon oqimi
o‘zgarishlari, yurak yetishmovchiligiga olib keladi va kelib chiqishi bo‘yicha nevrologik tug‘ma
nuqsonlar va suyak-mushak tizimi nuqsonlaridan keyin 3-o‘rinda turadi. Tug‘ma yurak nuqsonlari
bolalarning erta o‘limiga sabab bo‘ladigan kasalliklar qatorida turadi. Bugungi kunda respublikamizda
bir yilda 9 mingga yaqin bolada tug‘ma yurak nuqsoni aniqlanmoqda va bunday nuqsonli bolalarni
operatsiya qilishga markazlarimiz yetarli emas.
Maqsad:
Bolalarda tug’ma yurak nuqsonlari uchrash ehtimolligini kamaytirish, ularni erta
aniqlash, oldini olish hamda qarindoshlar orasidagi nikohni cheklash, jamoatchilik orasida keng targ’ib
qilish.
Tadqiqot materiallari va usullari:
ilmiy adabiyotlar tahlili va internet ma’lumotlari bilan
ishlash.
Tekshiruv natijalari:
Tug‘ma yurak nuqsonlari barcha tug‘ma nuqsonlarning 10-30 % ini tashkil
etadi. Tug‘ma yurak nuqsoni kasalligi tug‘ilayotgan chaqaloqlarning har ming nafaridan bir nafarida
uchrashi mumkin. Ulardan 30-40 foiziga o‘z vaqtida yordam ko‘rsatilmasa, 3 yoshga to‘lgunicha nobud
bo‘ladi. Respublikamizda yiliga 600 ming nafarga yaqin chaqaloq tug‘ilsa, shulardan 5 ming nafarga
yaqin chaqaloq tug‘ma yurak nuqsoni bilan tug‘iladi. Ularning 60 foizi 1 yoshgacha bo‘lgan holatda
jarrohlik amaliyotiga muhtoj hisoblanadi. Kardiologiyada ko‘plab uchrovchi yurak nuqsonlariga
qorinchalararo to‘siq yetishmovchiligi, (20%), bo‘lmachalararo to‘siq yetishmovchiligi, aorta stenozi,
aorta koarktatsiyasi, Batalov yo‘li yetishmovchiligi, yirik qon tomirlar tranpozitsiyasi, o‘pka
arteriyasining stenozi (10-15 %) kabilar kiradi. Olib borilgan izlanishlar kasallik kelib chiqishida 30dan
ortiq sababni ko‘rsatadi. Ular orasida xromosoma buzilishlari (5 %), gen mutatsiyasi (23%), tashqi muhit
ta’siri (1-2 %), poligen faktorlarga moyillik (90%) bo‘lishi mumkin. Shuningdek, homila paydo
bo‘lgandan keyin bolaga infeksiya yuqishi, ya'ni onadan infeksiya o‘tishi, tashqi muhit, zararli ob-
havoning ta'sir qilishi, homilador ayolning nevrologik holati ham kasallikka sabab bo’lishi mumkin.
Hozirgi kunda eng ko‘p sababchi bo‘layotgan omillard an yana biri bu homilador ayolning spirtli
ichimliklar yoki tamaki mahsulotlarini iste'mol qilishidir. Shuni qayd etish lozimki, qizilcha, gerpes,
adenovirus, gepatit, sitomegaliya, mikoplazmoz, toksoplazmoz, listerioz, sifilis, tuberkulyoz kabi
infeksiyalar ham tug’ma yurak yetishmovchiligini keltirib chiqarishi mumkin. Homila alkogol
sindromida qorinchalar va bo‘lmachalar yetishmovchiligi, Battalov yo‘li yetishmovchiligi kelib chiqishi
mumkin. Diabetga chalingan homilador ayollarda homilada qorinchalararo to‘siq yetishmovchiligi va
yirik tomirlar transpozitsiyasi kuzatiladi. Revmatizm bilan kasallangan ayollarda yurak nuqsonli
chaqaloqlar tug‘ilishi 25 % ni tashkil etadi. Homilador ayolning yoshi 15-17 yoshdan kichik, 40 yoshdan
katta, birinchi uch oylikdagi toksikozlar, endokrin buzilishlar ham yurak tug‘ma nuqsonlariga olib kelishi
mumkin.
Xulosa:
Sog‘lom farzand ko‘rish uchun avvalo ayollarning o‘zlari sog‘lom bo‘lishlari, spirtli
ichimlik ichish va tamaki chekishdan voz kechib, qandli diabet kabi og‘ir xastaliklardan saqlanishlari,
yaqin qarindoshlik nikohlariga yo‘l qo‘ymaslik,erta homiladorlikning oldini olish, homiladorlikning
dastlabki uch oyida esa virusli infeksiyalarga chalinmasliklari lozim. Yurak nuqsonlari rivojlanishining
oldini olishda revmatizm, ateroskleroz, zahm kabi kasalliklarga qarshi kurashish, shuningdek burun-
og‘iz bo‘shliqlarini sog‘lomlashtirish, surunkali tonzillit va kasallangan tishlarni davolash ham muhim
ahamiyatga ega.
А
dabiyotlar ro'yxati:
1.
Сатвалдиева
,
Э
.
А
., and
Д
.
М
.
Сабиров
. "
Регионарная анестезия у детей
:
современное состояние
и решение проблемы
."
Вестник экстренной медицины
4 (2009): 55-60.
2.
Шарипов
,
А
.,
Алимов
,
А
.,
Усманов
,
Р
.,
Расулов
,
А
., &
Шорахмедов
,
Ш
. (2023).
3.
Диагностическое значение натрийуретического пептида при сердечной недостаточности у
детей с врожденными пороками сердца
. in Library, 7(1), 267-271.
извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/archive/article/view/19363
57
4.
Нечунаева
,
Екатерина Владимировна
, et al. "
Иммуно-биохимические показатели в ранней
диагностике хронической ишемии головного мозга
."
Бюллетень сибирской медицины
10.2
(2011): 142-146.
5.
Шумахер
,
Григорий Иосифович
, et al. "
Роль дисфункции эндотелия в запуске
иммунопатологических реакций при хронической ишемии головного мозга
."
Бюллетень
сибирской медицины
7.5-2 (2008): 470-474.
6.
Камчатнов
,
П
.
Р
.,
А
.
В
.
Чугунов
, and
Н
.
А
.
Михайлова
. "
Вертебрально-базилярная
недостаточность–проблемы диагностики и терапии
."
Медицинский совет
1-2 (2013): 69-73.
