Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika –
Зарубежная лингвистика и
лингводидактика – Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
The place of Persian literature in world literature
Gulnoza KHUSAINOVA
1
University of World Economy and Diplomacy
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received March 2025
Received in revised form
10
April 2025
Accepted 2 April 2025
Available online
25 May 2025
Persian literature, one of the richest and most ancient
literary traditions in the world, has profoundly influenced
global culture and intellectual thought. Spanning thousands of
years, it encompasses a wide array of genres, including poetry,
prose, epic narratives, and philosophical works. Its hallmark lies
in its intricate integration of mysticism, romance, and ethics,
captivating audiences far beyond the Iranian plateau. This
article highlights the contributions of Persian literature to
world literature, with a focus on the works of luminaries such
as Firdawsi, Rumi, Sa’di, Hafez, and Omar Khayyam. It examines
the themes, styles, and cultural exchanges embedded in Persian
literary masterpieces that have inspired and shaped global
literary traditions, fostering intercivilizational dialogue.
2181-3701/© 2025 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss5
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
Persian literature,
world literature,
cultural exchange,
Nasir Khusraw,
epic,
poetic traditions,
literary influence,
literary stages,
ethics,
Iranian culture.
Forsiy adabiyotning jahon adabiyotida tutgan oʻrni
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar:
Fors adabiyoti,
jahon adabiyoti,
madaniy almashuv,
Nosir Xusrav,
epos,
poetik an’analar,
adabiy ta’sir,
adabiyot bosqichlari,
axloq,
Eron madaniyati.
Fors adabiyoti, dunyoning eng boy va qadimiy adabiy
an’analaridan biri sifatida, global madaniyat va intellektual
tafakkurga chuqur ta’sir koʻrsatgan. Ming yillar davomida u she’riyat,
nasr, epik hikoyalar va falsafiy asarlarni oʻz ichiga olgan keng
janrlarni qamrab oladi. Uning asosiy xususiyati mistitsizm, romantika
va axloqni murakkab tarzda birlashtirishi boʻlib, u Eron platosidan
tashqarida ham keng auditoriyalarni jalb qilgan. Ushbu maqola fors
adabiyotining jahon adabiyotiga qoʻshgan hissasini, shuningdek,
Firdavsiy, Rumiy, Saʻdiy, Hofiz va Umar Xayyom kabi mashhurlarning
asarlarini taʻkidlaydi. U fors adabiy durdonalarining global adabiy
an’analarni ilhomlantirish va shakllantirishga imkon bergan
mavzulari, uslublari va madaniy almashinuvlarini oʻrganadi,
sivilizatsiyalararo muloqotni rivojlantiradi.
1
Teacher, “Eastern Languages” Department, University of World Economy and Diplomacy. E-mail: ghusainova@uwed.uz
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 5 (2025) / ISSN 2181-3701
250
Роль персидской литературы в мировой литературе
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Персидская литература,
мировая литература,
культурный обмен,
Насир Хyсрaв,
эпос,
поэтические традиции,
литературное влияние,
литературные этапы,
этика,
иранская культура.
Персидская литература, одна из самых богатых и
древнейших литературных традиций мира, оказала
глубокое
влияние
на
мировую
культуру
и
интеллектуальную мысль. На протяжении тысячелетий
она охватывает широкий спектр жанров, включая поэзию,
прозу,
эпические
повествования
и
философские
произведения. Её характерной чертой является сложное
сочетание мистицизма, романтики и этики, которое
привлекает аудиторию далеко за пределами Иранского
плато. В данной статье подчеркивается вклад персидской
литературы в мировую литературу с акцентом на
произведения таких известных авторов, как Фирдоуси,
Руми, Саади, Хафиз и Омар Хайям. Рассматриваются темы,
стили и культурные обмены, воплощённые в персидских
литературных
шедеврах,
которые
вдохновляли
и
формировали
мировые
литературные
традиции,
способствуя развитию меж цивилизационного диалога.
KIRISH
Fors adabiyoti jahon adabiy merosining asosiy tarkibiy qismi boʻlib, uning kelib
chiqishi 2500 yildan oshiq tarixga ega. Keng geografik va madaniy doirani qamrab olgan
holda, u qoʻshni madaniyatlar va global adabiy maydonlarga sezilarli taʻsir koʻrsatgan.
Ushbu maqola fors adabiyotining muhim jihatlari, uning umumiy jozibasi va abadiy
merosini oʻrganadi.
Hech shubha yo‘qki, fors adabiyoti o‘zining butun tarixi davomida tarixiy-siyosiy
taraqqiyotining turli bosqichlarini bosib o‘tib, o‘zgarib, turli ko‘rinishlarda namoyon
bo‘lgan. Adabiy taraqqiyot davrlari odatda adabiy davrlar deb nomlangan. Davrlarga
boʻlinish doirasida turli siyosiy rejimlar va oʻz davrining koʻzga koʻringan adabiyot
arboblari koʻrib chiqiladi. Odatda fors adabiyoti taraqqiyotida besh davr ajralib turadi.
Eron nasri tarixini birinchi boʻlib Muhammad-Taqi Bahor toʻrt davrga ajratadi:
1)
Birinchi davr:
Somoniylar sulolasi hukmronligining boshlanishiga toʻgʻri keladi,
yaʼni X-asr birinchi yarmidan XI asr oxirigacha;
2)
Ikkinchi davr:
XII asr boshidan XIII asr boshlarigacha davom etgan;
3)
Uchinchi davr
: XIII–XVIII asrlarni qamrab oladi;
4)
Toʻrtinchi davr
: “Qaytish” (Bazgasht) deb nomlanib, harakatning hukmronlik
qilgan davri – XII asr 2-yarmidan XIV-asr oʻrtalarigacha. [1, 15]
Yuqorida tilga olingan toʻrt davr bilan bir qatorda,
dariy
adabiyotining
tugʻilishidan to hozirgi kungacha davom etib kelayotgan fors adabiyotining zamonaviy
taraqqiyot bosqichini ham alohida adabiy davr deb hisoblash lozim. Shunday qilib, beshta
adabiy davrni ajratib koʻrsatish mumkin.
Birinchi davr:
Bu davr Xurosonda Somoniylar hukmronligi davrida siyosiy
maydonda boshlanib, Bagʻdodning saljuqiylar tomonidan bosib olinishi bilan yakunlanadi.
Lekin muhimi shundaki, birinchi eron shoirlari bundan oldin paydo boʻlgan. Biroq, kim
birinchi boʻlib fors tilida sheʻr yozganligi qiziq. Doktor Safo oʻzining “Eron adabiyoti tarixi”
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 5 (2025) / ISSN 2181-3701
251
asarida iqtiboslar toʻplamini taqdim etadi. “Tarixi Siston” muallifining guvohligiga
asoslanib, u fors-dariy tilida sheʻr yozgan birinchi shoir Muhammad Vosif, ya’ni Yaʻqub
Lays Safforiyning kotibi hisoblanib: “Muhammad Vosif fors tilida sheʻr yozishni boshlagan
va ilk sheʻrlarini “Ajam”da (xalifalikning arab boʻlmagan qismida) yozgan”. Alouddin Dida
Abu al-Abbos Marvaziyni birinchi fors shoiri deb hisoblagan. Davlatshoh Samarqandiy
o‘zining “Tazkirat-ush-shuaro” (“Shoirlar hayoti”) kitobida Baxrom G‘urni birinchi fors
shoiri deb hisoblagan. Rizoqulixon Hidoyat oʻzining “Majmaʼul-fusoh” (“Soʻzsizlar
toʻplami”) kitobida islomdan oldingi ilk shoirlar sifatida Podshoh Xushang va Bahrom
Gʻurni, islom davrida esa hijriy 173/789-yilda Abbosiylar sulolasi boʻlgan xalifa Ma’mun
sharafiga maqtovlar oʻqigan Abu al-Abbos Marvaziyni nomlagan.
Bu davrning eng mashhur shoirlari: Lamiyi Gurgoniy, Faxriddin Asad Gurganiy,
Imod Zavzoniy, Boharziy, Ayyoziy, Azrakiy, Adib Zavzoniy, Lavqori, Xayyom va Abu Said.
“Vis va Romin” she’rini yaratgan Faxriddin Asad Gurgoniy fors adabiyotini sezilarli
darajada boyitdi va ziynatladi. Hijriy 5-asr oxirida/11-asrda Nosir Xusrav falsafiy va
teologik yoʻnalishdagi adabiyot maydoniga kirib keldi. Nosir Xusrav diniy va siyosiy
mazmunni ifodalash uchun qasida va boshqa she’riy shakllardan foydalangan. Bu uni
o‘sha davr shoirlaridan ajratib turadigan jihat edi.
Nosir Xusrav asli fors boʻlib, Kabodiyon
*
da tugʻilgan. Nosir Xusrav Balh va Gʻazna
shaharlarida Gʻaznaviylar sulolasi hukmdorligida yashagan. Saljuqiylar hukmronligi
davrida esa Marv shahriga koʻchib oʻtgan. Uning “Safarnoma” deb nomlangan asari
sayohatnoma janrida yozilgan boʻlib, asarda u Magʻrib davlatlaridan Hindistongacha
boʻlgan sayohatni amalga oshirganligi haqida yozib qoldirgan.
Nosir Xusravning “Safarnomasi” [4, 10] mamlakatlar madaniyati va urf-odatlarini
oʻrganish uchun noyob manbalardan biri hisoblanadi. Ushbu asarda turli millat va
elatlarning urf-odat va anʼanalari, qadriyatlari toʻgʻrisida koʻplab maʼlumotlar berilgan.
Asarda xalqlarning qadimiy anʼana va qadriyatlari hanuzgacha saqlanib qolinganligi,
tarixiy shaxslar, jumladan podshoh va amirlar, olimu fuzalolar bilan uchrashuvlar haqida
batafsil maʼlumotlar keltirilgan. Nosir Xusravning bu asari aynan yoʻl ocherklari, fors
adabiyotida sayohatnoma janrining yaratilishiga sabab boʻldi.
Ikkinchi davr.
XII asrda fors adabiyoti nafaqat Xuroson va boshqa sharqiy
bekliklarda, balki mamlakatning boshqa hududlarida ham rivojlangan. Said Nafisiy bu asr
shoirlarini iroqlik yoki xurosonlik uslubiga ko‘ra tasniflab, Xuroson maktabi shoirlari
she’riy tropiklar va nazmning og‘zaki go‘zalliklariga unchalik ahamiyat bermaganliklarini,
sodda va tushunarli asarlar yaratganliklarini ta’kidlaydi. Uning fikricha, bu maktab
Somoniylar va G‘aznaviylar davrining realistik she’riyat an’analarini davom ettirgan. Bu
yerda quyidagi shoirlarni nomlash mumkin: Suzaniy, Amak, Anvariy, Sobir Termiziy,
Muizziy, Sayyid Hasan G‘aznaviy, Muxtoriy, Azroqiy, Rashididdin Vatvat, Jabaliy, Sanoi
G‘aznaviy va boshqalar. Ularni Xuroson yoki Turkiston shoirlari deb atashgan.
Ular oʻz ijodida asosan qasida va panegirik
*
sheʻr shakllaridan foydalanganlar.
Siyosiy omillar, yaʻni turkiy qabilalarning qudrati ta’sirida Eron dostoni rivojlanmadi,
lekin koʻrib chiqilayotgan asrda keng tarqalgan diniy va tasavvufiy she’riyatga katta
e’tibor berila boshlandi. Sanoi Gʻaznaviy hayotining ikkinchi yarmida diniy tasavvuf
(“irfon”) va adabiyotni uygʻunlashtirib, fors she’riyatiga yangi qiyofa baxsh etdi.
*
Hozirgi Tojikiston hududidagi qishloq nomi.
*
Qadimgi davrlardan boshlab shoirlar tomonidan yozilgan, biror shaxsni, hukmdorni, qahramonni yoki homiyni
ulug‘lovchi va maqtovchi janrdir.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 5 (2025) / ISSN 2181-3701
252
Farididdin Attor Nishoburiy so‘fiy nasri va she’riyatida muhim o‘rin tutadi. Attor
hijriy 513/1119 yilda Nishopurda tug‘ilgan. U oʻzining tasavvufiy gʻazallari va
masnaviylari (xususan, “Mantiq ut-tayr”) bilan fors adabiyotida keyingi asrlarda,
xususan, Mavlaviy tomonidan yuksak baholangan inqilobni amalga oshirdi. Uning
“Tazkirat ul-avliyo” (“Buyuklar hayoti”) kitobida to‘plangan tasavvufiy nasri ham o‘ziga
xos xususiyatga ega.
Uchinchi davr.
XIV-asr fors nasri bir vaqtning oʻzida ham bezakli, ham murakkab,
shuningdek, sodda va tushunarli boʻlgan. Oʻsha davr adiblaridan Mu’iniddin Avi Juvayniy,
Shamsiddin Mahmud Amuliy, Hindushoh Naxjavoniy, Ziyoiddin Naxshabiy, Ibn Zarkub
Sheroziy, Nizom Husayniy Yazdiy, Ni’mat Alloh Kirmoniy (Shoh Valiy), Mir Sharif Jurbandi
Mahmudiy, Najod al-Juvayniy, Naxshoh Sayyodini nomlarini keltirishimiz mumkin.
Bu davrda nafaqat adabiyotda, balki tasviriy sanʼatda ham jiddiy oʻzgarishlar roʻy
berdi. Fors nasrida ham maʼlum oʻzgarishlar kuzatildi. Agar ilgari ilmiy kitoblar asosan
arab tilida yozilgan boʻlsa, XV asrga kelib fan, matematika, din va boshqalarning turli
jabhalariga oid asarlar fors tilida paydo boʻldi. Forsda mashhur shoirlar ham bo‘lgan,
ulardan eng mashhuri Maktabi Sheroziy bo‘lib, u Nizomiyga taqlid qilib, “Layli va
Majnun” she’rini yozgan.
Toʻrtinchi davr.
XVI–XVII asrlarda fors adabiyotida “epos” janri kuzatilgan. Bunda,
asosan, atoqli din arboblari hayotidan hikoya qiluvchi “diniy epos”ga alohida e’tibor
qaratildi. Bunday dostonlar Eron, Hindiston va Kichik Osiyoda yaratilgan. Ularning
mualliflari odatda buyuk Eron dostoni Firdavsiyning – “Shohnoma”siga tayanib,
“Shohnoma” misrasining majoziy kompozitsiyasi va hatto oʻlchovlariga taqlid qilganlar.
O‘sha davrda yaratilgan dostonlardan ba’zilarini sanab o‘tamiz: Shoh Fursiyning “Nasab-
noma-yi shahriyori”, “Humoyun-noma”, “G‘azo-yi Sulaymoniy”, “Shoh-noma-yi bihishti”
(“Jannat Shoh-nomasi”, “Futuh al-‘Ajam”, “Safar-noma-yi Bag‘dod” (“Bag‘doddan sayohat
yozuvlari”, “Nasab-ʼAbbmaʼm”). Shohjahon-noma, Zafar-noma-yi Shoh-Jahoniy, Abu Tolib
Kalimaning Shohanshoh-nomasi (hijriy 1061/1651), Jang-noma-yi Kishim (Eron, Usmon
va Hindiston sarkardalarining jasorati haqida hikoya qiladi). Shuningdek, imomlar va
boshqa din arboblarining diniy urushlardagi jasorati va matonati haqida she’rlar
yaratilgan: Sohib Kir’annoma, Shoh-noma-yi Xayrotiy, G’azav-noma-yi Asiriy, Hamla-yi
Haydariy shular jumlasidandir. [14, 56]
XVIII asr davomida Eron notinchlikda edi. Nodir davrida mamlakat qon to‘kilishi,
urushlar va talon-tarojlar girdobida qoldi. Nodir hukmronligining boshida qisqa muddat
va uning afg‘onlar ustidan g‘alaba qozonishi hisobga olinmasa, qolgan vaqtlar nihoyatda
noqulay edi.
“Qaytish adabiyoti” dastlab Isfahonda “Isfahon adabiy jamiyati” (“Anjuman-i adabi-
i isfahoniy”) doirasida rivojlandi. Bu adabiy markaz Mushtaq Isfahoniy (1171/1757),
Hotif Isfahoniy (1198/1783), Sabohi Bidguliy (1218/1803), Ozar Bidguliy (1195/1781)
kabi shoirlarni yetishtirgan. Hijriy 1193/1779 yili Karimxon vafotidan keyin
mamlakatdagi siyosiy voqealar tufayli jamiyat oʻz faoliyatini toʻxtatdi. [14, 66]
Bu davrda Fors nasri va she’riyati rivojida Qoim Makam Farahoniy faoliyati alohida
o‘rin tutdi. U o‘zining siyosiy pozitsiyasida nafaqat Eron uchun ko‘p ishlar qildi, balki
adabiyot sohasida ham katta shuhrat qozondi. Uning she’rlari o‘sha davrdagi ijtimoiy
hayot voqealariga bag‘ishlangan bo‘lsa, boshqa Qaytish shoirlari shohlar hukmronligi va
qotilliklarini tasvirlagan.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 5 (2025) / ISSN 2181-3701
253
Beshinchi davr.
Fors yozuvchi va shoirlari davr talabiga mos adabiy shakllarni
izlashga majbur bo‘ldilar. Yevropa bilan aloqalarning oʻrnatilishi va Yevropa tillaridan
fors tiliga lugʻatning kirib kelishi uni sezilarli darajada oʻzgartirdi. An’anaviy adabiyot
tamoyillari asta-sekin shubha ostiga olindi va fors adabiyoti G‘arb adabiy janrlarini
o‘zlashtirishga moyil bo‘la boshladi. Gʻarb Uygʻonish davridan keyin va ayniqsa
romanshunoslik davrda Eron va Hindiston adabiyotidan sezilarli ta’sir ko’rsatdi.
Yangi davrda fors nasri realizm yo‘lidan bordi, voqelik haqida gapirib, uni badiiy
shakllarda aks ettirishga harakat qildi. An’anaviy fors nasridan uzoqlashish bor edi. Yangi
adabiyot zohidlikka va insoniy ehtiroslarga qarshi kurashga emas, balki ijtimoiy
kurashga, ijtimoiy adolat o‘rnatishga chaqirdi (bu yerda Sayyid Jamoliddin Asadobodiy
asarlarini qayd etishimiz mumkin). Matbuotning rivojlanishi bilan yangi fors nasrida
materialni taqdim etishning obyektivligi va soddaligi bilan ajralib turadigan sayohat janri
rivojlana boshladi. Shunday qilib, “Siyahat-namoyi Ibrohim-bik” (“Ibrohim-bikning
sayohat kundaligi”) kitobi tipologik jihatdan reportajni ifodalagan. Zamonaviy nasrda
uslub va taqdimotning soddaligiga alohida e’tibor qaratilishi ba’zi yozuvchilarning
so‘zlashuv tilida ijod qila boshlashiga, xalq adabiyotiga murojaat qilishiga xizmat qildi.
Bu, ayniqsa, Dixxudning “Chorand va parand” kitobida, [12, 5] shuningdek, Tolibov
asarlarida yaqqol namoyon bo‘lgan. Umuman olganda, XX asr fors nasri XIX asr Yevropa
realizmini eslatadi.
Umuman olganda, Fors adabiyoti asarlari oʻz davrida turkiy, hind va arab
adabiyotlariga sezilarli ta’sir koʻrsatdi. Keyinchalik, u Yevropa adabiyotiga ham ilhom
manbai boʻldi. Masalan, Rumiy va Umar Xayyomning asarlari gʻarb tillariga tarjima
qilinib, mistik va falsafiy oqimlarga ta’sir qilgan. Fors adabiyotidagi ruboiy, qasida, g‘azal
singari janrlar Sharq va G‘arb adabiy an’analarida o‘ziga xos yangi shakllar yaratishda
asos bo‘lgan. Masalan, Hofiz va Sa’diyning g‘azallari g‘arb shoirlariga, jumladan, Gyotega
ilhom bergan.
XULOSA
Fors adabiyoti, o‘zining boy va xilma-xil tarixiy jarayoni davomida, adabiyotning
asosiy janrlari va shakllarini rivojlantirishga sezilarli hissa qo‘shgan. U o‘zining badiiy
chuqurligi, falsafiy mazmuni, hamda insoniy va ijtimoiy mavzularni o‘zida aks ettirishdagi
noyob qobiliyati bilan ajralib turadi. Fors adabiyoti faqatgina Eron madaniyatining
ifodasi bo‘lib qolmay, balki xalqaro miqyosda g‘oyaviy, badiiy va maʼnaviy yuksalishga
turtki bergan.
Bu adabiyotning boy merosi nafaqat g‘arb va sharq adabiyotiga chuqur taʼsir
ko‘rsatgan, balki turli madaniyatlar o‘rtasida ko‘prik bo‘lib xizmat qilgan. Rumiy, Sa’diy,
Hofiz va Xayyom singari buyuk shoirlar yaratgan sheʼriy olam bugungi kunda ham
insoniyatni ruhlantirishda davom etmoqda. Fors adabiyoti hozirgi davrda ham o‘zining
boy anʼanalarini saqlab qolgan holda, zamonaviy shakllar va uslublarni o‘zlashtirishda
davom etmoqda.
Bu asrlar davomida yashab kelgan adabiyot, nafaqat o‘z xalqining, balki dunyo
adabiy merosining ajralmas qismiga aylanishi bilan, har bir avlodga g‘urur, ilhom va
badiiy zavq manbai bo‘lib kelmoqda. Shunday qilib, fors adabiyoti insoniyat tarixidagi
eng muhim madaniy boyliklardan biri sifatida yashashda davom etadi.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 5 (2025) / ISSN 2181-3701
254
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI:
1.
Bahor, Muhammad-Taqi.
"Eron adabiyoti tarixi"
. Tehron: Amir Kabir Nashriyot, 1953.
2.
Dawlatsah Samarqandiy.
"Tazkirat-ush-shuaro"
(Shoirlar hayoti). Samarqand:
Madaniyat Nashriyoti, 1487.
3.
Safo, Zabihollah.
"Eron adabiyoti tarixi"
. Tehron: Safar Nashriyoti, 1942.
4.
Nosir Xusrav.
"Safarnoma"
. (Original: XI asr, Noshir: E’tiqod Nashriyoti, 1994).
5.
Farididdin Attor Nishoburiy.
"Mantiq ut-Tayr"
. Nishobur: Mustafavi Nashriyoti, XII asr.
6.
Farididdin Attor Nishoburiy.
"Tazkirat ul-Avliyo"
. Tehron: Elmi Nashriyoti,
XIII asr (2005 nashr).
7.
Firdavsiy.
"Shohnoma"
. To‘liq nashr, X asr oxiri, Tehron: Ketab Nashriyoti, 1971.
8.
Sanoi G‘aznaviy.
"Hadiqat ul-Haqiqah"
(Haqiqatlar bog‘i). G‘azna: IX asr.
9.
Rizaqulixon Hidoyat.
"Majma’ul-Fusoh"
. Tehron: Donyaye Ketab Nashriyoti, 1873.
10.
Said Nafisiy.
"Fors shoirlari va adabiyot maktablari"
. Tehron: Amir Kabir
Nashriyoti, 1960.
11.
Hofiz va Sa’diy. Hofizning
"Divon"
(XIV asr, Zamonaviy nashr: Tehron, 1968),
Sa’diyning
"Guliston"
(XIII asr, Zamonaviy nashr: Shiraz, 1973).
12.
Dixxuda, Ali Akbar.
"Chorand va Parand"
. Tehron: Nashriyoti Bonyod, 1943.
13.
Tolibov.
"Masnavi"
. Bok: Tahrir Nashriyoti, 1912.
14.
Ахмад Тамимдари. История персидской литературы. — СПб.:
Петербургское Востоковедение, 2007. — 240 с. (Orientalia)
15.
Khusainova G. Zaynulobiddin mahmud husayni and art of his time //Asian
Journal of Research in Social Sciences and Humanities. – 2022. – Т. 12. – №. 1. – С. 60-65.
16.
Muminova N. J. Q., Husainova G. FORS TILINING BUGUNGI KUNDAGI
AHAMIYATI //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences.
– 2024. – Т. 4. – №. 25. – С. 166-170.
17.
Ismailov Z. M. O. G. L., Husainova G. SHARQ XALQLARI HAYOTIDA FORS
TILINING O’RNI VA UNING KEYINGI DAVRDAGI RIVOJI //Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences. – 2024. – Т. 4. – №. 25. – С. 190-195.
