Авторы

  • Махфуза Абдурахмонова
    Базовый докторант, Бухарский государственный педагогический институт

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.foreign-linguistics.67519

Ключевые слова:

умение умение говорить речевая деятельность коммуникативная деятельность общение деятельность на точность беглость речи игры языковые игры

Аннотация

В данной статье будут проанализированы этапы и процессы урока, направленные на развитие навыка говорения, который является одним из ключевых продуктивных языковых навыков. Рассматриваются виды языковых игр, используемых в образовательном процессе, а также цели их применения. Особое внимание уделено трудностям, возникающим при развитии речевых навыков, и методам их преодоления. Основной целью обучения английскому языку является формирование у учащихся уверенных коммуникативных навыков. Говорение, как и другие навыки, проявляется в словесной форме, однако является гораздо более сложным процессом, чем может показаться на первый взгляд, и включает в себя не только правильное произношение, но и умение эффективно выражать мысли.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная

лингвистика

и

лингводидактика

Foreign

Linguistics and Linguodidactics

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics

Stages of developing speaking skills in English lessons and
corresponding educational games

Makhfuza ABDURAKHMANOVA

1


Bukhara State Pedagogical Institute

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received July 2024

Received in revised form

10 August 2024
Accepted 25 August 2024

Available online

25 September 2024

This article analyzes the lessons and processes involved in

teaching speaking skills, one of the key productive language

skills. It examines the different types of language games used in

language teaching, their purpose in the educational process, and

their effectiveness. Additionally, the article addresses the
challenges encountered in developing speaking skills and

suggests strategies to overcome them. The primary goal of

teaching English is to develop students' ability to communicate

effectively. Speech, expressed in oral form like other skills, is far
more complex than it appears at first glance, involving much

more than just pronouncing words.

2181-3701

2024 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss3

/S

-pp321-326

This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru

)

Keywords:

skills,

speaking skills,

speech activity,
communicative activity,

communication,

accuracy activity,

fluency,

games,

linguistic games.

Ingliz tili darslarida gapirish ko‘nikmasini rivojlantirish
bosqichlari va unga mos ta’limiy o‘yinlar

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

ko‘nikma,

gapirish ko‘nikmasi,

nutq faoliyati,

kommunikativ faoliyat,

muloqot,

aniqlik faoliyati,

ravonlik,

o‘yinlar,

lingvistik o‘yinlar.

Ushbu maqola produktiv til ko‘nikmalaridan biri hisoblangan

gapirish ko‘nikmasini o‘qitishda dars bosqichlari va jarayonlari,

til

o‘rgatishda til o‘yinlari turlari, ulardan ta’lim jarayonida nima

maqsadda foydalanish kabilar tahlil qilinadi. Bundan tashqari

gapirish ko‘nikmasini rivojlantirishda duch kelagan qiyinchilik

va ularni bartaraf etish yo‘llari ko‘rsatiladi.

1

Basic doctoral student, Bukhara State Pedagogical Institute. E-mail:

аbdurаhmonovаmаxfuzа@buxdpi.uz


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

322

Этапы развития речевого навыка на уроках
английского

языка

и

соответствующие

им

развивающие игры

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

умение,

умение говорить,

речевая деятельность,
коммуникативная
деятельность,

общение,

деятельность на точность,
беглость речи,

игры,

языковые игры.

В данной статье будут проанализированы этапы и

процессы урока, направленные на развитие навыка

говорения, который является одним из ключевых

продуктивных языковых навыков. Рассматриваются виды

языковых игр, используемых в образовательном процессе,
а также цели их применения. Особое внимание уделено

трудностям, возникающим при развитии речевых навыков,

и методам их преодоления. Основной целью обучения

английскому языку является формирование у учащихся

уверенных коммуникативных навыков. Говорение, как и
другие навыки, проявляется в словесной форме, однако

является гораздо более сложным процессом, чем может

показаться на первый взгляд, и включает в себя не только

правильное произношение, но и умение эффективно
выражать мысли.


KIRISH

Xorijiy tilda gapirish ko

nikmasini o

stirishda nafaqat o

rganuvchining so

z boyligini

oshirish, balki uning muloqot qobiliyatini rivojlantirish, undagi bilish jarayonlarining, shu
jumladan o

quvchining tafakkurini o

stirish ham muhim hisoblanadi. Hozirgi paytda yoshlarda

xorijiy tilda gapirish ko

nikmasini rivojlantirishga e

tibor qaratilmoqda va yanada yuqori

talablar qo

yilmoqda. Bu talablarga javob berish og

zaki nutqni rivojlantirishga oid yangi

izlanishlarni taqozo etadi. Ushbu maqolada samarali ko

nikma hisoblangan- produktiv til

ko

nikmalari ya

ni gapirishni ko

rib chiqamiz.

ASOSIY QISM

Agarda produktiv til ko

nikmalarini taqqoslaydigan bo

lsak, gapirayotganda har qanday

tushunmovchiliklarni

o

z joyida

bartaraf etish mumkin, ammo yozish ko

nikmasi bilan bu

mumkin emas. Ikki yoki undan ortiq odam muloqot qilganda quyidagi maqsadlar nazarda
tutiladi:

a)

Kommunikativ maqsadga asoslanib muloqotga kirishish;

b)

Ma’lumotni

yetkazish maqsadida;

c)

Nimadir eshitish maqsadida

d)

Muhokama qilinayotgan mavzuga qiziqish bildirilganda gapirish va h.k.

Shuning uchun, agar o‘qituvchi o‘quvchilarni kommunikativ faoliyat bilan

tanishtirmoqchi bo‘lsa, yuqoridagi bir qator omillardan birini keltirishi kerak. O‘qituvchi
o‘quvchilarda muloqotga bo‘lgan ehtiyoj va istakni yaratishi kerak. Agar bu omillar mavjud
bo‘lmasa, faoliyatning o‘qituvchi kutgan muvaffaqiyatga erishish ehtimoli ancha past bo‘ladi.

Gapirish ko‘nikmasi haqida fikr yuritilganda 2 ta asosiy termin va atamalarni

izohlab

o‘tmaslikning iloji yo‘q. Bular grammatik jihatdan aniq va ravon gapirishdir. Aniqlik (accuracy)
va ravonlik (fluency) faoliyati o‘rtasidagi farq nimada?


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

323

Aniqlik faoliyati

(odatda o‘rganish bosqichining bir qismi bo‘lib) to‘g‘ri gapirish, muloqot

samarali bo‘lishi uchun gapirayotganda to‘g‘ri so‘z, jumlalardan foydalana olishni anglatadi.

Ammo samarali muloqot bir tomonlama jarayon emasligini unutmasligimiz kerak. Unga, hech

bo‘lmaganda, kimdir xabar berishi va kimdir uni qabul qilishi kerak. Faol tinglashni namoyish
qilish ma’ruzachiga xabar qabul qilinayotganini va tushunilishini ko‘rsatadi. Demak,

to‘g‘ri

grammatika, lug‘at va talaffuzni o‘z ichiga olgan tildan foydalanish uning to‘g‘ri va aniqligini
ta’minlaydi. Boshqa tomondan, ravonlik, ba’zi xatolar yuzaga kelsa ham, muammosiz, ishonchli

va keraksiz pauza va ikkilanishlarsiz gapirish qobiliyatini ifodalaydi. Ravonlik

(odatda tilni

faollashtirish bosqichining bir qismi) talabalarga til bilan ijodiy yondashishga imkon beradi.

Ikkala atamaning gapirish jarayonidagi o‘rni haqida turli fikrlar mavjud. Aniqlik va ravonlik bir
xil ahamiyatga ega. Ikkalasi ham darsning turli bosqichlarida namoyon bo‘ladi.

Sinfda nutqiy faoliyat

Nazorat qilinadigan mashg‘ulotlar

aniqlikka asoslangan faoliyat hisoblanadi. Til

o‘qituvchi tomonidan nazorat qilinadi.

Mashg‘ulot o‘tkazish (

drilling

) (o‘qituvchining talaffuz modelini xor va individual tinglash

va takrorlash). Iloji bo‘lsa, har doim “3 dan 3” mashqidan foydalanish samarali, ya’ni so‘zni
talaffuz qilinadi, butun guruhdan takrorlash so‘raladi. Bu ularga talaffuzni mashq qilish uchun
xavfsiz muhit yaratadi va odamlar tomonidan qilingan har qanday xatolar ko‘rinmaydi. Avval

bir-

biriga talaffuz qiladi, so‘ng o‘zaro, yakunida esa birgalikda, butun guruh bo‘lib mashq

qilinadi.

O‘z navbatida 3 kishini ismlari bilan chaqirish orqali ham lug‘atni takrorlash bu

mashg‘ulot samarasini oshiradi.

Yo‘naltirilgan mashqlar

bunday mashg‘ulotlar aniqlikka asoslangan bo‘lib, ijodiy va

samaraliroq hisoblanadi. Mahsuldorlik (output) hali ham o‘qituvchi tomonidan nazorat qilinadi,

lekin aniq til emas. Modelli dialoglar, boshqariladigan rolli

o‘yinlar shular jumlasidandir.

Ijodiy muloqot

ravonlikka asoslangan faoliyat bo‘lib,

ssenariy odatda o‘qituvchi

tomonidan tuziladi. Erkin rolli o‘yinlar, munozaralar (discussions), axborot bo‘shlig‘i, bahs

-

munozaralar (debate), simulyatsiyalar (simulations), muloqot

o‘yinlarini misol qilib keltirish

mumkin.

Talabalarni gapirishga undash, jalb qilish oson emas ba’zida. Ko‘pgina o‘quvchilar sinfda

gapirishni istamaydilar. Bu turli sabablarga ko‘ra bo‘lishi mumkin, jumladan:

a) ishonchsizlik
b)

xato qilishdan qo‘rqish;

c) tengdoshlari tomonidan tanqid qilinishi;
d)

mavzuga qiziqishning yo‘qligi;

e)

oldingi ta’lim tajribalari;

f) madaniy sabablar.

O‘qituvchi bu to‘siqlarni yengib o‘tishga harakat qilishi va o‘quvchilarning o‘zaro

munosabatini rag‘batlantirishi kerak. Maqsad o‘quvchilar gapirishdan yoki xato qilishdan
qo‘rqmaydigan, o‘qituvchi va boshqa talabalar bilan muloqot qilishdan zavqlanadigan qulay
muhit yaratish bo‘lishi kerak.

O‘zaro muloqotni rag‘batlantirish usullari sifatida juftliklarda ishlash va guruh bo‘lib

ishlashni keltirish mumkin. Ravonlikni oshiruvchi mashg‘ulotlaridan oldin ko‘plab
boshqariladigan va yo‘naltiradigan mashqlarni tatbiq etish maqsadga muvofiq.

Muayyan mashg‘ulotlar orqali o‘quvchilarga o‘ylash uchun vaqt berish muhim.

Erkin xorijiy tilda gapirish muhitini yaratishga asoslangan faoliyat darsi namunasi:


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

324

Avvalo darsni to‘g‘ri tashkillashtirish va darsga maqsad qo‘yish zarur. Masalan:

talabalarga ob-havo va ob-

havo prognozlari bilan bog‘liq bo‘lgan tildan foydalanish

imkoniyatiga ega bo‘lishdir. Birinchi bosqich

-

ishtirok, jalb etish bo‘lib (engage) talabalardan o‘z

mamlakatlaridagi ob-

havo haqida so‘rash ulardagi muayyan mavzuga oid fikrlarni bir joyga

jamlashiga olib keladi. Boshqa mamlakatlardagi ob-

havo o‘zgarishlarini muhokama qilish

mumkin. Ulardan ob-

havo ma’lumoti nima ekanligini va ularni qayerdan topish mumkinligini

bilishlarini so‘rash orqali mavzuga yo‘naltiriladi. Keyingi bosqich, o‘rganish bosqichida ob

-havo

mavzusiga doir lug‘at va birikmalarni doskada yozish, turli xil moslashtirish va bo‘shliqlarni

to‘ldirish mashqlarini bajartirish mumkin. So‘nggi faollashtirish bosqichida

talabalar bitta

mamlakatni tanlab, o‘sha mamlakat ob

-

havo prognozini tayyorlashlari kerak. Bunda o‘quvchilar

guruhlarda ishlashlari ularning o‘zini erkinroq his qilishlariga zamin yaratishi mumkin.

METODLAR

Gapirish ko‘nikmasini rivojlantiruvchi darslarda, erkin, ijodiy muhit yaratishda uchun

quyidagilarni inobatga olish zarur: a) dars ta’limiy va rivojlantiruvchi maqsadlarni aniq qo‘yish;

b)talabalar faoliyatga nima olib kelishini va ularda bo‘lishi mumkin bo‘lgan muammolarni

oldindan taxmin qilishga harakat qilish, ya’ni ular faoliyatni muvaffaqiyatli bajarishga qodirmi?

Ularda kerakli til birliklari, lug‘at boyligi bormi? Talabalar faoliyatni qiziqarli, foydali va qiziqarli

deb bilishadimi? Kabi savollarga javob topishga harakat qilish;

c)faoliyat qancha davom etishini

hisoblab, uni vaqtga moslash; d) dars jarayonining barcha kerakli materiallarni tayyorlash;

e)ko‘rsatmalarni aniq, qisqa va lo‘nda ishlab chiqish.

darsdan oldin bajariladigan o‘qituvchi

faoliyatiga kiradi.

Mashg‘ulot davomida ham hisobga olinishi kerak bo‘lgan omillar ham borki,

ularni keltirib o‘tamiz.

a)

ko‘rgazmali tasvirlar, video materiallar va boshqalar orqali o‘quvchilarning qiziqishini

uyg‘otish. Mavzuni o‘quvchilarning qiziqishlari va tajribasi bilan bog‘lashga harakat qilish.

b)

o‘quvchilarga foydali bo‘lishi mumkin bo‘lgan har qanday til birligi yoki lug‘at h

doskada yozib qoldirish.

c)

talabalar mashg‘ulot maqsadini va nima qilishlarini bilishlari uchun mashg‘ulotni

samarali tashkillashtirishga e’tibor qaratish zarur. Bunga aniq ko‘rsatmalar berish va ularning

tushunilganligini tekshirishni ham o‘z ichiga oladi.

d)

talabalardan asosiy mashg‘ulot bilan shug‘ullanishdan oldin, juftlik yoki guruhlarda

tayyorlanish uchun yetarli vaqt borligiga ishonch hosil qilish ham muhim.

e)

mashg‘ulotni qiziqarli “jarayon”ga aylantirish

agar kerak bo‘lsa, mashqni qayta

takrorlash zarur, ayniqsa rolli o‘yinlar orqali.

f)

mashg‘ulotni muallim kuzatib borishi, agar kerak bo‘lsa, yordam berishi va

rag‘batlantirish asosiy omillardandir. Dars ajratilgan vaqtni kuzatib borish

faoliyatning

cho‘zilishiga yo‘l qo‘ymaslik

va fikr-mulohaza (feedback) uchun ham vaqt qoldirishni

unutmaslik lozim.

g) talabalarning faoliyatini va faolligini xolisona baholash zarur. Erkin nutq faoliyati

darslarida aniqlikdan ko‘ra ko‘proq ravonlik asosiy rol o‘ynaydi.

Mashg‘ulotdan keyin esa, fikr bildirish, faoliyatni xolisona baholash o‘qituvchi

mahoratining bir qismidir. a) sinf qanchalik yaxshi xorijiy tilda muloqotga kirishganligini

ko‘rsatish, talaffuzning qanchalik ravon bo‘lganligi, guruh bo‘lib qanchalik yaxshi bahslashgani

va hokazolar haqida fikr bildirish zarur. Bu jarayonda, o‘rganuvchilar faoliyatidagi qila olmagan

yoki e’tiborsiz qoldirgan narsalarga emas, balki nimaga qodir ekanligiga e’tibor qaratish,

o‘quvchilarning keyingi faoliyatlariga motivatsiya bo‘lib xizmat qiladi. b) xatolarga emas, balki

yaxshilanishga, rivojlanishga e’tibor qaratish kerak; c)

grammatikada, talaffuzda va lug‘atdan


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

325

foydalanishda ko‘zga tashlanadigan, takrorlanadigan xatolarga e’tibor qaratib, tuzatish muhim.

Shaxsiy xatolar tegishli talaba(lar) bilan (yakka tartibda) muhokama qilinishi mumkin va uyda

shug‘ullanish uchun mos mashg‘ulot yoki texnikalar tavsiya qilinishi mumkin. Sinf uchun

umumiy bo‘lgan xatolarni aytib o‘tish mumkin va keyin tegishli xatolar ustida ishlash darsini

o‘tkazishingiz maqsadga muvofiq.

O‘yin

bu ma’lum bir qoidalar, maqsad va qiziqarli elementga ega bo‘lgan faoliyat.

Ko‘pgina an’anaviy va noan’anaviy o‘yinlar til o‘rgatish uchun moslashtirilishi mumkin. Ikki xil

o‘yin turlari mavjud: raqobatli o‘yinlar va umumiy maqsad sari birgalikda harakat qiladigan

kooperativ o‘yinlar. O‘yinlar bolalar, o‘smirlar va kattalar orasida bir xil mashhur. Shuning

uchun ular shunchaki qiziqarli o‘yin

-

kulgi emas, balki o‘quv dasturining ajralmas qismi sifatida

qaralishi kerak.

MUHOKAMA VA NATIJALAR

Nima uchun til o‘rgatishda o‘yinlardan foydalanish kerak?

O‘yinlar uzoq vaqtdan beri til o‘rganishga yordam berish uchun targ‘ib qilingan. Buning

sabablaridan ba’zilari quyidagilar:

1.

O‘yinlar o‘quvchilarga unchalik qiziq bo‘lmagan mavzu va vaziyatlarda ularning

qiziqishini uyg‘otishga xizmat qiladi. (Thiagarajan, 1999; Rayt, Betteridge va Bakbi, 2005). Zero,

til o‘rganish uzoq muddatli mehnatni o‘z ichiga oladi.

2.

O‘yinlar mazmunli muloqot uchun kontekstni ta’minlaydi.

3.

O‘yin o‘ynashda paydo bo‘ladigan his

-

tuyg‘ular ba’zan jiddiy, ba’zan esa til o‘rgatish

jarayoniga rang-

baranglik qo‘shadi ((Bransford, Brown, & Cocking, 2000) Ersoz, 2000; Li, 1995).

4.

O‘yinlarning xilma

-xilligi va intensivligi xavotirni kamaytirishi mumkin (Richard-

Amato, 1988) ayniqsa o‘yinlar kichik guruhlarda o‘ynalganda uyatchan o‘quvchilarni ishtirok

etishga undashi mumkin (Uberman, 1998).

5. O‘yinlar barcha asosiy til ko‘nikmalarini, ya’ni tinglash, gapirish, o‘qish va yozishni o‘z

ichiga olishi mumkin va bir qator ko‘nikmalar ko‘pincha bir xil o‘yinda ishtirok etadi (Li, 1995).

Til o‘yinlari turlari

O‘yinlarni toifalarga ajratish qiyin bo‘lishi mumkin,

chunki xususiyatlar

ko‘pincha bir

-

biriga mos keladi. Xedfild (1999) til o‘yinlarini tasniflashning ikkita usulini tushuntiradi.

Birinchidan, u til o‘yinlarini ikki turga ajratadi: lingvistik o‘yinlar va kommunikativ o‘yinlar.

Lingvistik o‘yinlar to‘g‘ri antonimni taqdim etish kabi aniqlikka qaratilgan. Boshqa tomondan,

kommunikativ o‘yinlar ma’lumot va g‘oyalarni muvaffaqiyatli almashishga qaratilgan, masalan,

ikki kishi bir-

biriga o‘xshash, ammo mutlaqo o‘xshash bo‘lmagan ikkita rasm orasidagi farqni

aniqlaydi. Tilni to‘g‘ri ishlatish, garchi muhim bo‘lsa ham, kommunikativ maqsadga erishish

uchun u ikkinchi o‘rinda turadi. O‘yinlarni lingvistik o‘yinlar yoki kommunikativ o‘yinlar sifatida

tasniflash bo‘lgani kabi, ba’zi o‘yinlar bir nechta turdagi elementlarni o‘z ichiga oladi.

1.

Saralash, tartibga solishni ifodalovchi o‘yin turlari. (Sorting games) Misol uchun,

talabalar turli xil mahsulotlarga ega bo‘lgan tarqatma materiallar to‘plamiga ega bo‘lib, ular

kartochkalarni oziq-

ovqat do‘konidan topiladigan mahsulotlar va univermagda topilgan

mahsulotlarga ajratadilar.

2.

Axborot bo‘shlig‘i o‘yinlari (Information gap activities). Bunday o‘yinlarda bir yoki bir

nechta odam boshqa odamlarning vazifani bajarishi kerak bo‘lgan ma’lumotlarga ega. Misol
uchun, bir kishi chizilgan rasmga ega bo‘lishi mumkin va uning sherigi chizilgan odam
tomonidan berilgan ma’lumotni tinglash orqali shunga o‘xshash rasmni yaratishi kerak.

3.

Taxmin qilib topish o‘yinlari. Taxmin qilish o‘yinining eng mashhur namunalaridan biri

bu

Yigirmata savol

bo‘lib, unda bir kishi taniqli shaxs, joy yoki narsa haqida o‘ylaydi. Boshqa


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

326

ishtirokchilar kim yoki nima haqida o‘ylayotganini taxmin qilish uchun

20 Ha/Yo‘q savol

berishlari mumkin.

4.

Qidirish, izlashni talab etadigan o‘yinlar. Ushbu o‘yinga misol: 24 o‘quvchidan iborat

sinfdagi o‘quvchilarga har biriga 24 ta yacheykadan iborat jadval beriladi. Vazifa

bu

katakchaga mos keladigan sinfdoshning nomi, uning qiziqishi, yoqtirgan taomi kabi ma’lumotlar
bilan jadvaldagi barcha kataklarni to‘ldirishdir.

5.

Moslash o‘yinlari (Matching). Nomidan ko‘rinib turibdiki, ishtirokchilar so‘z, rasm yoki

xaritaga

mos

keladigan

narsani

topishlari

kerak.

Misol

uchun,

talabalar

15 juftdan iborat 30 ta so‘z kartochkalarini, masalan, antonimlarning juftlarini tasodifiy tartibda
joylashtiradilar. Har bir kishi bir vaqtning o‘zida ikkita kartani o‘giradi, ularning maqsadi o‘z

xotirasidan foydalangan holda mos juftlikni topishdir.

6.

Belgilash o‘yinlari (Labelling). Bular moslashtirishning bir shakli bo‘lib, ishtirokchilar

teglar va rasmlarni moslashtiradi yoki nomlaydi.

7.

Almashish o‘yini (Exchanging games). Ushbu o‘yinlarda talabalar bajargan vazifalarini,

o‘zlaridagi fikr yoki g ‘oyalarni almashadilar.

8.

Stol o‘yinlari. Paypaslab qidirish (Scrabble)

bu o‘rganilayotgan tildagi ma’lum bir

so‘zlarni alohida ta’kidlaydigan eng mashhur stol o‘yinlaridan biri sanaladi.

9.

Rolli o‘yinlar. Rol o‘ynash, drama va simulyatsiya atamalari ba’zan bir

-

birining o‘rnida

ishlatiladi, lekin ularni farqlash mumkin (Kodotchigova, 2002). Rolli o‘yinlar talabalarni haqiqiy
hayotda o‘ynamaydigan rollarni, masalan, tish shifokori, yozuvchi rolini o‘ynashini o‘z ichiga
olishi mumkin, simulyatsiya esa talabalar real hayotda o‘ynagan yoki o‘ynashi mumkin bo‘lgan
rollarni, masalan, restorandagi mijozni o‘z ichiga olishi mumkin. Dramalar odatda ssenariyli
spektakllar bo‘lib, rolli o‘yinlar va simulyatsiyalarda talabalar o‘z so‘zlarini o‘ylab topadilar.

XULOSA

Xulosa qilib aytganda, gapirish ko‘nikmasini har bir o‘rganuvchiga o‘rgatish davomida

ularga o‘rganish usullarini hamda metodlarini o‘rgatish, ularni talaffuz qoidalari bilan
tanishtirib, bilimlarini yanada rivojlantirish, suhbatni va amaliyotni ko‘paytirish kabi
mashg‘ulotlar gapirish ko‘nikmasini o`rgatishning bosh omillaridir. Gapirayotganda tushunib,
fikr asosida to‘g‘ri va ravon so‘zlashish mashqi gapirish ko‘nikmasini ancha rivojlantiradi.
Metodikani psixologiya bilan birga olib borish lozim, chunki o‘quvchining o‘rganish uslubini
bilib shu yo‘l orqali gapirish ko‘nikmasini rivojlantirish samaraliroqdir. Bundan tashqari,
kontentga mos til o‘yinlaridan samarali foydalanish dars mazmunini boyitadi va berilgan bilimni
eslab qolishni ta’minlaydi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

RO‘YXATI:

1.

Brown, G., & Yule, G. (1983). Teaching the Spoken Language. Cambridge: Cambridge

University Press.

2.

Burns, A. (1998). Teaching speaking. Annual Review of Applied Linguistics 18:102

123

3.

Mackay, R. (2013).

Using games as an educational tool provides opportunities for deeper

learning, panelists at Stanford event say

.

Stanford News

. Retrieved 30 April 2016, from

https://news.stanford.edu/2013/03/01/games-education-tool-030113/

Библиографические ссылки

Brown, G., & Yule, G. (1983). Teaching the Spoken Language. Cambridge: Cambridge University Press.

Burns, A. (1998). Teaching speaking. Annual Review of Applied Linguistics 18:102–123

Mackay, R. (2013). Using games as an educational tool provides opportunities for deeper learning, panelists at Stanford event say. Stanford News. Retrieved 30 April 2016, from https://news.stanford.edu/2013/03/01/games-education-tool-030113/