ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
397
2181-3187
STREPTOKOKLI INFEKSIYALARNI YOSH BOLALARDAGI
KECHISHINI O‘ZIGA XOSLIGINI O‘RGANISH
Muallif:
Axmadjonov Davlatbek
Ilmiy maslahatchi: t.f.n
. E.M. Usmanova
Muassasa: Impuls Tibbiyot Instituti.
Patologiya va mikrobiologiya kafedrasi
Annotatsiya
Maqolada A guruhi β-gemolitik streptokokklari (Streptococcus pyogenes) bilan
bog‘liq infeksiyalarning yosh bolalarda kechishiga xos klinik ko‘rinishlar, diagnostika
usullari, asoratlari va ularni oldini olish choralari keng yoritilgan. Tahlil jarayonida
bolalarning immun tizimidagi xususiyatlar, zamonaviy ekspress diagnostika
usullarining samaradorligi hamda davo tamoyillarining asoslangan tahlili olib borildi.
Maqola xalqaro ilmiy manbalar asosida tayyorlangan.
Kalit so‘zlar: Streptococcus pyogenes, bolalar, streptokokk infeksiya, RADT,
glomerulonefrit, revmatik isitma.
Dolzarbligi
A guruhi β-gemolitik streptokokklari (Streptococcus pyogenes) nafaqat o‘tkir
yuqumli kasalliklarni keltirib chiqaradi, balki ularning kech asoratlari – xususan,
revmatik isitma va glomerulonefrit kabi immun kompleksli holatlarni chaqiradi. Yosh
bolalar orasida ayniqsa 5-15 yoshdagi guruh infeksiyaga eng ko‘p uchraydi. JSST
(WHO) ma'lumotlariga ko‘ra, har yili 600 milliondan ortiq bola streptokokkli angina
bilan kasallanadi. Rivojlanayotgan davlatlarda antibiotiklardan noto‘g‘ri foydalanish
yoki kechikkan tashxis ko‘plab asoratlarning omiliga aylanmoqda. Shu boisdan
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
398
2181-3187
streptokok infeksiyalarni erta tashxislash va to‘g‘ri davolash bugungi kundagi eng
muhim dolzarb tibbiy vazifalardan biridir.
Tadqiqot maqsadi
Streptokok infeksiyalarining yosh bolalarda qanday klinik kechishini,
immunologik javoblarini va davo taktikalarini zamonaviy ilmiy adabiyotlar asosida
chuqur tahlil qilish.
Materiallar va usullar
Ushbu ilmiy maqola uchun PubMed, WHO, CDC, Scopus va Google Scholar
platformalaridagi oxirgi 15 yil ichidagi maqolalar tahlil qilindi. Tanlangan manbalar
streptokokk
infeksiyalarining
epidemiologiyasi,
klinik
kechishi,
laborator
diagnostikasi va immunologik aspektlarini yoritadi. Shuningdek, O‘zbekiston va
qo‘shni davlatlardagi pediatriya amaliyotida qo‘llanilayotgan diagnostika va davo
usullari tahlil qilindi.
Natijalar va muhokama
Yosh bolalarda Streptococcus pyogenes bilan bog‘liq kasalliklar odatda o‘tkir
boshlanadi. Bolalarda immun tizim hali to‘liq shakllanmaganligi sababli, kasallik
klinik jihatdan og‘irroq kechadi: yuqori harorat (39°C va undan yuqori), bo‘g‘im
og‘rig‘i, bosh og‘rig‘i, umumiy holsizlik, qusish, palatin bodomsimon bezlarning
yallig‘lanishi va oq dog‘lar bilan namoyon bo‘ladi. Skarlatina bilan og‘rigan bolalarda
teri ustida toshmalar, 'malina tili' sindromi ko‘rinadi.
O‘z vaqtida aniqlanmagan yoki noto‘g‘ri davolangan holatlarda immun tizim
streptokokk antigenlariga javoban avtoimmun javob hosil qiladi. Bu esa yurak
klapanlariga va buyrak glomerulalariga zarba beradi – ya’ni, revmatik isitma va
glomerulonefritning sababi bo‘ladi. Bu asoratlar bolaning hayot sifati va umri
davomiyligiga sezilarli ta’sir qiladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
399
2181-3187
Zamonaviy diagnostika usullaridan biri bu – streptokokk antigenini aniqlovchi
tezkor testlar (Rapid Antigen Detection Test, RADT). Ular bir necha daqiqa ichida
natija beradi va antibiotik buyurish zaruratini aniqlashda yordam beradi. RADT testlari
yuqori sezuvchanlik (85–95%) va spetsifiklik (95–100%) ko‘rsatkichlariga ega.
Laboratoriyada tasdiqlovchi testlar bilan birga qo‘llansa, tashxis aniqligi oshadi.
Antibiotiklar bilan erta davolash asoratlar xavfini kamaytiradi. JSST tavsiyalariga
ko‘ra, penitsillin yoki amoksitsillin bolalar uchun birinchi tanlov bo‘lib qolmoqda.
Makrolidlar esa β-laktam allergiyasi bo‘lgan bolalar uchun tavsiya etiladi. Davolash
kursi odatda 10 kun davom etadi.
Xulosa
Yosh bolalarda streptokokklarga bog‘liq infeksiyalar og‘ir kechishi, ko‘plab
asoratlar bilan yakunlanishi mumkin. Zamonaviy diagnostika vositalaridan – xususan,
tezkor testlardan foydalanish orqali bu infeksiyalarni erta aniqlash va antibiotiklar bilan
to‘g‘ri davolash kasallik natijalarini sezilarli darajada yaxshilaydi. Pediatrik
amaliyotda streptokokk infektsiyalariga e’tibor kuchaytirilishi, asoratlarni kamaytirish
va bolalar salomatligini saqlashda muhim ahamiyatga ega.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. World Health Organization. Streptococcal sore throat and rheumatic heart disease.
Fact
Sheet.
2023.
2. Carapetis JR, Steer AC, Mulholland EK, Weber M. The global burden of group A
streptococcal
diseases.
Lancet
Infect
Dis.
2005.
3. Shulman ST, Bisno AL, et al. Clinical Practice Guideline for the Diagnosis and
Management of Group A Streptococcal Pharyngitis. Clin Infect Dis. 2012.
4. Cunningham MW. Pathogenesis of group A streptococcal infections. Clin Microbiol
Rev.
2000.
5. Gerber MA, Baltimore RS, Eaton CB, Gewitz M, Rowley AH. Prevention of
Rheumatic
Fever.
Pediatrics.
2009.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–1_ Мая –2025
400
2181-3187
6. Special Writing Group of the Committee on Rheumatic Fever. Guidelines for the
diagnosis
of
rheumatic
fever.
Circulation.
1992.
7. Lean WL, Arnup S, Danchin M, Steer AC. Rapid diagnostic tests for group A
streptococcal pharyngitis: a meta-analysis. Pediatrics. 2014.
