DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
48
ЭКСПЕРТИЗА ФАОЛИЯТИНИНГ АРМАНИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ
ЖИНОЯТ-ПРОЦЕССУАЛ ҚОНУНЧИЛИГИДАГИ ҲУҚУҚИЙ
АСОСЛАРИ
Агоев Шукурулло Сафарбоевич
Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси
“Тергов фаолияти” кафедраси ўқитувчиси
Ташев Умид Баҳтиёр ўғли
Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академияси
3-босқич курсанти
https://doi.org/10.5281/zenodo.11654771
Суд экспертизаси жиноят иши ҳолатига аниқлик киритиш учун
техника, фан, санъат, ҳунармандчилик ёки бошқа соҳадаги, шу жумладан
олиб борилаётган тадқиқот методикаси юзасидан махсус билимлар талаб
этилганда ўтказилади.
Бироқ Арманистон Республикаси жиноят-процессуал қонунчилигида
“Махсус билимлар” концепсияси мазмуни ёритиб берилмаган. Бундан
ташқари, экспертиза жиноят процессида иштирок этаётган бошқа
шахсларнинг махсусу билимларидан қатъий назар ўтказалаши лозимлиги
таъкидланган.
Илмий адабиётларда махсус билмлар тушунчасининг турли хил
таърифлари учрайди. Ушбу тушунчасига энг тўлиқроқ таъриф В.Н.Махов
томонидан берилган ва у шундай дейди: “Бу билмлар жиноят-процессуал
қонунчилигида белгиланган ҳолат ва тартибда жиноят иши юзасидан
ҳақиқатани аниқлаш учун терговчи ҳамда судья учун профессионал билим
ҳисобланган билмлардан ташқари, турли хил профессионал фолиятга
доир бўлган билимлар соҳаси ҳисобланади.”
Махсус билимларнин айрим таърифлари исбот қилиш субъектлари
эга бўлмаган ёки тўлиқ равишда эга бўлмаган билимлар доираси
сифатидаги тасаввурларга асосланади.
Жиноят
процессидаги
махсус
билимлар
тушунчасига
И.Н.Сорокотягин
“Махсус
билимлар
фан,
техника,
санъат
ва
ҳунармандчилик соҳасидаги билимлар йиғиндиси. Улар умуммаълум
бўлган ҳамда қонун билан белгиланган тартибдан ташқари махсус
тайёргарлик ва профессионал тажриба натижасида эгалланган”, деб
таъриф беради.
Менинг фикримча, ушбу билимларнинг жиноят процессида
қўллашнинг самарадорлиги даражаси ушбу тушунчанинг тўлиқ
мазмунини англашдан иборат. Маълумки, жиноятлар инсон фаолиятининг
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
49
турли соҳаларида содир этилиши мумкин ва турли хил ижтимоий
муносабатларга тааллуқли бўлиши мумкин. Шу сабабадан экспертизалар
тайинлаш ва махсус билимлардан фан, техника ва санъатнинг ҳар бир
йўналишида фойдаланишни амалга ошириш мумкин.
Суд экспертизаси бу жиноят иши доирасида фактик маълумотларни
фош этиш мақсадида Арманистон Республикаси жиноят процессуал
қонунчилгигига асосан, илм-фан, санъат, техниканинг ёки бу соҳасида
махсус билимларга эга бўлган шахслар томонидан ўтказилади.
Ушбу ўринда шуни эътироф этиш жоизки, Арманистон Республикаси
жиноят-процессуал қонунчилигида далил сифатида фақатгина экспертиза
хуласасигина эмас, балки экспертниг суддаги жиноят процесси субъекти
сифатидаги мақоми ўзгарганлиги билан юзага келган ўзгаришлар сабабли,
эжкспертнинг фикри ҳамда униг кўрсатмалари ҳам далил сифатида
эътироф этилади.
Жиноят процессида махсус билимларни қўллашга қаратилган
эътиборнинг кучайтирилиши Арманистон Республикаси жиноят-
процессуал қонунчилгигида суд экспертизаси институти ролини
кучайтирган.
Сўзсиз,
Арманистон
Республикаси
жиноят-процессуал
қонунчилгиниг умумий мазмуни ҳам сифатли ўзгаришга учради. Бу махсус
билимларни сифатли қўллаш замирида инсон ҳуқуқ ва эркинликлари
ҳимоя қилиш концептуал тушунчасини киритиш сабабли амалга ошди.
Арманистонда инсон ҳуқуқи ва эркинликлари ҳимояси кафолати сифатида
ишларин судда кўриб чиқишнинг рақобатбардош формаси хизмат қилади.
Рақобатбардошлик принципининг бошланиши сифатида Арманистонниг
амалдаги Жиноят-процессуал кодексиинги 1998 йилда қабул қилиши
ҳисобланади. Ушбу Кодексда тергов ва процессуал ҳаракатларни амалга
оширишнинг тартиби, процессда айблов ва ҳимоя функцияларини амалга
оширувчи субъектларни ҳуқуқларини белгилаш тартиби белгиланган. Шу
билан бирга ҳимоячининг ваколатлари сезиларли даражада оширилган (
АР ЖПКнинг 77-моддаси).
МДҲ давлатлариниг намунавий жиноят-процессуал қонунчилигида
айбланувчиниг шахсий ташаббуси ҳамда ўзиниг ҳисобидан альтернатив
экспертиза ўтказиш ва ушбу экспертиза хулосасини далил сифатида
жиноят
иши
хужжатларига
қўшишни
талаб
қилиш
ҳуқуқи
мустаҳкамланган ( МДҲ намунавий ЖПКниг 289-моддаси).
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
50
Суд ишларини юритиш, шахс ҳуқуқларининг дахлсизлиги, ҳуқуқлар,
эркинликлар ва қадр – қимматни ҳурмат қилиш, айбсизлик презумпцияси,
юридик ёрдам ва ҳимоя ҳуқуқини таъминлаш тамойилларига
асосланади.жараённинг ҳар қандай босқичида жиноят процессида махсус
билимлардан фойдаланиш институтини ва биринчи навбатда суд
экспертизасини тартибга солувчи процессуал нормалар ётади. Экспертиза
институтини ажратиб кўрсатадиган лойиҳа, унинг тайинланиши жиноят-
процессуал кодексида назарда тутилганидек, тергов ҳаракати деб
ҳисобланмайди, балки жиноят-процессуал алоҳида институт ҳисобланади.
Жиноят-процессуал кодексининг 35-боби "экспертизани амалга ошириш"
деб номланган бўлиб, у аниқ сабабларга кўра ўзгартирилди ва
"экспертизани тайинлаш ва амалга ошириш"деб ўзгартирилди.
Алоҳида исбот қилувчи ҳаракат сифатида ушбу Проект бу
масалаларни Проектнинг “Экспертиза” деб аталган 33 бобида тартибга
солиб қўйган. Шу билан бирга қонунннинг юқорида кўрсатилган бобининг
261-моддаси асосида экспертиза учун намуналар олишнинг тартиби ва
методикасини тартибга солади. Экспертиза учун намуналар олиш алоҳида
тергов ҳаракати ҳисобланиб, ушбу тергов ҳаракатига алоҳида боб
ажратилган. /36-боб/
Бироқ, ушбу қонун экспертиза учун намуналар олиш ҳаркатини
алоҳида тергов ҳаракати сифатида эътироф этиш билан бир қаторда,
бошқа тергов ҳаракатлари давомида ҳам намуналар олишни истисно
этмайди. Яъни, қонунда текширув ёки экспертиза учун намуналар олиш
учун алоҳида тергов ҳаракати белгиланмаган бўлса-да, терговчи исталган
тергов ҳаракати давомида инсон танасидан олинадиган намуналардан
ташқари, исталган намуналар олиш ваколатига эга ҳисобланади. Қонунда
тўғридан-тўғри кўрсатилмаган бўлса-да, терговчи инсон танасидан
намуналарни фақатгина эксперт иштирокида олиши ёки инсон танасидан
намуналарни фақат экспертнинг ўзи ола олиши ёки бўлмаса, инсон
танасидан намуналар олиш бошқа тергов ҳаракати давомида амалга
ошририлишига руҳсат этилади.
Қонуннинг 33 бобига мувофиқ терговчи томонидан экспертиза
тайинланаётганда ёки уни ўтказиш жараёнида терговчи ёки уни
тайинлови билан эксперт инсон танасидан, ҳайвонлардан ва бошқа
объектлардан агар улар экпертиза текшируви учун зарур бўлса олиш
ваколатига эга.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
51
Экспертиза учун намунлар олиш тўғрисидаги қарорни терговчи
қабул қилади. Ушбу қарорда намуна олаётган шахснинг исми, шарифи ва
лавозими кўрсатилиш керак. Агар намуна жисмдан ёки бошқа объектдан
олинаётган бўлса, уларнинг жойлашган жойи, намуна қандай олиниши,
олинадиган намунанинг ҳажми ва миқдори кўрсатилиш керак. Агар
намуна тирик инсондан олинаётган бўлса, қарорда намуна олиниши керак
бўлган жой ва вақт, намуна олиниши учун у ҳозир бўлиши керак бўлган
манзил ҳамда намуна олишдан кўзланаётган мақсад кўрсатилган бўлиши
керак.
Терговчи намуна олиниши керак бўлган шахсни ўзига чақиртириб
ёки у бўлиб турган жойга борган ҳолда унга имзо қўйдирган ҳолда қарор
таништиради ва унинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини тушунтиради.
Хужжатлардан ташқари олинган барча намуналар қадоқланади ва
муҳрланади. Намуна олинганлиги ҳақида баённома тузилиб, ушбу
баённомада олинган намуна батафсил таърифланади.
РА ЖПКнинг 243 моддаси 1-қисмида: “Экспертиза жиноят иши
доирасида аниқланиши лозим бўлган ҳолатлар учун фан, техника, санъат,
ҳунармандчилик, шу жумладан текширув методикаси доирасида махсус
билимлар талаб этиладиган бўлса, суриштирув органи ходими, турговчи,
прокурор қарорига асосан амалга оширилади. Суриштирув органии
ходимида, терговчи, прокурорда, мутахассисда ҳамда холисларда махсус
билимларнинг мавжудлиги экспертиза ўтказиш заруриятидан озод
қилмайди.” деб белгиланган.
Экспертиза тайинлаш масаласида ушбу тергов ҳаракатини
ўтказишга ваколатли бўлган субъектлардан келиб чиқиб, прокурорнинг
ваколатларига алоҳида тўҳталиш жоиз. РА ЖПКнинг 52-моддаси 1-
қисмида “Прокурор қонун билан тайинланган давлат мансабдор шахси
ҳисобланади. У ўзининг ваколат доирасида жиноий тақибни, суриштирув
ва дастлабки тергов жараёнида қонунийлик назорат қилишни, судда
айбловни ҳимоя қилишни, судда томонлдар тортишувида иштирок
этишни, суд қарорлари ва бошқа якуний қарорлар устидан шикоят қилиш
вазифаларнини амалга оширади. Судда айбловни ҳимоя қилаётган
прокурор, айбловчи деб аталади.” Маълумки Арманистон Республикасида
амалга оширилган суд-ҳуқуқ тизмимидаги ислоҳотлар натижасида
прокурорнинг функциялари ҳамда унинг давлат органлари тизимидаги
ўрни ва роли тубдан қайтиб кўриб чиқилди. 2007 йилда “Прокуратура
тўғрисида”ги қонуннинг қабул қилиниши ва унга қўшимчалар киритилиш
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
52
натижасида прокуратура ўзининг анъанавий ваколати яъни тергов қилиш
ваколатидан маҳрум бўлди. Прокуратурада фақатгина жиноий таъқиб,
тергов жараёни устидан назорат қилиш ва процессуал бошқарув
ваколатлари сақланиб қолди. АР ЖПКга 2007 йилда ўзгартириш
киритулгунга қадар 53-модданинг 1-қисми 2-бандида “ судга қадар тергов
жараёнида прокурор ваколитлидир.... Кодекс шартларига асосан жиноят
ишини тўлиқ ҳажмда тергов қилиб, дастлабки тергов жараёнида зарур
бўлган қарорларни қабул қилишга ваколатли ” деб белгиланган эди. Яъни,
АР ЖПКга 28.11.2007 йилда белгиланган ўзгартириш киритулганча қадар
ушбу қонун прокурорни тергов ҳаракатларни шахсан ўтказишга, шу
жумладан экспертиза тайинлашгааг ваколатли қилар эди. Қонунчилик
ўзгаришлари натижасида прокурор ушбу ваколатлардан маҳрум бўлди.
Бундан келиб чиқиб прокурорни экспертиза тайинлашга ваколатли
шахслар
доирасида
қабул
қилиш,
унинг
жиноят-процессуал
қонунчилигида белгиланган функцияларига зид келмоқда. Бундан келиб
чиқиб АР ЖПК 243-моддаси тартибида экспертиза тайинлаш учун
ташаббускор шахс сифатида ҳисоблаш мақсадга номувофиқ бўлиб,
прокурорни ушбу доирадан чиқариб ташлаш керак бўлади. Прокурор
экспертиза тайинлашаг ваколатли шахслар доирасига киритиш бу
Арманистон Республикаси қонунчилигидаги камчилик сифатида
қаралади, чунки прокурор функциялари қайта кўриб чиқилиб унга
ўзгартиришлар киритлганидан сўнг, қонунчиликнинг бошқа нормаларига
тегишил ўзгартиришлар киритилмаган.
Эксперт ташаббуси нуқтаи назаридан, лойиҳанинг 60-моддаси
4-бандининг баёнини ижобий баҳолаш керак, унга кўра "эксперт нафақат
қўйилган масалалар бўйича, балки тадқиқотлар давомида пайдо бўлган
ишнинг ҳолатлари бўйича ҳам ўз ваколатлари доирасида хулоса чиқариши
ёки ўз фикрини билдириши шарт."
Мақоланинг бундай таҳрири шуни кўрсатадики, қонунчиликдаги
эксперт ташаббуси ҳам императив факт сифатида мустаҳкамланган ва
экспертизани тайинлаган орган бу ҳақда қарорда эслатма ёзадими ёки
йўқми, ҳар қандай ҳолатда ҳам эксперт учун жиноий процессуал
мажбурият сифатида бэлгиланган.
Адабиётда, шунингдек, эксперт ташаббуси билан боғлиқ ҳолда,
эксперт томонидан янги саволлар ва жавобларни шакллантириш бўйича
баъзи саволлар пайдо бўлиши таъкидланган. Хусусан, П. Ф. Телнов эксперт
ташаббуси билан янги қўшимча саволлар бериш имконияти масаласини
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
53
танқид қилади. Иккинчиси, экспертиза тайинлаган шахсга саволлар бериш
ҳуқуқи берилганлиги билан асосланади, бундан ташқари, экспертизадан
олдин айбланувчига уларга ўз муносабатини кўрсатишга ва қўшимча
саволлар бериш учун ариза беришга ваколатли экспертга таклиф
қилинган саволлар билан танишиш имконияти берилади. Худди шу
саволларни эксперт томонидан тақдим этилганда, айбланувчининг бу
ҳуқуқи сақланмайди.
И.Л. Петрухиннинг сўзларига кўра, агар эксперт унга тақдим этилган
саволлар доирасидан ташқарида бўлган иш учун муҳим аҳамиятга эга
бўлган ҳолатларни аниқласа, эксперт бу ҳақда экспертизани тайинлаган
органга тегишли масалаларни ҳал қилиш учун киритиш ва улар билан
айбланувчини ва судда – судланувчини, шунингдек суд процессининг
бошқа иштирокчиларини таништириш учун хабар бериши мумкин.
ЖПК муаллифларининг экспертиза тайинлаш ва уни амалга ошириш
жараёнида айбланувчи ва процесснинг бошқа ишитрокчиларининг
манфаатларини ҳимоя қилиш ва ҳуқуқларини ҳурмат қилиш тўғрисидаги
қарашларига тўлиқ қўшиламан ва шуни назарда тутиш керакки, ушбу
жараёнлар экспертиза тайинлаш пайтида ушбу тергов ҳарактини
ташаббускори ҳисобланган мансабдор шахс ва орган томонидан
экспертиза тайинлаш тўғрисидаги қарор билан танишиб чиқиш ва эксперт
олидга қўшимча саволлар қўйиш ҳуқуқини бериш билан бирга амалга
оширилади. Шундай қарашлар мавжудки, кўп ҳолларда жиноят процессуал
қонунчилигига кўра эксперт олдига савол қўйиш ҳуқуқига эга бўлган
субъектлар (гумон қилинувчи, айбланувчи, жабрланувчи, процесснинг
бошқа иштирокчилари ва ҳ.к.) томонидан қўйилган саволлар, эксперт
томонидан қўйилган саволлар каби тўлиқ ва аниқ бўлмаслиги мумкин,
чунки эксперт томонидан илгари суриладиган саволлар жиноят иши
ҳолатларидан келиб чиқиб берилиши мумкин. Шундан келиб чиқиб,
айрим ҳолларда эксперт ўзининг ҳуқуқи ва ташаббусини амалга ошириши
жараёнида айбланувчининг ҳуқуқларини амалга оширишга тўсқинлик
қилиш эмас, балки уни ҳимоя қилиш учун хизмат қилиши мумкин. Бундан
ташқари айбланувчи ва бошқа шахслар томонидан эксперт олдига
қўшимча саволлар қўйиш тўғрисида қўзғатилган илтимосномалар,
дастлабки терговни амалга ошираётган орган томонидан рад этилиши
мумкин, шундай ҳолларда эксперт ўзининг қўшимча савол бериш
ташаббусидан фойдаланган ҳолда айбланувчининг ҳуқуларини ҳимоя
қилишда фаоллик кўрсатиши мумкин.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
54
И.Л.Петрухиннинг
эксперт
томонидан
қўшимча
савол
киритиладиган тақдирда, айбланувчини ушбу ҳақида огоҳлантириш учун
экспертиза тайинлаган органни олдиндан хабардор қилиб қўйиш
кераклиги тўғрисидаги фикрлари ўринли деб ҳисобламайман. Чунки ушбу
жараён амалга оширилмаган ҳолда ҳам айбланувчининг ҳуқуқларига
путур етади деб ўйламайман, чунки юқорида айтиб ўтганимдек эксперт
томонидан қўшимча савол киритилиши кўпинча айбланувчининг
манфаатларига хизмат қилади. Агарда қўшимча киритилган саволлар
юзасидан шубҳа ёки бошқа эътирозлар пайдо бўлса, ташаббускор шахслар
ўзининг яна бир ҳуқуқидан – қўшимча экспертиза тайинлаш тўғрисида
илтимоснома киритиш ҳуқуқидан фойдаланишлари мумкин. (АР ЖПКнинг
247-моддаси, 1-қисми, 4-банди)
Ва ниҳоят, экспертиза тайинлаш тўғрисидаги қарорнинг охирги
бандида экспертиза жарёнида юзага келиши мумкин бўлган саволларга
қўшимча жавоб берилиши тўғрисида кўрсатма берилади ва ушбу қарор
билан айбланувчи ва бошқа шахслар таништирилади. Агарда экспертиза
текшируви жараёнида эксперт ташаббусига кўра киртилиши мумкин
бўлган айрим саволлар қолиб кетган тақдирда юқорида кўрсатиб ўтилган
тартибда қўшимча экспертиза ўтказиш тўғрисида илтимоснома
киритилиш мумкин.
Бундан ташқари адабиётлара экспертга тақдим этиладиган
саволларнинг асосий ва қўшимча саволларга бўлинганлиги танқид
қилинади. Чунки қўшимча саволлар асосийларга қараганда кўпроқ
фойдали маълумотларни тақдим этиши мумкин ва бунданам кўпроқ ушбу
бўлиниш экспертиза жараёнида чалкашликларга олиб келиши мумкин.
Менинг фикримча ҳам юқорида кўрсатилган қарашларда айтиб
ўтилганидек саволларни асосий ва қўшимча савол сифатида
классификация қилиш ноўрин. Сабаби, тергов жараёнинг исталган
босқичида юзага келадиган қўшимча саволлар, маълум бир фактни
исботлаш учун асосий савол сифатида хизмат қилиши мумкин. Бундан
ташқари эксперт томонидан илгари сурилган “қўшимча” саволлар жиноят
иши тергови ҳамда экспертиза текшируви учун ўта муҳим бўлиши
мумкин. Сабаби, эксперт ушбу саволларни ўзининг касбий тажрибаси ва
профессионал кўникмаларига таяниб илгари суради.
Эксперт хулосасидан жинот иши доирасида фойдаланиш, инсон
ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан тор боғлиқликда ҳисобланади. Ушбу
боғликлик экспертиза хулосаси далилий аҳмиятга эга эканлигида намоён
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
55
бўлади. Эксперт хулосаси инсон хуқуқ ва эркинликлари ҳамда қонуний
манфаатларига оид турли хил саволлар муҳокама қилинадиган маъмурий,
жиноий ва арбитраж ишларида бошқа далиллар билан қаторда, инсон
ҳуқуқлари мавжуд ёки мавжуд эмаслиги, қонун бузилишининг характери
ва оғирлик даражаси, етказилган зарар миқдори ва уларни бартараф этиш
имкониятларини исботлашда далил сифатида қўлланилади.
Фойдаланилган адабиётдар рўйхати:
1. Енгибарян В. Г., Давтян Л. Н., Чахоян А. С. Теория судебной экспертизы
(генезис, современные проблемы и перспективы усовершенствования).
Под ред. В. Г. Енгибаряна, Ереван: Антарес, 2012 . - 264 с.
2. Махов В. Н. Теория и практика использования знаний сведущих лиц при
расследовании преступлений: Дис. ... д-ра юрид. наук.- М.: 1993. – 388 c.
3. Мельникова Э. Б., Петрухин И. Л. О комплексной экспертизе в советском
уголовном процессе //Советское государство и право. М.: 1963. - № 10.
4. Петрухин И.Л. Экспертиза как средство доказывания в советском
уголовном процессе. М.: изд. Юридическая литература, 1964. – 265 c.
5. Саматов Т. А. К вопросу о процессуальной регламентации экспертной
инициативы. Криминалистика и вопросы судебной экспертизы, Ташкент:
изд. ТашГУ, 1988. – 114 c.
6. Сорокотягин И. Н. Криминалистические проблемы использования
специальных познаний в расследовании преступлений: Дис... докт. юрид.
наук. – Екатеринбург: 1992. – 396 c.
7. Тельнов П.Ф. Процессуальные вопросы судебной экспертизы (пособие
для экспертов). ЦНИИСЭ. М.: 1967. – 72 c.
8. Шуматов Ю. Т. Использование специальных познаний на
предварительном следствии: Дис... канд.юрид. наук. - М.: 1996. – 179 c.
9. Муродов Б., Қулбеков О. Номусга тегиш жиноятларини тергов қилишда
исботланиши лозим бўлган ҳолатлар //Общественные науки в
современном мире: теоретические и практические исследования. – 2024. –
Т. 3. – №. 1. – С. 98-104.
10. Муродов Б.Б. Основания прекращения уголовного дела в связи с
истечением срока давности привлечения к ответственности (опыт
Узбекистана) //Вестник экономической безопасности. – 2016. – №. 1. – С.
177-182.
11. Муродов Б.Б Совершенствование основания прекращения уголовного
дела в связи с истечением срока давности привлечения к ответственности
//Обзор законодательства Узбекистана. – 2016. – №. 3. – С. 47-50.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
56
12. Муродов Б. Совершенствование основания прекращения уголовного
дела в связи с истечением срока давности привлечения к ответственности
//Обзор законодательства Узбекистана. – 2017. – №. 1. – С. 69-72.
13. Муродов Б., Ботаев М. Анализ основ реабилитации невиновных лиц в
уголовном процессе //Общество и инновации. – 2020. – Т. 1. – №. 1. – С. 166-
176.
14. Суюнов Ш., Хусинов Ш. Рецидив жиноятчилик тушунчаси ва унинг
аҳамияти //Общественные науки в современном мире: теоретические и
практические исследования. – 2024. – Т. 3. – №. 4. – С. 150-156.
15. Суюнов Ш., Исмайлова Ш. Бир гуруҳ шахслар томонидан содир
этиладиган жиноятларни тергов қилишда юзлаштириш тергов
ҳаракатининг ўзига хос хусусиятлари //Общественные науки в
современном мире: теоретические и практические исследования. – 2024. –
Т. 3. – №. 4. – С. 140-144.
