ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
9_
июня
–
2025
122
2181-3187
AYOLLARNI IJTIMOIY JARAYONLARGA JALB ETISH: YANGI
OʻZBEKISTONNING GENDER SIYOSATI MISOLIDA
Abdukaxorova Oʻgʼiloy Isroiljon qizi
Fargʻona davlat universiteti
2-bosqich talabasi
Annotatsiya:
Yangi Oʻzbekiston taraqqiyotining asosiy ustunlaridan biri sifatida
ayollarning ijtimoiy jarayonlarga faol jalb etilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Davlat
siyosatida gender tengligini ta’minlash, ayollarning huquq va imkoniyatlarini
kengaytirish, ularning
jamiyatdagi o‘rnini mustahkamlash masalalari ustuvor vazifa
sifatida belgilangan. Bu yo‘nalishda amalga oshirilayotgan chora
-tadbirlar, yangi
qonunlar hamda strategiyalar mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga sezilarli
ta’sir ko‘rsatm
oqda.
Kalit so‘zlar:
ayollar, ijtimoiy jarayonlar, gender tenglik, taraqqiyot, ta'lim,
iqtisodiyot, huquq, siyosat.
Ayollarning ijtimoiy jarayonlarga jalb etilishi nafaqat ularning huquq va
erkinliklarini himoya qilish, balki jamiyatning barqarorligi, farovonligi va taraqqiyoti
uchun ham muhimdir. Gender tengligi prinsiplariga asoslangan siyosat nafaqat
ayollarning, bal
ki butun jamiyatning manfaatlarini ta’minlashga qaratilgan. Yangi
Oʻzbekiston sharoitida bu masala yanada dolzarb bo‘lib, davlat tomonidan gender
siyosatini amalga oshirish uchun keng ko‘lamli strategiyalar ishlab chiqilmoqda.
Ayollarning ijtimoiy jarayonl
arga jalb qilinishi ko‘plab sohalarda o‘z ifodasini topadi.
Birinchi navbatda, ta’lim sohasida ayollarning imkoniyatlari kengaytirilmoqda.
Zamonaviy ta’lim tizimi ayollarga yuqori sifatli bilim olish, kasbiy malakani oshirish
imkonini beradi. Bu esa ularning mehnat bozorida raqobatbardoshligini oshiradi
hamda iqtisodiy mustaqilligini ta’minlaydi. Davlat tomonidan ta’lim sohasida ayollar
uchun maxsus grantlar, stipendiyalar ajratilishi, qizlarning oliy o‘quv yurtlariga kirish
imkoniyatlarini kengaytirish kabi chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Ikkinchi
muhim yo‘nalish –
bu ayollarning siyosiy faolligini oshirishdir. Yangi
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
9_
июня
–
2025
123
2181-3187
Oʻzbekistonning gender siyosatida ayollarni siyosiy jarayonlarga jalb etish, ularning
vakillik darajasini oshirish bo‘yicha aniq maqsadlar belgilangan. Parlament, mahalliy
kengashlar va boshqa davlat organlarida ayollar sonini ko‘paytirish, ularni rahbarli
k
lavozimlariga tayinlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Bu esa
ayollarning jamiyatdagi ovozini kuchaytiradi, ularning manfaatlari davlat siyosatida
o‘z aksini topishini ta’minlaydi.[1]
Ijtimoiy himoya tizimida ham ayollarning ijtimoiy faolligini oshirishga qaratilgan
chora-
tadbirlar mavjud. Ayollar uchun ijtimoiy xizmatlar, sog‘liqni saqlash, oilaviy
qo‘llab
-quvvatlash dasturlari tashkil etilmoqda. Ayniqsa, nogironligi bor ayollar,
yolg‘iz ona bo‘lgan ayollar va ijtimoiy himoyaga muhtoj boshqa guruhlar uchun
maxsus dasturlar ishlab chiqilmoqda. Bu esa ularning jamiyatdagi o‘rnini
mustahkamlashga xizmat qiladi. Mehnat bozorida ayollarning ishtirokini kengaytirish
ham gender siyosatining muhim qismidir. Ayollarni tadbirkorlikka jalb etish, ularning
kasbiy ko‘nikmalarini oshirish, ish bilan ta’minlash uchun davlat tomonidan ko‘plab
dasturlar amalga oshirilmoqda. Shu bilan birga, ish joylarida teng imkoniyatlar
yaratish, gender asosidagi kamsi
tishni bartaraf etish bo‘yicha qonuniy asoslar
mustahkamlanmoqda. Bu esa ayollarning iqtisodiy mustaqilligini oshirishga xizmat
qiladi. Madaniyat va sport sohalarida ham ayollarning faolligini oshirishga alohida
e’tibor qaratilmoqda. Ayollarning san’at, madaniyat, sport kabi sohalarda o‘z
iste’dodini namoyon etishi uchun sharoitlar yaratish, ularni qo‘llab
-quvvatlash orqali
jamiyatda gender tengligini ta’minlashga intilish davom etmoqda. Bu esa yosh avlodda
gender tengligi qadriyatlarini shakllantirishga yordam beradi.[2]
Yangi Oʻzbekistonning gender siyosatida ayollarning huquqiy himoyasi ham
muhim o‘rin tutadi. Ayollarning huquqlarini himoya qilish, zo‘ravonlik,
diskriminatsiya va boshqa salbiy holatlarga qarshi kurashish uchun qonuniy
mexanizmlar kuchaytirilmoqda. Bu borada xalqaro standartlarga mos keluvchi
qonunlar qabul qilinib, ularning ijrosi qat’iy nazorat qilinmoqda. Shu bilan birga, aholi
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
9_
июня
–
2025
124
2181-3187
orasida gender tengligi haqida tushunchalarni oshirish, ijtimoiy ongni shakllantirish
bo‘yicha targ‘ibot ishlari olib borilmoqda.[3]
Ayollarni ijtimoiy jarayonlarga jalb etishning yana bir muhim jihati
–
bu ularning
oilaviy hayotdagi o‘rni va jamiyatdagi mas’uliyatidir. Gender siyosati doirasida
ayollarning oilaviy va ijtimoiy hayotdagi muvozanatini ta’minlash, ularning huquq va
majburi
yatlarini muvofiqlashtirish masalalari ko‘rib chiqilmoqda. Bu esa ayollarning
ijtimoiy faolligini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Yangi Oʻzbekistonning gender
siyosati doirasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar nafaqat ayollarning ijtimoiy
faolligi
ni oshirishga, balki jamiyatda gender tengligini ta’minlashga xizmat qiladi. Bu
siyosatning muvaffaqiyati uchun davlat, jamiyat va har bir fuqaro o‘z hissasini
qo‘shishi zarur. Ayollarni ijtimoiy jarayonlarga keng jalb etish orqali
mamlakatimizning barqaro
r rivojlanishini ta’minlash mumkin.[4]
Xulosa:
Xulosa qilib aytganda, Yangi Oʻzbekistonning gender siyosati ayollarning
ijtimoiy jarayonlarga jalb etilishida muhim rol o‘ynaydi. Ta’lim, siyosat, mehnat,
ijtimoiy himoya, madaniyat va huquq sohalarida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar
ayollarning jam
iyatdagi o‘rnini mustahkamlashga xizmat qiladi. Gender tengligini
ta’minlash orqali mamlakatimizda barqaror va adolatli jamiyat qurish mumkin. Shu
bois, ayollarning ijtimoiy faolligini oshirishga qaratilgan strategiyalarni yanada
kuchaytirish va amalga osh
irish zarur. Bu esa Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot
yo‘lida muhim omil bo‘lib xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Qodirov A. O‘zbekistonning gender siyosati va ijtimoiy taraqqiyot. T.: “Fan va
taraqqiyot” nashriyoti, 2021. –
180 b.
2. Islomova M. Ayollar huquqlari va jamiyatdagi o‘rni. T.: “Ilm
-
ziyo” nashriyoti,
2020.
–
150 b.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ
ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №
-70
Часть–
9_
июня
–
2025
125
2181-3187
3. Karimov B. Gender tengligi va davlat siyosati. T.: “Adabiyot va san’at”
nashriyoti, 2019.
–
200 b.
4. Tursunova D. Ayollarni ijtimoiy faollikka jalb etish masalalari. T.:
“O‘zbekiston” nashriyoti, 2022. –
175 b.
5. Xolmatova N. Gender siyosati va yoshlar. T.: “Ziyo” nashriyoti, 2023. –
160 b.
6. Mirzaev S. Jamiyatda ayollarning roli va istiqbollari.
T.: “Ma’rifat” nashriyoti,
2021.
–
190 b.
