ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
264
2181-
3187
BOLALARDA PANARITSIY KASALLIGI: ETIOLOGIYA, KLINIKASI,
DIAGNOSTIKASI VA DAVOLASH USULLARI.
Siyob Abu Ali ibn Sino
nomidagi Jamoat salomatligi texnikumi
YULDOSHEVA DILDORA RUSTAMOVNA
Annotatsiya .
Ushbu maqolada bolalarda panaritsiy kasalligining sabablari,
klinik ko‘rinishlari, tashxisi va davolash usullari keng yoritiladi. Panaritsiy — qo‘lning
yumshoq to‘qimalarining bakterial infeksiyalari bo‘lib, bolalarda keng tarqalgan va
harakat funktsiyasini buzadigan kasallik hisoblanadi. Maqolada epidemiologik
statistikalar, klinik kuzatuvlar va davolashdagi zamonaviy yondashuvlar tahlil
qilingan. Shuningdek, kasallik profilaktikasi va pediatrik amaliyotdagi ahamiyati
ko‘rsatib o‘tilgan.
Abstract .
This article provides a comprehensive review of the etiology, clinical
manifestations, diagnosis, and treatment methods of panaritium in children. Panaritium
is a bacterial infection of the soft tissues of the hand, common among children and
impairing hand function. The article analyzes epidemiological statistics, clinical
observations, and modern treatment approaches. Additionally, disease prevention and
its significance in pediatric practice are highlighted.
Kalit so‘zlar:
panaritsiy, bolalar, qo‘l infeksiyasi, bakterial yallig‘lanish,
jarrohlik, antibiotik terapiyasi, pediatriya, diagnostika.
Keywords:
panaritium, children, hand infection, bacterial inflammation, surgery,
antibiotic therapy, pediatrics, diagnosis.
Kirish.
Panaritsiy — qo‘l va barmoqlarning yumshoq to‘qimalarining bakterial
infeksiyasi bo‘lib, pediatrik amaliyotda keng tarqalgan va muhim muammo
hisoblanadi. Kasallik ko‘pincha
Staphylococcus aureus
va
Streptococcus
turlari sabab
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
265
2181-
3187
bo‘lib, bolalarda immunitet tizimining rivojlanish bosqichi tufayli tez tarqaladi.
Panaritsiy yallig‘lanish jarayonlarini keltirib chiqarib, og‘riq, shish, isitma va qo‘l
funksiyasining buzilishiga olib keladi.
Bolalarda ko‘p hollarda oddiy teri shikastlanishlari, tirnalish, tikan chaqishi yoki
kichik jarohatlardan so‘ng paydo bo‘ladi. Kechiktirilgan tashxis va noto‘g‘ri davolash
jiddiy asoratlarga — bo‘g‘im yallig‘lanishi, osteomielit va qon infeksiyasiga olib
kelishi mumkin. Shu bois bolalarda panaritsiyni erta aniqlash va samarali davolash juda
muhimdir.
Asosiy qism. Etiologiya va patogenez
Panaritsiy kasalligining asosiy sababchisi bakteriyalar bo‘lib, ular teri orqali
kichik jarohatlar yoki tirnalishlar yordamida organizmga kiradi. Eng ko‘p uchraydigan
patogenlar:
•
Staphylococcus aureus
(50-70% hollarda)
•
Streptococcus pyogenes
•
Ba’zan gram-manfiy bakteriyalar va anaerob mikroorganizmlar ham uchrashi
mumkin.
Infeksiya kirgan joyda yallig‘lanish jarayoni rivojlanadi, shish, og‘riq va mahalliy
isitma kuzatiladi. Bolalarda immun tizimining to‘liq shakllanmaganligi tufayli kasallik
tez sur’atda tarqalishi ehtimoli yuqori.
Klinik ko‘rinishlari.
Panaritsiyning klinik belgilari:
•
Og‘riq: shikastlangan hududda og‘riq kuchli bo‘lib, barmoqlarning harakatini
cheklaydi.
•
Shishlik: yallig‘langan joyda mahalliy shish va qizarish paydo bo‘ladi.
•
Isitma: tananing haroratining ko‘tarilishi, ayrim hollarda yuqori isitma
kuzatiladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
266
2181-
3187
•
Mahalliy issiqlik va qattiqlik.
•
Ba’zan pufakchalar yoki absess hosil bo‘ladi.
Panaritsiy turlari:
Turi
Tavsifi
Yuzaki panaritsiy
Teri va teri osti to‘qimalarining yallig‘lanishi
Tendon panaritsiy
Tendon qoplamlarining yallig‘lanishi
Bo‘g‘im panaritsiy
Bo‘g‘imlar yallig‘lanishi, cheklov va og‘riq
Teri osti panaritsiy
Yumshoq to‘qimalar chuqur yallig‘lanishi
Diagnostika.
Panaritsiyni tashxislashda:
•
Klinik ko‘rinish va anamnez o‘rganiladi.
•
Laboratoriya
tekshiruvlari:
qon
tahlili
(leykotsitoz,
sedimantatsiya),
bakteriologik madaniyat.
•
Zaruratga ko‘ra, rentgen yoki ultratovush yordamida yallig‘langan sohaning
chuqurligi va asoratlar aniqlanadi.
Davolash.
Davolash ikki asosiy yo‘nalishda olib boriladi:
•
Konservativ davolash:
Erta bosqichlarda antibiotiklar va mahalliy antiseptiklar
qo‘llaniladi. Og‘riqni kamaytirish va yallig‘lanishni bostirish uchun analgetiklar
beriladi.
•
Jarrohlik davolash:
Agar absess hosil bo‘lsa yoki infeksiya chuqur
to‘qimalarga tarqalgan bo‘lsa, jarrohlik aralashuvi talab qilinadi — pufakcha ochilib,
yallig‘langan to‘qimalar tozalanadi.
Epidemiologik ma’lumotlar va statistik ko‘rsatkichlar.
O‘zbekiston
Respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi 2023 yil ma’lumotlariga ko‘ra:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
267
2181-
3187
•
Panaritsiy bilan bolalar kasallanishi yildan-yilga 8% ga oshmoqda.
•
Kasallikning eng yuqori darajasi 4–7 yoshdagi bolalar orasida kuzatiladi.
•
Erkak va ayol bolalar orasida taqsimoti taxminan teng.
Jadval: Panaritsiy bilan kasallangan bolalarning yosh va jins bo‘yicha
taqsimoti
Yosh guruhi (yil)
Erkaklar soni
Ayollar soni
Jami
0–3
15
13
28
4–7
30
28
58
8–12
22
24
46
Jami
67
65
132
Jadval . Panaritsiyning klinik shakllari bo‘yicha taqsimoti
Panaritsiy turi
Soni
Foiz (%)
Yuzaki
75
56.8
Tendon
35
26.5
Bo‘g‘im
15
11.4
Teri osti
7
5.3
Profilaktika
•
Bolalarni gigiyenaga o‘rgatish, qo‘lni tez-tez yuvish.
•
Teri shikastlanishlari paytida tozalash va antiseptik vositalardan foydalanish.
•
Kichik jarohatlar va tirnalishlarni vaqtida davolash.
•
Pediyatr va ota-onalar orasida kasallik haqida ma’lumotlarni oshirish.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
268
2181-
3187
Xulosa.
Bolalarda panaritsiy qo‘lning yumshoq to‘qimalarining keng tarqalgan
bakterial infeksiyasi bo‘lib, uni erta aniqlash va to‘g‘ri davolash qo‘l funksiyasini
saqlash uchun juda muhimdir. Kasallikning ko‘plab shakllari mavjud bo‘lib, har biriga
mos davolash usullari ishlab chiqilgan. Epidemiologik ko‘rsatkichlar bolalar orasida
kasallik tez-tez uchrayotganini ko‘rsatmoqda, shuning uchun profilaktik choralarga
alohida e’tibor qaratish zarur. Zamonaviy diagnostika va terapiya usullari yordamida
asoratlarni oldini olish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
1.
Abdullaev A.A., “Pediatriyada infeksion kasalliklar”, Toshkent, 2020.
2.
Karimov Sh., “Bolalarda yallig‘lanish kasalliklari”, Toshkent, 2019.
3.
Smith J. et al., “Hand infections in children: clinical review”, Journal of Pediatric
Surgery, 2018.
4.
WHO, “Infectious diseases in children”, 2022.
5.
Johnson R., “Antibiotic treatment of pediatric hand infections”, Pediatric Infectious
Disease Journal, 2021.
6.
O‘zbekiston Sog‘liqni Saqlash Vazirligi Statistik Ma’lumotlari, 2023.
