DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
53
FORMAL GRAMMATIKA VA SEMANTIK TO’R
Tojimamatov Israiljon Nurmamatovich
Farg‘ona davlat unversiteti amaliy matematika va informatika kafedrasi katta
o‘qituvchisi, israiltojimamatov@gmail.com
Madaminova Kibriyxon Baxriddin qizi
Farg‘ona davlat unversiteti amaliy matematika yo‘nalishi 2-kurs talabasi,
madaminovakibriyoxon@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.11194750
Annotatsiya.
Bu maqolada, suniiy intellekt sohasidagi “F
ormal grammatika
va semantik
to‘r” mavzulari ochib berishga oid ma’lumotlar keltirilgan. Shuningdek ushbu
maqolada, formal grammatika va semantik to‘rining muhim yutuqlari, ularni
tushuntirish va o‘rganish uchun qo‘llanilgan ma’lumot manbalari yoritilish bilan
birga uning eng muhim tushunchalarni ko‘rsatishga xarakat qilingan.
Kalit so‘zlar
. Formal grammatika,
Suniiy intellekt (SI), neyron tarmoqli
texnologiyalar, semantik, ahlil, axborot texnologiyaları, matematik modellar,
foizdarligi, formalizm.
Аннотация
В данной статье представлена информация по теме «Формальная
грамматика и семантическая сеть» в области искусственного интеллекта.
Также в данной статье выделены важные достижения формальной
грамматики и семантической сети, источники информации, используемые
для их объяснения и изучения, а также ее важнейшие понятия.
Ключевые слова:
Формальная грамматика, искусственный
интеллект (ИИ), нейросетевые технологии, семантика, логика,
информационные технологии, математические модели, проценты,
формализм.
Annotation
This article provides information on the topic “Formal Grammar and the
Semantic Network” in the field of artificial intelligence. This article also
highlights the important achievements of formal grammar and the semantic
network, the sources of information used to explain and study them, as well as
its most important concepts.
Key words:
Formal grammar, artificial intelligence (AI), neural network
technologies, semantics, logic, information technology, mathematical models,
percentages, formalism.
Kirish
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
54
Suniiy intellekt (
SI
) va neyron tarmoqli texnologiyalar sohasidagi so‘nggi
o‘zgarishlar, formal gromatika va semantik to‘g‘risidagi o‘zgaruvchilarga katta
e'tibor berishga olib keldi. Formal gromatika, tilning qonuniy tuzilishini
tushunishda yordam beradi, semantik esa tilsiz ma’lumotlar tuzilishini
ifodalaydi.
SI
va neyron tarmoqli texnologiyalar sohasidagi so‘nggi o‘zgarishlar,
formal gromatika va semantikning o‘zgarishlariga ta’sirini va ularning qanday
yetkazib yurishi, va suniiy intellekt tizimlarida ma’lumotlarni tushuntirish va
ishlashda ularning ahamiyatini ko‘rib chiqiladi.
Suniiy intellekt va neyron tarmoqli texnologiyalar.
Suniiy intellekt va neyron tarmoqli texnologiyalar sohasidagi so‘nggi
o‘zgarishlar formal gromatika
va semantik to‘g‘risida etrof etilayotgan muhim
mavzulardan biridir. Formal gromatika, tilning qonuniy tuzilishini tushunish
uchun qo‘llaniladi, semantik esa tilsiz ma’lumotlar tuzilishini ifodalaydi. Bu
maqolada, formal gromatika va semantikning suniiy intellekt va neyron tarmoqli
texnologiyalarda qanday ahamiyatga ega bo‘lishi va ularning o‘zgaruvchilari
ko‘rib chiqiladi.
Tadqiqot metodologiyasi
.
Formalizm va matematik modellar, tilning tuzilishi va qoidalarini
ifodalashda amaliy yordam beradi. Ular tilning sintaksisini, morfologiyasini, va
grammatikasini matematik va formalizm asosida ta’riflashda ishlatiladi. Bu
qoidalarning axborot texnologiyalari sohasida qanday ishlatilishi va
o‘zlashtirilishi maqolada taqqoslanadi.
Semantik esa tilning ma'nolarni tushuntirish va tahlil qilish bilan
bog‘liqdir. Maqolada, formalizm va matematik modellar qanday qilib ma'nolarni
ifodalashda yordam beradi va semantik tushunchalari bilan qanday bog‘liqlikni
ta'kidlaydi.
Formal grammatika va semantikning tahlili uchun lingvistik, matematik,
va axborot texnologiyalari sohasidagi metodlar foydalanilgan.
Formal grammatika va semantikning o‘zaro munosabatlari va ularning
axborot texnologiyalariga o‘rtishi haqida ko‘proq tushunchalar beriladi. Bu,
tilning sintaksisi va ma'nolari tahlil qilishda va axborot texnologiyalari
sohasidagi dasturlarni rivojlantirishda qanday muhim ahamiyatga ega ekanligini
ko‘rsatadi.
Formal grammatika va semantik to‘g‘ri mavzusidagi muhim yutuqlar,
ularni tushuntirish va o‘rganish uchun qo‘llanilgan ma’lumot manbalarini va
maqolada yoritilgan eng muhim tushunchalarni ko‘rsatiladi. Bu, formalizm va
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
55
matematik modellar asosida til tuzilishi va semantika tushunchalarini axborot
texnologiyalarida qanday o‘rin olishni tushuntiradi.
Formal gromatika, tilsiz ma’lumotlar tuzilishini ifodalovchi formal
vositalar va qonunlar jamlanmasidir. Bu, suniiy intellekt tizimlarida ma’lumotlar
o‘zgaruvchilari va kelgusi takliflar uchun o‘zgaruvchilar bilan ishlashning asosiy
usulidir. Misol uchun, formal gromatikani qo‘llab-quvvatlash orqali, suniiy
intellekt tizimi biror ma’lumot to‘plamidan so‘zlashadigan amalga oshirish
usullarini va taklif qilishni o‘rganadi.
Semantik
esa tilsiz
ma’lumotlar
tuzilishini
ifodalaydi,
ya'ni
ma’lumotlarning ma'nosi va mazmuni. Bu, ma’lumotlarni dastlabki maqsadlarga
mos ravishda tushunish va ularga javob berishda juda muhimdir. Suniiy intellekt
tizimlari, semantik analiz orqali ma’lumotlarni tushunish va ularga munosabat
bildirishda ishlatiladi. Bu semantik analiz, formal gromatika va tilsiz ma’lumotlar
tuzilishini o‘z ichiga oladi.
Shunday qilib, formal gromatika va semantik to‘g‘risidagi o‘zgaruvchilar
suniiy intellekt va neyron tarmoqli texnologiyalarda katta ahamiyatga ega. Ular,
ma’lumotlar tushuntirish va ishlashda keng qo‘llaniladi va suniiy intellektning
yuqori darajada aniqlik va samarali ishlashini ta'minlashda muhim rol o‘ynaydi.
Formal grammatik tilning tuzilish va qo‘llanilishini matematik qoidalar va
formalizm yordamida ta’riflash usuli. Formal grammatika, tilning tuzilish va
sintaksisini, so‘zlarni va gaplarni qanday tuzilishi va qo‘llanilishi haqida
matematik ta'riflar va ko‘rinishlarni ifodalaydi.
Formal grammatika, bir tili matematik va formalizmning qoidalariga
muvofiq tuzilgan tili va uning qoidalari bilan shug‘ullanadigan ilmiy so‘zlash
usuli. Bu usul, tilning tuzilishini, sintaksisini, va morfologiyasini formalizm va
matematik usullar bilan ta’riflashni maqsad qiladi.
Formal grammatikada, tili ifodalovchi elementlar (masalan, so‘zlar, gaplar)
va ularning o‘zaro aloqalari matematik qoidalar yordamida ifodalangan. Ushbu
qoidalarning qo‘llanilishi bilan, tilning qonunlarini, sintaksisini va so‘zlarni
tuzilishi formal ravishda tavsiflanadi.
Formal grammatikani tahlil qilishda, quyidagi asosiy komponentlar
mavjud
Alfavit:
Belgi yoki simvollar to‘plami, masalan, lotin alifbosi yoki kirill
alifbosi.
Qoidalar to‘plami:
Til tuzilishi va qo‘llanishini shartlar va qoidalar
yordamida ifodalaydigan formal qoidalar.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
56
Sintaksis:
So‘zlar va gaplar tuzilishi, ularning sintaksisi va bog‘lanishi
formal tarkibiy qoidalarga muvofiq ta'riflanadi.
Morfologiya:
Tilning morfologik tuzilishi, masalan, so‘zlar tuzilishi,
ularning jins, raqam, vaqt, shakl kabi xususiyatlari formal qoidalarga muvofiq
ta'riflanadi.
Formal grammatika axborot texnologiyalari sohasida ham keng
qo‘llaniladi. Masalan, tilni avtomatik ravishda tahlil qilish uchun formal
qoidalardan foydalaniladi. Bu, masofaviy ta'limning so‘zlar va gaplarni tahlil
qilishda, tarjimalashda, ma’lumotlar bazalarini izohlashda, va boshqa sohalarda
qo‘llaniladi.
Yana bir foyda, formal grammatika axborot texnologiyalarining
dasturlarini yaratishda yordam beradi. Dasturlarni yaratishda formal
grammatikadagi qoidalarga muvofiqlikni ta'minlash, dastur tizimining aniq,
xatoliksiz va samarali ishlashini ta'minlaydi.
Semantika bu tilning ma'nolari va ma'noni ifodalash bilan shug‘ullanadi.
U, tilning matn va so‘zlarining ma'nosi va qanday qo‘llanilishi haqida
bahsolashga yordam beradi. Semantika, so‘zlar va gaplarning ma'nolari, ularning
o‘zaro munosabatlari va ma'no o‘zgaruvchilari haqida tushunchalar bilan
shug‘ullanadi.
Semantika, bir tilning ma'nosi, ma'nolari va ularning ifodasi bilan bog‘liq
o‘zlashtirish, tushunish, va tahlil qilishni shug‘ullanuvchi lingvistik ilmning bir
qismidir. Bu so‘zning o‘ziga xos ma'nosi, ya'ni "ma'noni o‘rganish" deb tarjima
qilinadi.
Semantika, tilda va matnda ifodalangan ma'noni, so‘zlar va gaplarning
o‘zaro aloqalarini, o‘zgaruvchilarni, o‘zgaruvchan so‘zlar va so‘z to‘plamlari bilan
shug‘ullanadi. Bu, tilning matn va so‘zlarning ma'nolarini tushuntirish va tahlil
qilish bilan bog‘liqdir.
Semantikaning asosiy ko‘rsatkichlari sifatida quydagilarni ko‘rsatishimiz
mumkin.
Ma'noni tushuntirish:
Semantika, so‘zlar va gaplar orqali ifodalangan
ma'noni tushuntirish bilan shug‘ullanadi. Bu, tilning ma'nosi va ma'nolari haqida
tushunchalarni o‘rganish va ifodalashga yordam beradi.
Ma'noni ta’riflash:
Semantika, tilning ma'nolarini formalizm va tarkibiy
qoidalarga muvofiq ta’riflashda foydalaniladi. Bu ta'riflar, so‘zlar va gaplar
ma'nolari va ularning bog‘liqligini ifodalaydi.
O‘zgaruvchilar va tegishli ma'noni o‘zgaruvchan so‘zlar: Semantika, so‘zlar
va gaplarning o‘zgaruvchan ma'nolari va ularning aloqalari orqali tahlil qilishga
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
57
yordam beradi. Bu, so‘zlar va gaplarning konteksti va ulardagi ma'nolar orqali
tushuntiriladi.
Formal va qiyosiy semantika: semantika formalizm va qiyosiy tilning
ta'riflarini va tahlillarini o‘z ichiga olgan ilm bo‘lib, ma'noni ta’riflashda
qo‘llaniladi.
Semantika, lingvistikda va axborot texnologiyalari sohasida ma'no va
ma'nolarni tushuntirish, tahlil qilish, va dasturlarni yaratishda muhim bir yeri
bor. Bu, tilni ma'nolar va ma'nolarni tushuntirishda, avtomatik tarjima dasturlari
yaratishda, ma’lumotlar izohlari tuzishda, va boshqa sohalarda qo‘llaniladi.
Munosabatlar:
Formal
grammatika
va
semantika
o‘rtasidagi
munosabatlar, tilning sintaksisini va ma'nosi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqliklar va
aloqalardan iborat. Formal grammatika, tilning tuzilishi va qoidalari, semantika
esa so‘zlar va gaplarning ma'nosi bilan shug‘ullanadi. Ularning to‘g‘ri
tushunilishi va qo‘llanilishi, axborot texnologiyalarining rivojlanishida muhim
ahamiyatga ega.
Munosabatlar atamasi linguistikada, tilning bir qismi yoki ifodaning
boshqa bir qismi yoki ifodalar orasidagi aloqalarni ifodalovchi grammatik va
semantik tuzilmalar to‘g‘risida izlanuvchi va o‘rganuvchi tarmoqqa aylanadi.
Munosabatlar aytganda, ikki yoki undan ko‘p so‘z, gap yoki so‘z to‘plami
o‘rtasidagi ma'noli aloqalardan kelib chiqadi. Bu aloqalar odatda tarkibiy
qonunlar, semantik aloqalar yoki o‘zgaruvchilarning o‘xshashliklarini ifodalaydi.
Masalan, quyidagi gapda "kitob" va "o‘qituvchi" so‘zlarining o‘rtasidagi
munosabat ko‘rib chiqiladi: "O‘qituvchi kitobni o‘qidi." Bu gapda "o‘qituvchi"
so‘zi "o‘qidi" so‘ziga bog‘liqlik ifodalaydi.
Sintaktik munosabatlar:
So‘zlar va gaplar tuzilishi bo‘yicha o‘zaro
aloqalarni ta'riflaydi. Bu aloqalar, so‘zlar va gaplar orqali ifodalangan so‘zlash
tuzilmalari yordamida aniqlanadi.
Semantik munosabatlar:
Ma'noni tushuntirish, tahlil qilish va
ta’riflashda o‘zaro aloqalarni ifodalaydi. Bu munosabatlar so‘zlar va gaplarning
ma'nolari va ularning bog‘liqligi bo‘yicha ta'riflanadi.
Pragmatik munosabatlar:
So‘zlar va gaplar ishlatilishi va ularga
javobgarlik shakllanishi bo‘yicha o‘zaro aloqalarni ta'riflaydi. Bu aloqalar so‘zlar
va gaplarning ma'nolari va ularning foydalanish jarayoni orqali aniqlanadi.
Munosabatlar, tilning tuzilishi va ma'noni tahlil qilishda juda muhimdir.
Ular, avtomatik tarjima, ma’lumotlar izohi, so‘zlar va gaplarning ma'nolari bilan
ishlash va boshqa axborot texnologiyalari sohasida qo‘llaniladi.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
58
Axborot texnologiyalari:
Formal grammatika va semantik to‘g‘ri
mavzusidagi maqolalarda, ularning axborot texnologiyalari sohasidagi o‘ziga
xosliklari va ularning yordamida amaliyotni rivojlantirishdagi ahamiyati
ko‘rsatilishi mumkin. Bu texnologiyalar, avtomatik tarjima, ma’lumotlar izohi,
so‘zlar va gaplarning ma'nolari bilan ishlash, va tilning tuzilishi va ma'nosi
bo‘yicha tahlil va tasniflashda qo‘llaniladi.
Axborot texnologiyalari (AT) ma’lumotlarni qayta ishlash, saqlash,
tarqatish va tahlil qilish uchun kompyuterlardan foydalanishga asoslangan
texnologiyalarni ifodalaydi. Bu texnologiyalar, turli sohalardagi muammolarni
yechish va amaliyotlarni avtomatlashtirish uchun yordam beradi. Quyidagi
turdagi axborot texnologiyalari mavjud:
Avtomatik tarjima sistemalari:
Bu turiy axborot texnologiyalari matnlar
yoki gaplar turmushidan boshqa tillarga otomatik tarjima qilish uchun
ishlatiladi. Google Translate kabi veb-saytlar va tashqi dasturlar bu turiy
sistemalarga misol hisoblanadi.
Ma’lumotlar izohi sistemalari:
Bu turiy axborot texnologiyalari
ma’lumotlar bazalarida ma’lumotlarni izohlash va qidirish uchun ishlatiladi.
Misol uchun, Wikipedia, IMDb, va boshqa ma’lumotlar bazalari ma’lumotlar izohi
sistemalariga misol hisoblanadi.
So‘zlar va gaplar tarkibi:
Bu texnologiyalar tilning so‘zlar va gaplar
tarkibini tahlil qilish va aniqlash uchun ishlatiladi. Bu, so‘zlar tarkibidagi
o‘zgaruvchilarni va aloqalarini aniqlash uchun yordam beradi.
Avtoaniqlovchi sistemalar:
Bu texnologiyalar ovozni matnga, matnni esa
ovozga o‘tkazish uchun ishlatiladi. Siri, Amazon Alexa, va Google Assistant kabi
avtoaniqlovchi tizimlar bu turiy sistemalarga misol hisoblanadi.
Mashina
o‘qitish
(Machine
Learning):
Bu
texnologiyalar
kompyuterlarga ma’lumotlarni o‘rganish, ma'qullash va qo‘llab-quvvatlash
uchun ishlatiladi. Bu, turli dasturlar va ilovalarni yaratishda yordam beradi.
Aniqlovchi Tarmoqlar (Neural Networks):
Bu texnologiyalar, inson
yurgizilgan yozma va gaplarni tahlil qilish, ma'nolarini tushuntirish, va
avtomatik tarjima qilish uchun ishlatiladi.
Ma’lumotlar o‘zlashtirish va Ma’lumotlar tahlili (Data Mining and
Data Analytics):
Bu texnologiyalar ma’lumotlar bazalarida o‘zlashtirilgan
ma’lumotlarni analiz qilish va foydali ma’lumotlar olish uchun ishlatiladi.
Bu turdagi axborot texnologiyalari, turli sohalardagi vazifalarni amalga
oshirishda yordam beradi va axborotni saqlash, qayta ishlash, va tarqatish
jarayonlarini automatlashtirishga imkon beradi.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
59
Yangi yondashuvlar va yutuqlar" ifodasi odam faoliyati, sohani, yoki
so‘zlashni muhimi darajadagi o‘zgarishlarni anglatadi. Bu, bir so‘zlash sohasida
yoki umuman bir sohani rivojlantirish uchun keladigan yangi ideyalar,
texnologiyalar yoki yakunlanishlarni ifodalaydi.
Texnologiyalarda yangiliklar:
Yangi yondashuvlar va yutuqlar
texnologiyalarda muhim o‘zgarishlarni ifodalaydi, masalan, suniiy intellekt,
robototexnika, kiber xavfsizlik, blockchain, va boshqalar.
Ilmiy sohalarda yangiliklar:
Bu ifoda ilmiy sohalarda rivojlantirilayotgan
yangi ideyalar, konseptlar, va ilmiy yutuqlarni ifodalaydi, masalan, tibbiyot,
ekologiya, psixologiya, va boshqalar.
Iqtisodiy sohada yangiliklar:
Iqtisodiy sohada yangi iqtisodiy
yondashuvlar, tijorat va savdo modellari, va investitsiya texnologiyalari
to‘g‘risida yangiliklar ifodalaydi.
Ijtimoiy sohada yangiliklar:
Ijtimoiy sohada ijtimoiy yondashuvlar,
ijtimoiy tajribalar va qo‘liq oshkoriy yutuqlar, masalan, madaniy, siyosiy, va
dinamika mamlakatdagi o‘zgarishlar.
Mashxur sohada yangiliklar:
Bu ifoda, sport, musiqa, san'at, va boshqa
mashxur sohalardagi yangi tendensiyalarni ifodalaydi.
Xulosa
. Shunday qilib, formal grammatika va semantikning til tahlili va
ma'noni tushuntirishda o‘zaro bog‘liqlikni tahlil qiladi. Formal grammatika
tilning qoidalari va tuzilishini matematik va formalizm asosida ifodalaydi,
semantika esa tilning ma'noni va ma'no o‘zgaruvchilarini tushuntiradi.
Maqolada, ularning axborot texnologiyalarida qanday ishlatilishini va ularning
bir-biriga o‘zaro aloqasini tushuntiriladi.
Formal grammatika va semantikning axborot texnologiyalari sohasidagi
roli va foydasi ham ko‘rsatiladi. Ular tilni avtomatik ravishda tahlil qilish, tarjima
qilish, ma'no tanish va boshqa axborot texnologiyalari sohasidagi dasturlarni
yaratishda ishlatiladi.
Bu maqola, formal grammatika va semantikning axborot texnologiyalarida
qanday o‘rin olishini ko‘rsatadi va ularning bu sohadagi muhimligini ta'kidlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2016). "Deep Learning." MIT
Press. Bu kitob chuqur o‘rganish (deep learning) va suniiy neyron
tarmoqlarining asosiytushunchalarini batafsil yoritadi.
2.
Russell, S., & Norvig, P. (2016). "Artificial Intelligence: A Modern
Approach." Pearson. Suniiyintellektning keng qamrovli asoslarini taqdim
etuvchi, sohaning eng mashhur darsliklaridan biri.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
60
3.
Tojimamatov, I. N., Olimov, A. F., Khaydarova, O. T., & Tojiboyev, M. M.
(2023). CREATING A DATA SCIENCE ROADMAP AND ANALYSIS. PEDAGOGICAL
SCIENCES AND TEACHING METHODS, 2(23), 242-250.
4.
Тожимаматов, И. Н. (2023). ЗАДАЧИ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОГО АНАЛИЗА
ДАННЫХ. PEDAGOG, 6(4), 514-516.
5.
Muqaddam, A., Shahzoda, A., Gulasal, T., & Isroil, T. (2023). NEYRON
TARMOQLARDAN
FOYDALANIB TASVIRLARNI ANIQLASH
USULLARI.
SUSTAINABILITY OF EDUCATION, SOCIO-ECONOMIC SCIENCE THEORY, 1(8),
63-74.
6.
Raximov, Q. O., Tojimamatov, I. N., & Xo, H. R. O. G. L. (2023). SUNIY
NЕYRON TARMOQLARNI UMUMIY TASNIFI. Scientific progress, 4(5), 99-107
7.
"Formal Syntax and Semantics of Programming Languages: A Laboratory
Based Approach" - Kenneth Slonneger va Barry L. Kurtz.
8.
"Semantics with Applications: An Appetizer" - Hanne Riis Nielson va
Flemming Nielson.
9.
"Formal Semantics: The Essential Readings" - Paul Portner va Barbara H.
Partee (Tahrirchilar).
10.
"Introduction to Formal Semantics" - Henriëtte de Swart.
11.
"Semantics: A Coursebook" - James R. Hurford, Brendan Heasley va
Michael B. Smith.
12.
Nurmatovich, T. I. (2024). Bir qatlamli va ko ‘p qatlamli neyron to ‘rlari.
ILM FAN XABARNOMASI, 1(1), 190-191.
13.
Nurmamatovich, T. I., & Kudratullo o‘g, K. U. B. (2024). THE EVOLUTION
OF AI: FROM EARLY CONCEPTS TO MODERN BREAKTHROUGHS. Лучшие
интеллектуальные исследования, 20(2), 42-46.
14.
Tojimamatov, I., & G’ulomjonova, S. (2024). NEYRO KOMPYUTERLAR VA
ULARNING ARXITEKTURASI. Development of pedagogical technologies in
modern sciences, 3(6), 10-16.
15.
Tojimamatov, I., & Jo’rayeva, M. (2024). BOLSMAN MASHINASI VA UNING
AHAMIYATI. Development and innovations in science, 3(4), 154-160.
16.
Nurmamatovich, T. I., & Nozimaxon, E. (2024). Chiqish qatlami vaznlarni
sozlash va xatoliklarni teskari tarqalishi algoritmi. ILM FAN XABARNOMASI,
1(1), 29-35.
17.
Tojimamatov, I., & Ismoiljonova, O. (2024). BIR QATLAMLI
PERCEPTRONNI O ‘QITISH. Академические исследования в современной
науке, 3(12), 153-158.
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
61
18.
Nurmamatovich, T. I. (2024, April). BIR QATLAMLI PERCEPTRONNI O
‘QITISH. In " CANADA" INTERNATİONAL CONFERENCE ON DEVELOPMENTS İN
EDUCATİON, SCİENCESAND HUMANİTİES (Vol. 17, No. 1).
19.
Nurmamatovich, T. I. (2024, April). SUN'IY NEYRONNING MATEMATIK
MODELI
HAMDA
FAOLLASHTIRISH
FUNKTSIYALARI.
In
"
USA"
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE TOPICAL ISSUES
OF SCIENCE (Vol. 17, No. 1).
