Теоретические основы гендерного подхода в управлении образованием и роль директоров школ в их деятельности

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная

лингвистика

и

лингводидактика

–

Foreign

Linguistics and Linguodidactics

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics

Theoretical foundations of the gender approach in

educational management and the role of school principals

in their activities

Kholidakhon YUNUSOVA

1

National Research Institute named after A. Avloni

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received May 2024

Received in revised form

15 June 2024

Accepted 25 June 2024

Available online

15 July 2024

Improving the quality of education in schools is directly

related to the effective organization of the school principal’s

activities. This article notes the managerial competence of a

leader and measures for its development. The theoretical

foundations of the gender approach in education management

in Uzbekistan and its prospects are also analyzed. The gender

approach aims to ensure equality between men and women in

society, and this approach is of great importance in educational

management. The article examines the content of the gender

approach, feminist theory and the relationship between gender

equality and sustainable development. The current situation in

Uzbekistan, ongoing reforms and prospects for the future are

also analyzed. The need to implement a number of measures to

ensure gender equality in education management is

emphasized and it is shown that through these measures it is

possible to increase the efficiency of the education system and

ensure social justice in society.

2181-

3701/© 2024 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss4-pp6-12

This is an open access article under the Attribution 4.0 International

(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

educational management,

management competence,

gender concept,

gender approach,

gender equality,

gender stereotypes,

feminist theory.

Ta’lim menejmentida gender yondashuvning nazariy

asoslari va maktab direktorlari faoliyatidagi o‘rni

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

ta’lim menejmenti,

boshqaruv kompitentlik,

gender tushunchasi,

gender yondashuv,

gender tenglik,

gender sterotiplar,

Maktablarda ta’lim sifatini yaxshilash bevosita maktab

direktori faoliyatini samarali tashkil etish bilan uzviy bog‘liq

bo‘ladi. Ushbu maqolada rahbarning boshqaruv kompitentligi

xususida va uni rivojlantirish borasida chora-tadbirlar qayd

etib o‘tilgan. Shuningdek, maqolada Oʻzbekistonda ta’lim

menejmentida gender yondashuvining nazariy asoslari va uning

1

Doctoral student, National Research Institute named after A. Avloni. E-mail: xolidayunusova124@gmail.com

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

2

№

4 (2024) / ISSN 2181-3701

7

feminist nazariya.

istiqbollari tahlil qilinadi. Gender yondashuvi jamiyatda

erkaklar va ayollar orasidagi tenglikni ta’minlashni ko‘zda

tutadi va ta’lim menejmentida bu yondashuvning ahamiyati

katta. Maqolada gender yondashuvining mazmuni, feminist

nazariya va gender tengligi va barqaror rivojlanishning o‘zaro

bog‘liqligi yoritiladi. Shuningdek, O‘zbekistonda hozirgi holat,

amalga oshirilayotgan islohotlar va kelajakdagi istiqbollar tahlil

qilinadi. Maqola ta’lim menejmentida gender tengligini
ta’minlash uchun qator chora

-tadbirlarni amalga oshirish

zarurligini ta’kidlaydi va bu chora

-

tadbirlar orqali ta’lim

tizimining samaradorligini oshirish va jamiyatda ijtimoiy

adolatni ta’minlash mumkinligini ko‘rsatadi.

Теоретические

основы

гендерного

подхода

в

управлении образованием и роль директоров школ в
их деятельности

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

менеджмент образования,

управленческая

компетентность,

гендерная концепция,

гендерный подход,

гендерное равенство,

гендерные стереотипы,

феминистская теория.

Повышение качества образования в школах напрямую

связано с эффективной организацией деятельности
директора

школы.

В

данной

статье

отмечается

управленческая компетентность лидера и меры по её
развитию. Также анализируются теоретические основы
гендерного подхода в управлении образованием в

Узбекистане и его перспективы. Гендерный подход
направлен на обеспечение равенства мужчин и женщин в

обществе, и этот подход имеет большое значение в
управлении образованием. В статье рассматривается
содержание гендерного подхода, феминистской теории и

взаимосвязи гендерного равенства и устойчивого
развития. Также анализируется текущая ситуация в
Узбекистане, реализуемые реформы и перспективы на

будущее. Подчеркивается необходимость реализации ряда
мер по обеспечению гендерного равенства в управлении

образованием и показано, что за счёт этих мер можно
повысить эффективность

системы

образования

и

обеспечить социальную справедливость в обществе.

Ta’lim menejmenti –

ta’lim muassasalarini boshqarish, tashkil etish va

rivojlantirish

jarayonlaridan iborat bo‘lib, unda gender yondashuvining ahamiyati katta.

Gender yondashuvi ta’lim menejmentida barcha jinslarning teng imkoniyatlarga ega

bo‘lishini ta’minlashni nazarda tutadi. O‘zbekistonda bu yondashuvning nazariy asoslari
va istiqbollari muhim ahamiyatga ega bo‘lib, jamiyatning barqaror rivojlanishiga hissa

qo‘shadi. Gender yondashuvi jamiyatda erkaklar va ayollar orasidagi tenglikni
ta’minlashni ko‘zda tutadi. Ta’lim menejmentida bu yondashuv barcha ta’lim

bosqichlarida jinslar orasida teng imkoniyatlar yaratish, diskriminatsiyani oldini olish va

gender tengligini rag‘batlantirishni nazarda tutadi.

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

2

№

4 (2024) / ISSN 2181-3701

8

Gender tushunchasining mohiyatiga nazar tashlanganda, ko‘pincha bu so‘z turlicha

tushuniladi. Bu tuchuncha feminizm tushunchasiga bilan chalkashtirib yuboriladi. Aslida
esa feminizm bu

–

jamiyatning barcha sohalarida ayollar huquqlari harakatini

tushuntiruvchi atama bo‘lib, uning maqsadi ayollarga nisbatan kamsitishni barataraf

etishdir. Feminist nazariya gender yondashuvning asosiy nazariy manbalaridan biri

hisoblanadi. Ushbu nazariya ayollar va erkaklar orasidagi tenglikni ta’minlash,
ayollarning huquq va imkoniyatlarini kengaytirish zarurligini ta’kidlaydi. Gender tengligi

tushunchasi esa bu jinsidan qat’iy nazar, erkak va ayollar o‘rtasida tenglkikni
ta’minlanishidir. Gender –

xotin-

qizlar va erkaklar o‘rtasidagi munosabatlarning jamiyat

hayoti va faoliyatining barcha sohalarida, shu jumladan, siyosat, iqtisodiyot, huquq,
mafkura

va madaniyat, ta’lim, ilm

-

fan sohalarida namoyon bo‘ladigan ijtimoiy holat.

“Gender” so‘zi inglizcha “gender”, lotincha “genus” so‘zlaridan olingan bo‘lib,

“zot, jins,

kelib chiqish” ma’nosini anglatadi. Agarda biologik jins insonlarni ayol

va erkaklarga

ajratadigan bo‘lsa, gender ayol va erkaklarning jamiyatdagi o‘rnini

ajratishga qaratilgan.

Jamiyatda ayol va erkaklarning o‘z o‘rnini topishi va belgilashi

uchun davlat ularga bir xil

sharoit va imkoniyat yaratib berishi gender tenglikni

ta’minlashda asos bo‘lib xizmat

qiladi [1].

Gender konsepsiyasi biologik jins bilan (inglizchasiga

–

sex) ijtimoiy jins

(inglizchasiga

–

gender) farqlanishiga hamda jinslar orasidagi ijtimoiy munosabatlar

faqat erkaklar va xotin qizlarning biologik o‘ziga xosligi bilan belgilanmasligi, ijtimoiy

rollar birligi, fiziologik farqlardan sezilarli ravishda kengligini anglashga qurilgan. Jins

–

bu anatomik, fiziologik tushuncha, ya’ni individning biologik jinsga oidligini belgilovchi
biologik xususiyatlar birligidir. Biologik jins va ijtimoiy jins o‘rtasidagi farqni ilk bor

1935-yilda amerikalik antropolog Margaret Mid tomonidan tadqiq etilgan [2]. Biroq,

odamlar o‘rtasida biologik farqlardan tashqari ijtimoiy rollar, faoliyat turlari, xatti

-

harakatdagi va psixologik xarakteristikadagi bo‘linish ham mavjud. Gender tengligi

XXI asrda rivojlanish sohasida BMT maqsadlariga erishish borasida prinsipial jihatdan

ahamiyatli omildir. Shunga muvofiq tarzda gender yondashuvlarning takomillashtirilishi
va joriy etilishi ijtimoiy adolat, inson rivojlanishining teng huquqliligi va barqarorliligiga

erishish yo‘lida asosiy masala bo‘lib qolmoqda.

BMT tomonidan qo‘yilgan masalalarning samarali tarzda ijro etish yo‘llarini izlash

gender yondashuvlarni ishlab chiqishga olib keldi. BMT ning XXI asr rivojlanish

borasidagi 8 ta yo‘nalishda maqsadlari belgilab olingan. Shundan aynan uchinchisi

“

Erkaklar va xotin-

qizlar tengligini rag‘batlantirish va xotin

-qizlar huquqlari va

imkoniyatlarini kengaytirish”

dir [3]. 1948-yilda qabul qilingan Inson huquqlari

umumjahon deklaratsiyasining birinchi moddasi ham gender tengligini ta’minlab
qo‘ygan. “Barcha odamlar qadr

-

qimmat va huquqlarda teng boʻlib tugʻiladilar.

Ular aql-

idrok va vijdonga ega boʻlib, bir

-birlariga birodarlik ruhida munosabatda

boʻlishlari lozim”

[4].

Yurtimizda ham har jabhada gender tengligini ta’minlash, xotin

-qizlarning ijtimoiy

va siyosiy jabhada faolliklarini oshirish borasida ko‘plab amaliy ishlar amalga

oshirilmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev BMTning Inson
huquqlari bo‘yicha kengashining 46

-

sessiyasida so‘zlagan nutqida: “Biz gender siyosati

masalalari borasida mamlakatimizning ijtimoiy-siyosiy hayotida va ishbilarmonlik

sohasida ayollarning rolini tubdan oshirishga qaratilgan ishlarni qat’iy davom ettiramiz”,

–

deb ta’kidladi.

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

2

№

4 (2024) / ISSN 2181-3701

9

2019-yil 2-

sentabrda O‘zbekiston Respublikasining “Xotin

-qizlar va erkaklar uchun

teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida”gi O‘RQ–

562-son Qonuni qabul

qilindi [

5]. Qonun mamlakatimizda gender tenglikni ta’minlashga qaratilgan yaxlit va

asosiy qonun hujjati hisoblanadi.

2022

–

2026-

yillarga

mo‘ljallangan

yangi

O‘zbekistonning

taraqqiyot

strategiyasining yetti ustuvor yo‘nalishining to‘rtinchi

Adolatli ijtimoiy siyosat yuritish,

inson kapitalini rivojlantirish

qismida ham “Gender tenglikni ta’minlash siyosatini davom

ettirish, xotin-qizlarning ijtimoiy-

siyosiy faolligini oshirish, ularni qo‘llab

-quvvatlashga

doir islohotlarni amalga oshirish“

[

6] mustahkamlab qo‘yilgan.

Gender tushunchasi kundalik hayotimizga kirib kelganiga ko‘p bo‘lmagan

bo‘lsada,

lekin uni ijtimoiy hayotda, ilmiy munozaralarda va OAVda keng ko‘lamda

qo‘llangani

jamoatchilikda jamiyatda sodir bo‘layotgan hodisa, jarayon va voqealarga

nisbatan

yangicha yondashuv

–

gender so‘zi bilan qarash, uni tahlil qilishda erkak

va ayolning o‘rni

hamda tengligini e’tiborga olish va normativ

-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash,

hatto biror-bir qaror qabul qilishda qarama-qarshi jins vakillarining manfaatlarini

himoya qilish masalasi zaruriyat sifatida belgilanishi kerak, degan tasavvurni keltirib

chiqarmoqda. Va hatto jamiyatda yechilishi kerak

bo‘lgan barcha ijtimoiy, iqtisodiy va

ta’lim

-tarbiyaga oid dolzarb muammolar zamirida gender tenglik va teng imkoniyatlar

tamoyili buzilganligi bilan bog‘laydigan qarashlar

ham mavjud. Shu o‘rinda, Prezident

Shavkat Mirziyoyevning 2019-yil iyun oyida Oliy Majlis Senatidagi nutqidan iqtibos

keltirishni o‘rinli deb bilaman: “... meni ongimizda chuqur ildiz otgan bir aqida ko‘p

o‘ylantiradi. Biz doimo “ayol –

bu ona, oilamiz bekasi”, deb ularni ulug‘laymiz. Bu to‘g‘ri,

albatta. Ammo hozirgi kunda har bir xotin-qiz demokratik jarayonlarning kuzatuvchisi

emas, balki faol va tashabbuskor ishtirokchisi bo‘lmog‘i shart”

[7].

So‘nggi yillarda yurtimizda gender tenglikni ta’minlash, ayollarning ijtimoiy va

siyosiy hayotdagi rolini oshirish bo‘yicha ishlar bir necha yo‘nalishlarda olib borilmoqda:

•

ayollar huquqlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini

takomillashtirish;

•

ayollarni himoya qilishning institutsional asoslarini takomillashtirish;

•

aholining gender tenglik va ayollar huquqlari to‘g‘risida xabardorligini oshirish;

•

huquqni qo‘llash amaliyotida ularga rioya etilishini ta’minlash uchun mas’ul

mansabdor shaxslarni tegishli huquqiy me’yorlar asosida o‘qitish.

Bugungi kunda Oʻzbekistonda taʼlim tizimi gender tengligi masalalariga alohida

ahamiyat qaratilib kelinmoqda,

lekin hali ham ko‘plab muammolar mavjud. Rasmiy

statistik ma’lumotlarga ko‘ra, maktabgacha taʼlimda qizlar va o‘g‘il bolalar soni deyarli

teng, lekin oliy taʼlim bosqichida bu farq sezilarli darajada ortadi. Ayniqsa, texnika va

muhandislik kabi sohalarda qizlarning ulushi past darajada qolmoqda. Falsafa va fan

doktorlar orasida ham erkak va ayollar nisbati yaqqol namoyon bo‘ladi. Masalan,

statistikaga ko‘ra, ayol falsafa doktorlari 2546 ta, erkaklar nisbati esa 5783 tani tashkil

etadi. Fan doktorlari orasida esa erkaklar ulushi 3 barobardan ko‘proq ekanligi yaqqol

namoyon bo‘ladi. Boshqaruv lavozimida ishlaydigan ayollarning ulushi esa atiga

28,2 % ni tashkil etadi xolos [8].

Maktab direktorlari nisbati ham ancha sezilari. Bu ayniqsa qishloq joylarda yaqqol

ko‘zga tashlanadi. Maktab ta’lim menejmentida gender tengligi, jinsiy barqarorlik va

adolatning ta’minlanishi, o‘quvchilar va o‘qituvchilarning motivatsiyasini oshirish,

jamoatning barcha a’zolariga qonun insonlarga qarshi kurashni o‘rgatish, va samarador

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

2

№

4 (2024) / ISSN 2181-3701

10

va inkluziv ta’lim muhitini yaratishga yordam beradi. Bu esa, ta’lim tizimining faollik

darajasini oshiradi va o‘quvchilarning rivojlanish va o‘sish imkoniyatlarini kengaytiradi.

Psixologiya fanlari doktori, dotsent F.A. Akramova rahbarlik imkoniyatlarini

aniqlash maqsadida erkak va ayol maktab direktorlari o‘rtasida psixologik test o‘tkazib

ko‘radi. 16 foizdan ziyod erkak rahbarlar hamda 7 foiz ayol rahbarlar o‘zining ijtimoiy

rollariga ko‘ra o‘ta kamtarin, o‘ziga ishonmaydigan kishilar ekanini va boshqalarnng

rahbarligiga bo‘ysunishlarini ko‘rsatdi. Tadqiqot xotin

-qizlar boshqaruvining samarali

ekanligini va ayol tabiatiga xos bo‘lgan ba’zi xususiyatlar rahbarlikida ijobiy rol

o‘ynashini isbot etdi

[9].

Maktab ta’lim menejmentida gender tengligining o‘rni va ahamiyati katta. Bunday

menejmentda gender yondashuvning integratsiyasi, boshqaruv organlari tomonidan

jinsiy barqarorlikning ta’minlanishi va amalga oshirilishi uchun dasturlar va

protseduralarni belgilash, maktabda jinsiy barqarorlik va adolatning ta’minlanishi uchun

ta’lim kurslari va seminarlar tashkil etish, va boshqaruv organlarining gender tengligi va

jinsiy barqarorlikning muhimligi haqida o‘quvchilarga va o‘qituvchilarga ta’lim berish

kabi chora-tadbirlar muhimdir.

Gender tengligining maktab ta’lim menejmentida o‘rni va ahamiyati ustida

tafakkur qilish, boshqaruv organlarining gender yondashuvga e’tibor berish va jinsiy

barqarorlikni ta’minlash uchun samarali strategiyalar yaratish, va jamiyatning barcha

a’zolariga qonun insonlarga qarshi kurashni o‘rgatish uchun birlikda ishlash kerak.

Bu esa, samarador, inkluziv, va barqaror ta’lim muhitini yaratishga imkon beradi va

o‘quvchilarning rivojlanishini va o‘sishini rag‘batlantiradi.

Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, Oʻzbekistonda maktab direktorlari orasida gender

tengligi bilan bogʻliq muammolar bir necha jihatdan ko‘rinadi. Bunga sabablar sifatida

ijtimoiy normalar, an’anaviy qarashlar va ayollarni rahbarlik lavozimlariga

ko‘tarilishidagi qiyinchiliklarni keltirib o‘tish mumkin.

Oʻzbekistonda

maktab

direktorlari

faoliyatida

gender

yondashuvdagi

muammolarni tahlil qilish quyidagi jihatlarga e’tibor berishni talab qiladi:

1. Gender tengsizlik.

Maktab rahbarlari orasida erkaklar va ayollar o‘rtasidagi

nisbatsizlik mavjud. Erkaklar ko‘pincha yuqori lavozimlarga ko‘proq tayinlanadi, ayollar

esa kamroq rahbarlik pozitsiyalarida faoliyat yuritadi.

Bu holat gender stereotiplari va anʼanaviy qabul qilingan roʻllar tufayli yuzaga

keladi. Jamiyatda ayollarni ko‘proq oila va bolalar tarbiyasi bilan shug‘ullanishi kutiladi,

bu esa ularning rahbarlik lavozimlarida kamroq ko‘rinishiga olib keladi.

2. Rahbarlik malakalari va kompetentligidagi tafovutlar.

Ayollar va erkaklar

o‘rtasida boshqaruv kompetentligida farqlar mavjud bo‘lishi mumkin.

Ayollar ko‘pincha

professional rivojlanish imkoniyatlaridan foydalanishda cheklovlarga duch keladi.

Bu holat ularning rahbarlik malakalari va boshqaruv kompetentligini oshirish

imkoniyatlarini kamaytiradi.

3. Gender stereotiplari.

Jamiyatda mavjud bo‘lgan gender stereotiplari ayollar

rahbarligi oldidagi toʻsiqlarni kuchaytiradi.

Ayol rahbarlarga nisbatan ko‘pincha

“yumshoq” yoki “qat’iyatli emas” degan fikrlar mavjud bo‘ladi. Bu stereotiplar ayollarni

rahbarlik lavozimlariga ko‘tarilishida va boshqaruv jarayonlarida ularning faol ishtirok

etishida to‘sqinlik qiladi.

4.

Gender sensitivlik(gender sezgirlik) ta’lim va rivojlanish.

Maktab rahbarlari

uchun gender sensitivlik trening va ta’lim dasturlarining yetarli emasligi. Maktab

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

2

№

4 (2024) / ISSN 2181-3701

11

rahbarlari gender tenglik va muvozanatni ta’minlashga qaratilgan ta’lim dasturlaridan

yetarli darajada foydalanmaydilar. Bu holat ularning boshqaruv faoliyatida gender

yondashuvni qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantirishni cheklaydi.

5.

Qonunchilik va siyosiy qoʻllab

-quvvatlash.

Gender tengligini ta’minlashga

qaratilgan qonunchilik va siyosatlarning amaliyotda yetarli darajada qo‘llanilmasligi.

Oʻzbekistonda gender tenglikni ta’minlashga oid qonunlar mavjud bo‘lsa

-da, ularni

amaliyotda tatbiq etishda muammolar yuzaga keladi. Bu holat gender tenglikni

ta’minlash yo‘lidagi harakatlarni sekinlashtiradi.

6. Ish va oila balansi.

Ayol rahbarlar uchun ish va oila vazifalarini muvozanatlash

muammosi.

Ayollar ko‘pincha oila va ish majburiyatlarini muvozanatlashda

qiyinchiliklarga duch keladi. Bu ularning rahbarlik faoliyatiga to‘sqinlik qilishi mumkin.

Ushbu muammolarni hal qilishda gender sensitiviteli treninglar tashkil etish,

qonunchilikni kuchaytirish, gender tenglikka oid davlat siyosatini qo‘llab

-quvvatlash,

hamda ijtimoiy stereotiplarga qarshi kurashish orqali maktab rahbarlarining boshqaruv

samaradorligini yanada oshirish mumkin.

O‘zbekistonda ta’lim menejmentida gender nisbatiga erishish va ayol

rahbarlarning faoliyatini yanada takomillashtirish uchun quyidagi ishlarni amalga

oshirish muhim hisoblanadi.

–

Teng imkoniyatlarni ta’minlash: Ayollar va erkaklar uchun teng imkoniyatlar

yaratish, bu esa ayollarni rahbarlik lavozimlariga ko‘tarilishida yordam beradi.

–

Ta’lim va malaka oshirish dasturlari: Ayollar uchun rahbarlik va boshqaruv

bo‘yicha maxsus ta’lim va treninglar tashkil etish. Bu ularga o‘z malakalarini oshirish va

rahbarlik lavozimlariga tayyorlanish imkonini beradi.

–

Ijtimoiy ongni oshirish: Gender tengligi va ayollarning rahbarlik rolida bo‘lishi

ijobiy qabul qilinishi uchun ijtimoiy ongni oshirish bo‘yicha kampaniyalar o‘tkazish.

–

Mentorlik dasturlari: Muvaffaqiyatli rahbar ayollar tomonidan yosh ayollarni

yo‘naltirish va qo‘llab

-quvvatlash uchun mentorlik dasturlari tashkil etish.

–

Qonunchilik va siyosat: Gender tengligini ta’minlash uchun tegishli qonunchilik

va siyosatni kuchaytirish, bu orqali

ayollarning rahbarlik lavozimlariga kirishi yo‘lida

to‘siqlarni kamaytirish.

–

Ish sharoitlarini yaxshilash: Ayollar uchun qulay ish sharoitlarini yaratish, masalan,

moslashuvchan ish soatlari va bolalarni parvarish qilish xizmatlarini taklif qilish.

Bu choralar gender tengligini ta’minlash va ayollarning maktab direktori

lavozimlarida ko‘proq ishtirok etishiga, ta’lim si9fatini yanada oshirish va samarali

mehnat faoliyatini tashkil etishga yordam beradi.

Oʻzbekistonda maktab direktorlari orasida gender tengligi masalasi muhim va

dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Bu sohadagi muammolar ko‘pincha ijtimoiy

normalar, an’anaviy qarashlar va ayollarni rahbarlik lavozimlariga ko‘tarilishidagi

qiyinchiliklar bilan bog‘liq. Jamiyatning har bir qismiga jinsiy barqarorlik va adolatning

ta’minlanishi muhimdir.

Ta’lim menejmentida gender tengligining o‘rni va ahamiyati,

jinsiy diskriminatsiya va stereotiplarga qarshi kurashni o‘rgatish, jinsiy barqarorlikni

ta’minlash, va samarador ta’lim muhitini yaratishga erishishni ko‘rsatadi. Bu esa,

jamiyatdagi jinsiy barqarorlik muammoalariga yechim topishga yordam beradi va butun

dunyo bo‘ylab rivojlanayotgan gender yondashuvning bir qadamiga aylanadi.

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

–

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

–

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Issue

–

2

№

4 (2024) / ISSN 2181-3701

12

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

:

1.

H.D.Norqulov, Sharqda gender tengligi masalalarining o‘ziga xos jihatlari.

“O‘zbekistonda gender tengligini ta’minlashning dolzarb masalalari: joriy holat, vazifalar

va istiqbol” maqolalar toʻplami.

“Mahalla va oila nashriyoti”. Toshkent. 2022.

10-18 betlar.

2.

M.Davlatjonova, Gender tengligi. Book of abstracts “Women in STEM”

international forum. Tashkent. 2024. 258-260 betlar.

3.

D.Alimjanova, Inson rivojlanish konsepsiyasining vujudga kelishi va mohiyati.

Gender munosabatlari nazariyasi va amaliyotiga kirish. Maqolalar to‘plami. Toshkent.

2007. 8-21 betlar.

4.

Inson

huquqlari

umumjahon

deklaratsiyasi.

https://constitution.uz/oz/pages/humanrights

5.

O‘zbekiston Respublikasining “Xotin

-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda

imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida”gi O‘RQ

-562-son Qonuni. https://lex.uz/docs/-

4494849

6.

2022

–

2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot

strategiyasi. https://president.uz/oz/pages/view/strategy?menu_id=144

7.

Shavkat Mirziyoyev 2019-yil 21-iyun oyida Oliy Majlis Senatining yigirmanchi

yalpi majlisidagi nutqi.

8.

https://gender.stat.uz/uz/gender-2030

9.

F.A.Akramova, Gender munosabatlarini ilmiy o‘rganish dolzarb muammo

sifatida. “O‘zbekistonda gender tengligini ta’minlashning dolzarb masalalari: joriy holat,

vazifalar va istiqbol” maqolalar to‘plami. “Mahalla va oila nashriyoti”. Toshkent.

2022. 48-52 betlar.