271
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
MEHNAT MUHOFAZASI VA XAVFSIZLIK TEXNIKASI BO‘YICHA
O‘QITISH VA YO‘RIQNOMALARNI RAQAMLASHTIRISH ASOSLARI
Muradov Sirojiddin Husan o‘g‘li
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot institute “Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi”
kafedrasi stajyor-o‘qituvchisi
sirojiddinmuradov0@gmail.com
Annotatsiya.
Maqolada raqamli iqtisodiyot va uning afzalliklari, mehnatni
muhofaza qilish sohasida raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zaruriyati va
ahamiyati hamda afzalliklari yoritilgan. Muallif tomonidan ishlab chiqilgan mehnat
muhofazasi va xavfsizlik texnikasi bo‘yicha xodimlarni o‘qitish va ularning bilimlarini
sinovdan o‘tkazishni raqamlashtirish modeli hamda uning mazmuni to‘g‘risida qisqa
ma’lumotlar keltirilgan.
Kalit so‘zlar: raqamli iqtisodiyot, raqamlashtirish, mehnat muhofazasi,
xavfsizlik texnikasi, yo‘riqnoma, model, modul, raqamli platforma.
ОБУЧЕНИЕ
ТЕХНИКЕ
ОХРАНЫ
ТРУДА
И
ТЕХНИКИ
БЕЗОПАСНОСТИ,
ОСНОВЫ
ОЦИФРОВКИ
ИНСТРУКЦИЙ
Мурадов Сирожиддин Ҳусан ўғли
стажер-преподаватель Каршинского инженерно-экономического института
sirojiddinmuradov0@gmail.com
Аннотация
:
В статье описаны цифровая экономика и ее преимущества,
необходимость и важность применения цифровых технологий в сфере охраны
труда, а также преимущества. Приведены краткие сведения о разработанной
автором модели цифровизации обучения и проверки знаний работников по
технике безопасности и охраны труда и ее содержании.
Ключевые
слова
:
цифровая экономика, цифровизация, охрана труда,
техника безопасности, методология, модель, модуль, цифровая платформа.
FUNDAMENTALS OF DIGITALIZATION OF TRAINING AND
INSTRUCTIONS ON LABOR PROTECTION AND SAFETY TECHNIQUES
Muradov Sirojiddin Husan ugli
Intern-teacher of the Karshi Institute of Engineering and Economics
272
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
sirojiddinmuradov0@gmail.com
Abstract:
The article highlights the necessity and importance of implementing
digital technologies in the field of labor protection, as well as its advantages. It also
introduces a model for quantifying the training of employees in occupational safety
and health, as well as assessing their knowledge.
Keywords: digital economy, digitization, labor protection, safety technique,
guideline, model, module, digital platform.
KIRISH
Raqamli iqtisodiyotga o‘tish zamon talabi va O‘zbekistonni yaqin yillarda
rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishi hisoblanadi. Yangi avlod raqamli texnologiyalari
– sun’iy intellekt, robototexnika, internet, simsiz aloqa texnologiyalari va
boshqalarning paydo bo‘lishi ishlab chiqarish, biznes va ijtimoiy sohadagi faoliyat
modellarini o‘zgartirishni talab etmoqda. Yangi raqamli texnologiyalardan samarali
foydalanish infratuzilma va huquqiy muhitni shakllantiruvchi butun mamlakatning
ham, alohida kompaniyalarning ham xalqaro raqobatbardoshligini belgilab bermoqda.
Hozirgi vaqtda O‘zbekistonda ko‘rsatilayotgan xizmatlar sifatini yaxshilash va
odamlar hayotini osonlashtirish uchun raqamli texnologiyalar va innovatsion
yechimlar iqtisodiyotning turli tarmoqlari va jamiyat hayotiga faol joriy etilib,
qo‘llanilmoqda. Raqamli texnologiyalar davlat boshqaruvi, bank ishi, sanoat, tibbiyot
va xavfsizlikni ta’minlashda qo‘llaniladi. Mamlakatimiz kelajagi raqamli
texnologiyalarning keng joriy etilishi va qo‘llanilishi bilan chambarchas bog‘liq.
Boshqa sohalar kabi O‘zbekistonda mehnat muhofazasini raqamlashtirish ham
o‘ta muhim va dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Chunki davlat va jamiyatning
eng muhim vazifalaridan biri fuqarolarning sog‘lom va xavfsiz mehnat qilish
huquqlarini ta’minlash hisoblanadi. Taraqqiy etgan ko‘pgina davlatlarning tajribasi
mehnatni muhofaza qilish madaniyatini rivojlantirish xodimlar uchun ham, ish
beruvchilar va davlat uchun ham manfaatli ekanligidan dalolat beradi. Mehnat
muhofazasi qoidalariga rioya etmaslik mehnat unumdorligi va ishlab chiqarilayotgan
tovarlar sifatini pasaytiradi.
Mehnatni muhofaza qilish sohasidagi raqamlashtirish odatda aqlli kaskalar,
sun’iy intellekt orqali xavflarni aniqlash vositalari va VR ta’lim texnologiyalarini
anglatadi, shuningdek mehnatni muhofaza qilish sohasida elektron hujjat aylanishi va
elektron raqamli imzodan foydalanish yordamida hujjatlar bilan ishlashni
soddalashtirish, ish joyida mehnatni muhofaza qilish madaniyati darajasini oshirish,
xodimlarning huquqlarini himoya qilish va yuqori xavflilikdagi ishlar xavfsizligini
ta’minlashda xam muhim rol o‘ynaydi. Mehnat muhofazasini raqamlashtirish moddiy
xarajatlarni kamaytiradi, vaqt tejaladi, ma’lumotlarni elektron bazasi yaratiladi, ularni
273
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
uzatish, qayta ishlash va saqlash imkoniyatlari kengayadi, mehnat muhofazasi bo‘yicha
yo‘riqnomalar berish, ishchi-xodimlar bilimini sinash imshlari onlayn formatga o‘tadi,
hujjatlarni o‘tgan sanalar bilan imzolashga chek qo‘yiladi, korrupsiya oldi olinadi,
ishchi-xodimlarning huquqlari himoyasi mustahkamlanadi hamda hisobotlarda
shaffoflik ta’minlandi [1].
METODOLOGIYA
Tadqiqot jarayonida ilmiy va o‘quv-uslubiy adabiyotlar tahlili, pedagogik
kuzatuv, qiyosiy tahlil, umumlashtirish, dasturlashtirish va raqaamlashtirish modellari
kabi metodlardan foydalanildi.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Mehnatni muhofazasini raqamlashtirish va unda sun’iy intelktni qo‘llash unda
foydalanish mavzusida ko‘plab olimlar izlanishlar olib borishgan. Bu mavzudan bir
nechta ilmiy ommobop maqolalar hamda ilmiy ishlar bajarilgan bo‘lib, ulardan
Тимофеев С. С., Тимофеева С. С. larning “Цифровое будущее охраны труда”
maqolasi hamda ishlab chiqarish va sonoatdagi sohada qo‘llanilayotgani mehnatni
muhofaza qilishda raqamli texnologiyalar va sun’iy intelekt orqali xavfsiz mehnat
sharoitlarini yaratilish munkunligi isbotlangan.
TADQIQOT NATIJALARI VA MUHOKAMALAR
Mutaxassislarning fikricha, mehnatni muhofaza qilishda raqamli
transformatsiyaning asosiy yo‘nalishlaridan biri xodimlarni o‘qitish, va bilimlarini
sinovdan o‘tkazish hisoblanadi. Chunki ushub jarayon mehnatni muhofaza qilish
sohasidagi eng muhim va ko‘p vaqt talab qilinadigan jarayonlardan biridir. Ushbu
jarayonlarni raqamlashtirish tashkilotda mavjud bo‘lgan ta’lim va sertifikatlash
jarayonlarini boshqarish tizimini sezilarli darajada yaxshilashi mumkin. Asosiysi,
raqamlashtirish darajasi korxonaning haqiqiy ehtiyojlariga mos kelishi, amalga
oshirishning murakkabligi va olinishi kerak bo‘lgan natijalar nuqtai nazaridan optimal
bo‘lishi kerak [2,3].
Muallif tomonidan yuqoridagi talablar asosida korxona va tashkilotlarda mehnat
muhofazasi va xavfsizlik texnikasi bo‘yicha o‘qitish hamda ishchi-xodimlar bilimini
sinovdan o‘tkazish ishlarini raqamlashtirish modeli ishlab chiqildi. Model barcha
korxonalar uchun xos bo‘lgan o‘qitish va sertifikatlash jarayonining standart
shakllariga asoslangan. Bu xodimning ishga qabul qilingan paytdan boshlab
korxonadagi to‘liq mehnat faoliyatini o‘z ichiga oladi.
Korxonalarda mehnat muhofazasi bo‘yicha o‘qitish va bilimlarni sinovdan
o‘tkazishning raqamli modelini ishlab chiqishda qo‘yidagi talablar hisobga olindi:
-
modelning doimiyligi va barqarorligi, ya’ni model xodimning ishga kirish
jarayonidan tashqari uning barcha mehnat faoliyati davrini o‘z ichiga oladi;
274
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
-
model muayyan korxonada ishlaydigan xodimlarni mehnat muhofazasi
bo‘yicha o‘qitish va bilimlarini sinovdan o‘tkazish bo‘yicha Nizom talablari hisobga
olingan;
-
modelda mehnat muhofazasi bo‘yicha o‘qitishning asosiy maqsadi
belgilangan, ya’ni xodim uchun uning xavfsizligini ta’minlaydigan aniq harakatlar
ketma-ketligi o‘rin olgan;
-
model funksional va uslubiy jihatdan birlashtirilgan, ya’ni mahalliy normativ
hujjatlar va muayyan ish amaliyotlari, shu jumladan ularning salbiy oqibatlariga
asoslangan yagona o‘quv va uslubiy bazaga ega bo‘lishi kerakligi hisobga olingan.
Raqamli model quyidagi asosiy xususiyatlarga ega:
-
ichki korporativ talablarga hamda huquqiy-me’yoriy talablarga
moslashuvchan yagona dasturiy platforma;
-
axborotni taqdim etishning samarali shakllari - birinchi navbatda audiovizual,
video lavhalar, elektron resrslar va elektron test ;
-
bilim darajasini doimiy monitoring qilish imkoniyati va materialni
o‘zlashtirish va xodimning egallagan bilimlari darajasi bo‘yicha baholash, tegishli
tartibda sertifikat yoki guvohnoma berish ishlari.
Amaldagi huquqiy hujjatlarga muvofiq xodimlarga xavfsizlik texnikasi, ishlab
chiqarish sanitariyasi, yong‘in xavfsizligi va mehnatni muhofaza qilishning boshqa
qoidalari haqida yo‘l-yo‘riqlar berish hamda xodimlarning mehnatni muhofaza
qilishning hamma talablariga rioya etishlarini doimiy ravishda tekshirib borish vazifasi
ish beruvchi zimmasiga yuklatiladi.
Xodimlarga yo‘riqnoma berish, o‘qitish va ularning bilimlarini tekshirish
ishlarini tashkil etish “Mehnat muhofazasi bo‘yicha o‘qishlarni tashkil qilish va
bilimlarni sinash to‘g‘risida”gi Namunaviy nizomga (1996-yil 14-avgust, ro‘yxat
raqami 272-son) muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha belgilangan tartibda o‘qitish, yo‘l-yo‘riqlar
berish va bilimlari tekshirishdan o‘tmagan xodimlarni ishga qo‘yish taqiqlanadi.
Xodimlarni xavfsiz mehnat usullariga o‘qitishni tashkil qilish va amalga oshirish
bo‘yicha umumiy raxbarlik va javobgarlik korxona raxbariga yuklatiladi. Xodimlarni
yo‘riqnomadan o‘tkazish turlari ikkiga ya’ni kirish va ish joyida o‘tkaziladigan
yo‘riqnomaga bo‘linadi. Ish joyidagi yo‘riqnoma uz navbatida birlamchi, davriy va
navbatdan tashqari yo‘riqnomalarga bo‘linadi.
Xodimlarni kirish yo‘riqnomasidan o‘tkazish tartibi
Korxonaga ishga kirgan xodimlar, boshqa tashkilotlardan shu korxonaga ishlash
uchun xizmat safariga yullanganlar va amaliyotni o‘tash uchun kelgan o‘quvchilar
kirish yo‘riqnomasidan o‘tadi. Xodimlarni kirish yo‘riqnomasidan o‘tkazishni
mehnatni muhofaza qilish xizmati xodimi yoki ushbu vazifa yuklatilgan boshqa bir
xodim amalga oshiradi.
275
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
Hozirgi kunda amalda kirish yo‘riqnomasidan tegishli me’yoriy xujjatlar va
kurgazmali kurollar bilan jixozlangan mehnat muhofazasi xonasida o‘tkaziladi.
Ushbu yo‘riqnoma raqamli texnologiyalar bilan tashkil etilganda interfaol
taqdimotlar, video materiallar, interfaol matnlar hamda boshqa turdagi elektron ta’lim
resurslari foydalanish tavsiya etiladi [4]. Ularning o‘ziga xos xususiyati - bu xodimning
idrokiga, eshitish va vizual kanallardan foydalanishga salohiyatiga bog‘liq bo‘ladi.
Biroq, ushbu raqamli texnologiyalarga asoslangan materiallarni ishlab chiqish,
yangilash hamda ularni muntazam platformaga kiritib borish katta vaqt va moliyaviy
mablag‘lar talab etadi. Platformada kirish yo‘riqnomasidan o‘tgan xodimlar maxsus
onlayn jurnalga qayd etiladi.
Kirish yo‘riqnomasi dasturi qo‘yidagilarni o‘z ichiga olishi talab etiladi:
1.Korxona to‘g‘risida umumiy ma’lumot.
2. Mehnatni muhofaza qilish:
ish vaqti va dam olish vaqti, yoshlar va ayollar
mehnatini muhofazasi, ichki mehnat tartib qoidalari, ishlab chiqarishda baxtsiz
hodisalar sodir bo‘lganda xodimning brinchi navbatdagi harakatlari.
3. Xavfsizlik texnikasi:
-
xavfli va zararli ishlab chiqarish faktorlari va ulardan himoyalanish,
korxonadagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarining asosiy sabablari;
-
ish joyidagi uskunalar (texnikalar) va ishlab chiqarish jarayonining mehnat
xavfsizligi standartlari tizimi (MXST) talabiga mosligi,
-
to‘suvchi, saqlovchi va ogohlantiruvchi uskunalar, xavfsizlik belgilari va
ranglari,
-
elektr tokining odam organizmiga ta’siri, elektr tokidan tan jaroxati oldini olish
chora tadbirlari,
-
korxonaga va ish joyiga kuyilgan xavfsizlik talablari.
4. Ishlab chiqarish sanitariyasi:
-
ishlab chiqarishdagi asosiy sanitariya-gigiena faktorlari,
-
mehnat sharoitlarini yaxshilash yuzasidan chora-tadbirlar (tenikaviy va
tashkiliy, sanitariya-gigiena xamda davolash), shamollatish (ventilatsiya) uskunulari
va yoruglik me’yorlari.
5. Xodimlarni shaxsiy himoya vositalari bilan bepul ta’minlanishi:
-
korxonalarda sharoiti zararli va xavfli yoki ifloslanishlar bilan bog‘liq
sharoitlarda bajariladigan ishlarda Mehnat qiluvchilarga belgilangan me’yorlarda
maxsus kiyim, poyafzal va boshqa shaxsiy himoya vositalari, yuvish va
dezinfeksiyalash vositalari, sut yoki unga tenglashadigan boshqa oziq-ovqat
mahsulotlari, parhez ovqat bepul berish tartiblari,
-
ushbu himoya vositalarini mehnat xavfsizligi standartlari tizimi (MXST)
talablariga mosligi, ularni saqlash, ta’mirlash, tozalash, yuvish va to‘g‘ri foydalanishi.
6. Korxonaga yongin xavfsizligi buyicha quyilgan talablar.
276
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
7. Birinchi yordam kursatish:
-
xodimlar tan jaroxati olganda, kislota va ishqorlar natijasida kuyganda, gazdan
zaxarlanganda, elektr toki tasirida jaroxatlanganda va boshqa xollarda birinchi yordam
kursatish.
8.Texnika xavfsizligi yuriknomasi talablarini buzganda xodimning javobgarligi
kabi masalalarni o‘z ichiga olgan kirish yo‘riqnomasi tuziladi.
Xodimlarni ish joyida yo‘riqnomadan o‘tkazish tartibi:
-
barcha xodimlar kirish yo‘riqnomasidan tashqari ish joyida xam
yo‘riqnomadan o‘tishlari shart;
-
ish joyida yo‘riqnomadan o‘tkazishning maqsadi har bir xodimni xavfsiz va
to‘g‘ri ish olib borish usullariga o‘rgatish;
-
ish joyida yo‘riqnomadan o‘tkazishda xodimni mexanizmlar, dastgoxlar va
uskunalarning tuzilishi, xavfli va xavfsiz joylari xamda ish joyini ishga tayyorlash
jarayoni bilan tanishtiriladi;
-
ish joyida yo‘riqnomadan o‘tkazish xodimga bevosita raxbarlik qiluvchi
brigadir (bo‘linma) zimmasiga yuklatiladi;
-
yo‘riqnomalarni ishlab chiqish va yo‘riqnomalar bilan ishlovchilar hamda ish
joylarini ta’minlash mehnatni muhofaza qilish xizmati yoki uni vazifasini bajaruvchi
rahbarlardan biriga yuklatiladi;
-
yo‘riqnomadan o‘tgan xodimlar ish joyida yo‘riqnomadan o‘tkazish jurnaliga
qayd etilib, tegishli imzolar quyilishi bilan rasmiylashtiriladi;
-
xodimlar ish staji va malakasidan qat’iy nazar uzog‘i bilan 6 oyda navbatdagi
yo‘riqnomadan o‘tkazilishi shart;
-
ishlab chiqarish texnalogiyalarida o‘zgarishlar bo‘lganda, dastgohlar
almashganda va boshqa xolatlar natijasida mehnat sharoitlarida o‘zgarishlar bo‘lganda,
ishlab chiqarishda baxtsiz hodisalar sodir bo‘lganda, xavfsiz mehnat olib borish
bo‘yicha yo‘riqnomalarga o‘zgartirishlar kiritilganda va boshqa xolatlarda navbatdan
tashqari yo‘riqnomadan o‘tkaziladi;
-
navbatdan tashqari yo‘riqnomadan o‘tkazish ham ish joyida yo‘riqnomadan
o‘tkazish kabi sabablari ko‘rsatilgan holda jurnalga qayd qilinadi.
Ishchi xodimlarni ishni xavfsiz bajarish usullari bo‘yicha o‘qitishni
raqamlashtirishda real vaziyatlarni simulyatsiya qiluvchi video darsliklar, xavflarni
baholash va to‘g‘ri harakatlarni aniqlash uchun interaktiv simulyatorlar hamda elektron
simulyatorlardan foydalanish tavsiya etiladi. Shuningdek o‘qitishning eng zamonaviy
texnologiyalari [5,6] jumladan tinglovchilarni mustaqil va ijodiy fikrlash
qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan loyihalar metodidan foydalanish yaxshi
samara beradi [7].
Hozirgi kunda instruktajlar o‘tilishini raqamlashtirishda bir qancha
muammolarga to‘g‘ri kelinadi, jumladan:
277
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
-
imzolarni elektron imzoga o‘tilish muammosi. Bu masala birmuncha
murakkab jarayon bo‘lsada, hozirgi kunda ba’zan uchrayotgan qalbaki imzolash
hamda qog‘oz variantda keyingi sanalar bilan hujjatlashtirish kabi noqonuniy ishlarga
barham beradi. Elektron imzo o‘rniga ishchi-xodimning va yo‘riqnoma o‘tuvchining
barmoq izi hamda videokamerada qayd etilgan rasmi va yo‘riqnomadan o‘tgan sanasi,
vaqti ham kiritilishi mumkin. Bu esa to‘liq shaffoflikni ta’minlaydi.
-
yo‘riqnomalarni onlayn o‘tkazish va ularni elektron imzolar bilan tasdiqlash
huquqiy-me’yoriy hujjatlarga alohida o‘zgartirishlar kiritishni talab etadi;
-
o‘tilgan onlayn yo‘riqnomalarni tegishli davlat nazorat organlari tomonidan
tan olinishi muammosi;
-
ishlar turi va kasblar bo‘yicha yo‘riqnomaga oid materiallarni hamda
yo‘riqnomalar o‘tish grafiklarini platformaga kiritish hamda uni yangilab borish.
Mehnat muhofazasi bo‘yicha o‘qitish va malaka oshirish kurslari ham bevosita
ushbu platformada amalga oshiriladi. Buning uchun malaka oshirish dasturi asosida
kurs qo‘yidagi modullarga ajratiladi:
1-modul -mehnat muhofazasining huquqiy va me’yoriy asoslari;
2-modul ishlab chiqarish sanitariyasi va shaxsiy gigiena;
3-modul –xavfsizlik texnikasi;
4-modul –yong‘in xavfsizligi
5-modul –vrachgacha birinchi tibbiy yordam.
1-rasm. Obucheniepootuz.netlify.app sayti bosh sahifasi
3
obucheniepootuz.netlify.app
278
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
Har bir modul bo‘yicha nazariy hamda amaliy mashg‘ulotlar uchun elektron
resurslar hamda o‘zlashtirishni baholash uchun test savollari kiritiladi. Onlayn malaka
oshirish kursi yakuniy nazorat bilan tugallanadi hamda bitiruvchilarga elektron
sertifikat taqdim etiladi.
2-rasm. Obucheniepootuz.netlify.app sayti mehnatni muhofaza qilishga o‘qitish
bo‘limlari
Yuqoridagi nazariy modul asosida
https://obucheniepootuz.netlify.app/
yaratilib, unda yuqorida ko‘rsatilgan nazariya asosida mehnatni muhofazasi sohasida
kasbiy xavfsizlik etikasi, xavfsizlik yo‘riqnomalarini onlayn shaklda amalga oshirish
ishlari muvoffaqiyatli bajarilgan.
XULOSA
Axborotlashgan jamiyatda hamda ishlab chiqarishda muhitida mehnatni
muhofaza qilish ishlarini raqamlashtirish juda katta ahamiyat kasb etadi. Video tahlil,
o‘qitish va yo‘riqnomalarni raqamli platformaga o‘tkazish elektron o‘quv-uslubiy
materiallar bilan ta’minlash kasbiy faoliyatda xavfsizlikni ta’minlashda muhim rol
o‘ynaydi. Korxona va tashkilotlarda yo‘riqnomalar o‘tkazish hamda ishchi-xodimlarni
mehnat muhofazasi va xavfsizlik texnikasi bo‘yicha o‘qitish ishlarini raqamlashtirish
kelgusida korxonadagi mehnatni muhofaza qilish xizmatini to‘liq raqamlashtirish,
elektron ruyxatdan o‘tkazish va ishga ruxsat berish imkoniyatlarini yaratadi hamda
elektron ish joyini yaratishga zamin bo‘ladi. Raqamlashtirish sanoat korxonalarida
ishchi-xodimlar hayotiy faoliyati xavfsizligini ta’minlash va kasbiy xavflarni
minimallashtirish muammolarining samarali va zamonaviy yechimdir.
Raqamlashtirishni joriy etish mutaxassisning ish vaqtini sezilarli darajada kamaytiradi,
mehnatni muhofaza qilish va yangi boshqaruv yondashuvlarini joriy etish, yaratish
imkoniyatini beradi va korxonada xavfsizlik madaniyatini oshirishga olib keladi.
4
obucheniepootuz.netlify.app
279
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA, RAQAMLASHTIRISH
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 6-SON
WWW.INFOCOM.UZ
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
Тимофеев С. С., Тимофеева С. С. Цифровое будущее охраны труда // XXI
век. Техносферная безопасность. 2022. Т. 7. № 1. С. 51
–62.
https://doi.org/10.21285/2500-1582-2022-1-51-62.
2.
Цифровая
трансформация
охраны
труда
.
URL:https://journal.эcostandard.ru/ot/tech/tsifrovaya
-transformatsiya-okhrany-truda/
3.
Цифровизация
—
важнейший тренд в сфере охраны труда
.
URL:https://www.trudcontrol.ru/press/publications/30216/cifrovizaciya-
vazhneyshiy-trend-v-sfere-ohrani-truda
4.
Rakhimov Oktyabr Dustkabilovich; Muradov Sirojiddin Husan o`g`li.
Innovative Technologies in Teachingdirectors and Specialists of Industrial
Enterprises on "Labor Protection"// European Journal of Life Safety and Stability
(2660-9630), 2021/12/29. 80-85.
5.
O.D. Rakhimov, Muradov S.H. Digitalization of Instructions on Labor
Protection and Safety Techniques. // European journal of life safety and stability
(EJLSS).
2022. №24. Р.80
-86
6.
Тимофеев С. С., Тимофеева С. С. Цифровое будущее охраны труда // XXI
век. Техносферная безопасность. 2022. Т. 7. № 1. С. 51
–62.
https://doi.org/10.21285/2500-1582-2022-1-51-62.
7.
Muradov Sirojiddin Husan o`g`li, Xakimov Xurshid Hamidulla o‘g‘li, &
Siddiqova Madinabonu Asatilla qizi. (2021). NEW INNOVATIVE NGINEERING
SOLUTIONS TO THE PROBLEMS OF SIGNALIZATION AND SECURITY
SYSTEMS. European Journal of Life Safety and Stability (2660-9630), 2, 28-30.
Retrieved from http://www.ejlss.indexedresearch.org/index.php/ejlss/article/view/13
8.
Rayimkulov A., Murodov S. Some Issues of Safety in the Use of Tower
Cranes Used in Construction Projects //JournalNX. –
С. 301
-308.
9.
СИРОЖИДДИН М. НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ БЕЗОПАСНОСТИ
ПРИМЕНЕНИЯ ГРУЗОПОДЪЕМНЫХ КРАНОВ В СТРОИТЕЛЬНО
-
МОНТАЖНЫХ РАБОТАХ //International journal of advanced research in education,
technology and management. – 2024. –
Т. 3.
–
№. 2.
–
С. 167
-177.
10.
Muradov S. CONSTRUCTION-INSTALLATION ISHLARIDA
KUTARAMA KRANLARDAN USE FUNDAMENTAL SECURITY OF SUPPLY
//Modern Science and Research. – 2024. –
Т. 3.
–
№. 2.
–
С. 786
-792.
11.
Muradov, S. (2024). ASSESSMENT OF THE CHEMICAL SITUATION
IN AN ACCIDENT IN FACILITIES USING KTZM. MODERN SCIENCE AND
RESEARCH, 3(2), 1142–1152. https://doi.org/10.5281/zenodo.10701651
12.
Muradov S., Usmonov H. MEHNATNI MUHOFAZA QILISHNING
RIVOJLANISH TARIXIY BOSQICHLARINI O ‘RGANISH //Interpretation and
researches. – 2024.
