ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–7_ июня–2025
349
2181-
3187
SANOAT SIYOSATIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA
INNOVATSION YECHIMLARDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARI
Toshkent Amaliy Fanlar Universiteti
Iqtisodiyot fakulteti, Tarmoqlar
iqtisodiyoti va buxgalteriyasi kafedrasi o’qituvchisi
Usmanova Dilnoza Xodjimuradovna,
e-mail:
Toshkent Amaliy Fanlar Universiteti Iqtisodiyot fakulteti,
ECOWK 22-06 U guruh talabasi
Abduhakimova Durdona Farxod qiz
i
tel: 884758800
Annotatsiya
Mazkur maqolada raqamli texnologiyalar va innovatsion yechimlarning sanoat
siyosatini takomillashtirishdagi o‘rni, ularning ishlab chiqarish samaradorligiga ta’siri,
O‘zbekiston misolida amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilinadi. Shuningdek,
sohaga raqamli texnologiyalarni joriy etishda mavjud muammolar va kelgusidagi
istiqbollar yoritiladi.
Kalit so‘zlar
: sanoat siyosati, raqamli texnologiyalar, innovatsiya, raqamli
transformatsiya, sanoatlashtirish
Kirish
Bugungi
raqamli
iqtisodiyot
sharoitida
sanoat
siyosatining
asosiy
yo‘nalishlaridan biri bu — raqamli texnologiyalar va innovatsion echimlarni joriy etish
hisoblanadi. Sanoat tarmoqlarining raqamli transformatsiyasi ishlab chiqarish
samaradorligini oshirish, resurslardan samarali foydalanish va raqobatbardoshlikni
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–7_ июня–2025
350
2181-
3187
ta’minlashda muhim vosita sifatida namoyon bo‘lmoqda. O‘zbekiston Respublikasi
ham ushbu yo‘nalishda faol islohotlar olib bormoqda.
Metodologiya
Tadqiqotda quyidagi usullar qo‘llanildi: statistik tahlil, qiyosiy tahlil, tizimli
yondashuv va ekspert baholash. Ma’lumotlar O‘zbekiston Respublikasi Raqamli
texnologiyalar vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, “Stat.uz” ma’lumotlari hamda
xalqaro tashkilotlar (WEF, UNIDO) ma’lumotlaridan olingan.
Natijalar va tahlil
3.1. Sanoat sohasida raqamli texnologiyalarni joriy etish darajasi (2024)
Ko‘rsatkichlar
2022
2023
2024
O‘sish sur’ati
(2022–2024), %
ERP tizimlari joriy etilgan
korxonalar ulushi (%)
17,3
24,1
31,6
+82,7%
Raqamli xizmatlar orqali
mahsulot sotuvchi korxonalar
(%)
12,8
18,5
26,2
+104,7%
Sanoat
IoT
(Industrial
Internet of Things) tizimlari
soni
160
230
315
+96,9%
Innovatsion
texnologiyalarga
investitsiya
(mlrd so‘m)
410
720
1100
+168,2%
Manba
: O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi, 2024.
Raqamli texnologiyalar ta’siri
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–7_ июня–2025
351
2181-
3187
•
Ishlab chiqarish tannarxi o‘rtacha
8–12% gacha pasaygan
;
•
Ishlab chiqarish jarayonidagi nosozliklar
20–30% kamaygan
;
•
Mahsulot yetkazib berish va logistika zanjiri
tezlashgan
;
•
Raqobatbardosh mahsulot ulushi ichki bozor va eksportda
oshgan
.
O‘zbekiston sanoat siyosatida raqamli texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha
amaliy ishlar:
•
“
Raqamli
sanoat
platformasi
” loyihasi orqali yirik ishlab
chiqaruvchilarda ERP va IoT tizimlarini joriy etish;
•
“
Industrial Tech Hub
” innovatsion markazlar tashkil etilishi;
•
“
Raqamli transformatsiya yo‘l xaritasi (2022–2026)
” qabul qilindi;
•
“
Made in Uzbekistan Digital
” brendi doirasida raqamli mahsulotlarni
ilgari surish.
Munozara
Raqamli texnologiyalar sanoat siyosatini tubdan o‘zgartirish imkonini bermoqda.
Biroq, O‘zbekistonda bu borada ayrim to‘siqlar mavjud:
•
Kadrlar yetishmovchiligi va malaka pastligi;
•
Korxonalarning IT infratuzilmasi zaifligi;
•
Moliyalashtirish manbalarining cheklanganligi;
•
Huquqiy me’yorlarning eskirganligi.
Boshqa davlatlar (Janubiy Koreya, Estoniya, Xitoy) tajribasi shuni ko‘rsatadiki,
sanoat raqamlashtirilishi davlat ko‘magisiz rivojlanmaydi. O‘zbekiston ham davlat-
xususiy sheriklik, soliq imtiyozlari, raqamli grantlar orqali bu jarayonni tezlashtirishi
kerak.
Xulosa va tavsiyalar
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–7_ июня–2025
352
2181-
3187
Raqamli texnologiyalar va innovatsion echimlar sanoat siyosatining ajralmas
qismiga aylanishi zarur. Quyidagi takliflar beriladi:
1.
Sanoat tarmoqlarida raqamli infratuzilmani modernizatsiya qilishga davlat
subsidiyasi ajratish;
2.
Innovatsion klasterlar va texnoparklar sonini oshirish;
3.
Raqamli texnologiyalarni joriy qilayotgan korxonalar uchun soliq imtiyozlari;
4.
Raqamli savodxonlikni oshirish bo‘yicha sanoat sohasida maxsus ta’lim
dasturlarini joriy etish;
5.
“Raqamli sanoat” indikatorlari bo‘yicha milliy reyting joriy etish.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son
Farmoni.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi statistik
byulleteni, 2024.
3.
UNIDO. (2023).
Digital Transformation of Manufacturing Industries
.
4.
World Economic Forum. (2024).
Global Digital Competitiveness Index
.
5.
Mamatqulov A. (2023).
Raqamli iqtisodiyot asoslari
. Toshkent: Iqtisodiyot
nashriyoti.
