382
- After watching the video, determine the meaning of a new word by context (word–formation
elements, based on knowledge of one of the meanings, etymology, onomatopoeic elements) - It does
exactly what it says on the tin”(Ronseal).
- Listen to the advertising slogans and various variants of their lexical and grammatical
paraphrasing, determine the idea expressed in them.
- Listen to advertising messages that use polysemantic words, determine the shades of their
meanings: When your offices around the globe are working, the sun will never set on your ideas
(Ricoh).
- In the list of words, mark those that you have heard in the advertising slogans. Name them
out loud. In the list of English words, mark the order of the English-language equivalents perceived
by ear.
- Identify by ear the sentences in your native language (the sentences are written on a card or
blackboard) that are a complete and accurate (incomplete, approximate) translation or completely
inconsistent with the translation of the slogan.
- Check the list of English translations of words and phrases that are "false friends of the
translator".
- Write down the numbers you listened to (technical data, dates, etc.).
Thus, the use of video materials, in particular, TV advertisements, helps in solving an urgent
task – to increase the level of English language proficiency of students to the modern requirements
of international standards.
It is a very difficult task for a teacher to select the TV advertising material for an English lesson,
since it is almost impossible to take into account all the above criteria for selecting advertising
material. However, it is possible to identify the main requirements for the material of TV advertising,
which will ensure the achievement of the goal of its demonstration: it must be of high quality,
appropriate to the level of knowledge of students and the topic of the lesson, and arousing students’
interest.
REFERENCES
1. Kulikova E. V. Advertising text: linguistic techniques of expressiveness. - N.Novgorod.:
Vestnik, 2009, 120 p.
2. Romanenko Ya. N. Advertising text as an object of linguistic research. Moscow: MPSU,
2001, 293 p. 3. Baranova M. V. Advertising as a cultural phenomenon: dissertation of the Candidate
of Cultural Sciences: 24.00.01 / M. V. Baranova. Nizhny Novgorod, 2000, 159 p.
4. Rastrepina O. A. Advertising as a means of social communication: diss... Candidate of Philos.
Sciences'. - Veliky Novgorod, 2005, 151 p.
5. Rogova G.V., Vereshchagina I.N. Methods of teaching English at the initial stage in
secondary school. – M.: EnglishPublication, 1986. – 224 p.
QAQAQALPAQ HÁM INGLIS XALIQ ERTEKLERINIŃ ÚYRENILIWI
Saitova Zaure Kaljanovna- NMPI.
Fakultetler ara shet tilleri kafedrasi
assistent oqitiwshisi
Qaraqalpaq xalıq awızeki dóretiwshiligin úyrengenimizde folklorlıq shıǵarmalar ishinde
jetekshilik etetuǵını hám búgingi kúnde izertleniwdi talap etip turǵan janrlardıń biri retinde erteklerdi
aytıp ótiw orınlı. Búgingi kúnde dúnya júzinde rawajlanıw basqıshların basıp ótip atırǵan bul janr
ásirese, evropa xalıqları awızeki hám jazba ádebiyatında belsendi bolıp kelmekte. Sonlıqtan, biz
jumısımızda inglis hám qaraqalpaq xalıq erteklerin salıstırmalı túrde úyreniwge háreket etemiz.
Qaraqalpaq erteklerin izertlewden aldın olardı xalıq arasınan jıynap alıwda jergilikli
ilimpazlarımızdıń da xızmetleri ayrıqshа. 1936-1946-jıllar arasında K.Baymuratov, R.Babanazarov,
B.Gayıpov, Q.Tájimuratov, Q.Palımbetov, O.Aytmaǵanbetov, M.Nurmanov, B.Biydashov,
Q.Ayımbetov, O.Kojurov, S.Beknazarovlar Shımbay, Tórtkúl rayonlarınıń aymaqlarına barıp, 150
den aslam xalıq erteklerin jıynap alǵan.
383
Eń birinshi qaraqalpaq xalıq ertekleri keń kólemde Qaraqalpaqstan ilim izertlew institutınıń
alımları tárepinen 1940-jılı “Qaraqalpaq xalıq ertekleri” atamasında basıp shıǵarıldı.
Erteklerdi xalıq arasınan jıynaw jumısları juwmaqlanǵannan soń baspaǵa tayarlaw jumısları
alıp barılǵan. Paspaga tayarlawda N.Japaqov, Q.Ayimbetov, G.Esemuratov, A.Karimov,
Q.Maqsetov, N.Kamalov, Q.Mambetnazarovlardin xizmetleri ulken. 1949-jili “Qaraqalpaq xaliq
ertekleri” atli kitap baspadan shiqqan [1:186].
1945-1950-jılları Shımbay, Qońırat, Taxtakópir, Kegeyli, Qaraózek rayonlarınıń aymaqlarında
K.Berdimuratov, T.Seytmamutov, S.Beknazarovlar 100 ge jaqın qaraqalpaq ańız-áńgimeleri menen
erteklerin jıynaydı. Sonday-aq, erteklerdi jıynawda ilmiy xızmetkerler A.Karimov, T.Nietullaev,
Ó.Erpolatov, Á.Alimov, A.Tóreevler Qońırat, Хojeli, Moynaq, Shımbay, Taxtakópir, Kegeyli
rayonlarına shólkemlestirilgen ekspediciyada qatnasıp, 500 ge jaqın xalıq ertekleri menen
legendaların jazıp alǵan.
XX ásirdiń 80-jıllarında qaraqalpaq xalıq ertekleri dúnya júzlik shеt tillerde jarıq kórdi. 1985-
jılı belgili nemec alımı Karl Rayxldıń basshılıǵında Germanyanıń Boxum qalasınıń baspasında
qaraqalpaq xalıq ertekleri nemec tilinde baspadan shıqtı.
Izertlewshilerdiń dereklerine qaraǵanda, inglis folklorınıń tamırları inglis milletin quraǵan
xalıqlardıń folklorına, Rim imperiyasına shekemgi dáwirde Angliyada jasaǵan kelt qáwimleri (brittler
hám basqalar) hám german qáwimleri haqqındaǵı miflerine barıp taqaladı. Bul xalıqlardıń kóshiwi
payıtında ataw (angl, saks, yutlar) keyin ala inglis folklorınıń qáliplesiwine tariyxıy jaqtan inglislar
turaqlı baylanısta bolǵan kelt xalıqlarınıń, birinshi gezekte, vallardıń (uelslerdiń) ápsanaları hám
áyyemgi isenimleri úlken tásir kórsetken. Normandlardıń Angliyanı basıp alıwınan keyin alıp
kelingen Skandinaviya hám francuz xalıq dóretpeleri de belgili dárejede inglis folklorına tásir etti.
Dereklerde keltiriliwinshe, inglis xalıq erteklerinde (jabayı jániwarlar haqqındaǵı syujetler,
Ańshı Xerne hám basqalar) hám qosıqlarında orta ásirlerdegi xristianlıqtıń tásiri bolsa da áyyemgi
isenimler, salt-dástúrlerdiń izlerin kóremiz. “Áyyemgi zamanlardıń eski dóretpeleri” umıtılıp, anglo-
sakslardıń kóplegen xalıq dóretpeleri tek qısqarǵan halda jetip kelgen. Bazıbir ayaq oyınları xristian
dinine shekemgi dáwirde salt-dástúr mánisine iye boldı.
Britaniya xalıqlarınıń awızeki dóretpelerin izertlewshileriniń ishinde Djozef Djeykobs eń joqarı
orında turadı. Sebebi, ol inglis tilinde sóyleytuǵın bir neshe xalıqlardıń erteklerin, ápsanaların,
awızeki gúrrińlerin jıynaǵan, baspaǵa tayarlaǵan folklorıst, jazıwshı, aǵartıwshı sanaladı. Djozef
Djeykobs shıǵısı britaniyalı-evrey bolǵan Jańa Qubla Uel'sli folklorıst, awdarmashı, ádebiyat sınshısı,
sociolog, tariyxshı hám inglis ádebiyatınıń jazıwshısı, inglis folklorın jıynawshı hám baspadan
shıǵarıwshısı.
Djozef Djeykobs 1890-jıllardan baslap “English fairy tales”, “Irish fairy tales”, “Celtic fairy
tales”, “Favorite Celtic fairy tales” atlı ertekler jıynaǵın baspadan shıǵarǵan. Házirgi kúnde Djeykobs
jıynaǵan ertekler toplamları inglis tilin úyreniwshiler ushın oqıwlıq qollanba xızmetin atqarıp
kelmekte. Mısalı, inglis tili qániygesi Ilya Frank Djeykobstıń ertekler toplamınan unamlı
paydalanǵan. Kitap oqıwshısı inglis tiliniń logikasına úyrenip, onı «sezine» baslaydı.
Djozef Djeykobstıń “English fairy tales” (“Inglis xalıq ertekleri”) atlı toplamında alp-dáwlerdi
óltiriwshi Djek, Tom Basbarmaq (Tom Thumb), Altın qulplar hám úsh ayıw (Goldilocks and The
Three Bears), Genni Penni, Dik Uittington, Úsh kishkene shoshqa, Qızıl qalpaq hám kóplegen
ólmeytuǵın qaharmanlar bar. Kitap birinshi ret 1890-jılı basılıp shıqqan hám sonnan berli jas
óspirimlerdiń de, jası úlkenlerdiń de súyikli kitabı bolıp qaldı. Ertekler dástúriy ráwishte Franciya
hám Germaniyadan taralǵan. La Fonteyn (La Fontaine) menen aǵayinli Grimmlerdiń ataqlı ertekler
jıynaqları ásirler boyı balalar ádebiyatında belgili boldı. Djozef Djeykobs avstraliyalı folklortanıwshı
hám tariyxshı boldı. Ol xalıq erteklerin xalıq arasınan, hár túrli orınlardan jıynaǵan.
Inglis erteklerin úyrengenimizde, bul janrdıń tek ǵana
folklortanıw ilimi obyekti emes, al, inglis
ádebiyattanıwınıń izertlew obyekti ekeniligin esten shıǵarmaw lazım. Inglis ádebiyatında kópshilik
erteklerdiń avtorları bar bolǵanlıǵı sebepli, xalıq awızeki dóretpesine tiyisli ertekler menen ádebiy
ertekler arasındaǵı janrlıq ózgeshelikler tartıslı máselelerdiń biri. Házirgi kúnde inglis
ádebiyattanıwında ádebiy ertekti úyreniwde bir qansha qıyınshılıqlar kózge taslanadı. Birinshiden,
folklorlıq hám ádebiy ertekler ortasındaǵı baylanıs tolıq anıqlanbaǵan. Ekinshiden, “ádebiy ertek”
384
túsiniginiń sheńberi hár túrli izertlewshiler tárepinen hár qıylı bayanlanadı, bul bolsa janrlıq
shegaralardı anıqlawdı qıyınlastıradı. Úshinshiden, dástúriy tárizde balalar ádebiyatı sıpatında
klassifikaciyalanǵan ádebiy ertekler jası úlkenler auditoriyasın da ózine tartadı, bul bolsa, avtorlıq
erteklerdi balalar ádebiyatı janrı retinde klassifikaciyalaw qanshelli orınlı degen soraw payda etedi.
Tórtinshiden, inglis ádebiy ertek dástúrleriniń basqa janrlardıń milliy dástúrleri arasında tutqan ornın
anıqlaw zárúr. Olar ushın eń qıyın soraw ádebiy hám xalıq ertekleri ortasındaǵı baylanıs bolıp
kórinedi, biraq túrli tariyxıy basqıshlarda bul janrǵa tiyisli tekstlerdiń pragmatikalıq parametrlerin
hám janr rawajlanıwınıń tariyxıy sháráyátların túsinbey turıp, ol máseleni sheshiw múmkin emes dep
esaplaydı. Biraq inglis ádebiyattanıw iliminde xalıq awızeki dóretpesi hám ádebiy erteklerdiń óz-ara
baylanısı haqqında anıq bir pikir joq. Bir tarepten izertlewshiler erteklerdin bul eki turin aniq ajiratip
korsetsede[2:176], ekinshiden basqa avtorlar tarepinen ekinshiden, basqa avtorlar tárepinen
anıqlanǵan táriypler túrli janrlıq qásiyetlerdi salıstırıwǵa, olardıń arasındaǵı ózgesheliklerdi anıq
ajıratıwǵa múmkinshilik bermeydi[3:162].
ÁDEBIYATLAR
1.Qaraqalpaq xaliq ertekleri. – No’kis: Qaraqalpaq ma’mleketlik baspasi, 1949. – 186 б.
2.Gates P.S. Fantasy literature for children and young adults / Pamela S. Gates, Susan B. Steffel,
Francis J. Molson. – Lanham, Md.: Scarecrow Press, 2003. 176 p.
3.Брауде Л.Ю. Сказочники Скандинавии. – Л.: Наука, 1974. – 240 с.; Zipes J. The
Irresistible Fairy Tale: The Cultural and Social History of a Genre. – Princeton: Princeton University
Press, 2012. – 235 p.; Bottigheimer R.B. Fairy tales: a new history. – New York: State University of
New York Press, 2009.162 p.
THE ISSUSES IN LEARNING AND TEACHING ACADEMIC WRITING IN
HIGHER EDUCATION
Aina Bazarbaevna Saltamuratova – assistant teacher
Nukus State Pedagogical Institute
Named after Ajiniyaz,
Writing is recognized as crucial component of the English learning process and is also
essential to the study of other areas in which English is used as the international language. It is an
activity to express ideas, feelings, or views in the written form containing certain information. It is
general fact that good writing cannot be produced instantly. This skill is taught in stages in
universities. The aim of this course to train students and enable them to produce quality writing.
Students will learn to construct simple sentences, make good paragraphs, then create meaningful
essay. After passing through these stages, students will actively begin to write scientific articles in
the academic writing. Consequently, academic writing has become widely accepted as one of the
important forms of writing to improve. Academic writing is a general form of higher education to
assessing their students by writing assignments or conduct research. In Universities or Institutes,
students are expected to address in intellectual community in which they engage in active learning
using a variety of cognitive skills. Students in higher education are required to select, evaluate, report,
summarize, paraphrase, conclude, argue, select words and grammatical patterns and avoid plagiarism.
Enhancing academic writing is much more demanding for EFL students in higher education.
Postgraduate students are required to write assignments for assessment purposes in different courses
in English. In these cases, Students are expected to show the ability to produce a good piece of
academic writing, but they facing difficulties in doing so. The students ought to be able to transform
their ideas through writing in logical and reliable form. Additionally, Culture and social background
influence students to produce academic writing. [2, p46]
Students who are learning English as a second language more likely to face difficulties to
acquire academic writing skill. (Al Badi, 2015). From my own experience, during the writing lessons,
the students find it difficult to provide comprehensive introductions, paraphrasing, and construct
grammatically correct sentences. Writing in academic style is complicated not only in English
