Авторы

  • Мохира Джураева
    Преподаватель, кафедра методики преподавания английского языка, Узбекский государственный университет мировых языков

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.foreign-linguistics.67589

Ключевые слова:

полилог дебаты обсуждение обсуждение за круглым столом групповые игры совместное обучение реплики речевая деятельность критерии оценивания эксперимент совершенствование

Аннотация

В данной статье обосновывается актуальность совершенствования английской полилогической речи студентов, а также представлено экспериментальное исследование преподавания полилогической речи. В статье приводятся примеры критериев, целей, задач и этапов эксперимента. Перед началом преподавания полилога проводятся опросы среди преподавателей и студентов университета. В процессе обучения полилогической речи определяется уровень знаний студентов, то есть проверяется их способность участвовать в полилоге. Затем им предоставляется информация о типах полилогов, таких как дебаты, дискуссии, обсуждения за круглым столом, групповые игры и совместное обучение. Студентам преподавать правила полилога, различные словосочетания, используемые в полилоге, а также лексические и грамматические единицы на уровне C1. Чтение художественной литературы и использование английских фильмов рассматриваются как вспомогательные средства для улучшения навыков полилогической речи. В ходе эксперимента также применяются критерии оценки для определения уровня навыков полилогической речи.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная

лингвистика

и

лингводидактика

Foreign

Linguistics and Linguodidactics

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics

Experimental research for developing students’ polilogic

speech skills in English

Mokhira TURSUNOVNA

1


Uzbekistan State World Languages University

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received July 2024

Received in revised form

10 August 2024
Accepted 25 August 2024

Available online

25 September 2024

This article addresses the relevant problems of improving

students’ polilogic speech skills and presents an experimental

study on teaching polilogic speech. It provides examples of the

criteria, goals, objectives, and stages of the experiment. Before

teaching the polilogue, questionnaires are administered to
university professors and students. In the teaching process,

students’ existing knowledge is assessed to determine their

ability to participate in a polilogue. They are then introduced to

various types of polilogs, such as debates, discussions,
roundtable discussions, group games, and collaborative learning.

In the next step, the rules of polilogic speech, sentences used in

polilogue, and lexical and grammatical units at the C1 level are

taught. Reading fiction and watching English films are used as
supplementary sources to enhance polilogic skills. Evaluation

criteria are employed to assess polilogic speech skills during the

experiment.

2181-3701

2024 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol2-iss3

/S

-pp414-425

This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (

https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru

)

Keywords:

Polilog,

Debate,
discussion,
round table discussion,

group games,
collaborative learning,
replica,
speech activity,

evaluation criteria,
experiment,
improvement.

Ingliz tilida talabalar polilogik nutq malakalarini
takomillashtirishning eksperimental tadqiqi

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

polilog,
debat,

munozara,
stol atrofidagi muhokama,

guruh o‘yinlari,

Maqolada talabalarning ingliz tilidagi polilog nutqini

takomillashtirish dolzarbligi asoslanadi, polilogik nutqni

o‘rgatishning eksperimental tadqiqi keltiriladi, ya’ni eksperiment

o‘tkazish mezonlari, maqsad va vazifalari hamda bosqichlaridan

namunalar

taqdim etiladi. Polilogni o‘rgatishdan avval universitet

1

Department of Teaching English Language Methodology, Uzbekistan State World Languages University.

E-mail: mxdjuraeva@mail.ru


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

415

birgalikdagi ta’lim,

replika, nutq faoliyati,
baholash mezoni,
eksperiment,

takomillashtirish.

professor-

o‘qituvchilari hamda talabalar o‘rtasida so‘rovnomalar

o‘tkaziladi.

Экспериментальное

исследование

для

совершенствования

навыков

английской

полилогической речи студентов

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

полилог,

дебаты,

обсуждение,

обсуждение за круглым

столом,

групповые игры,
совместное обучение,

реплики,

речевая деятельность,
критерии оценивания,

эксперимент,
совершенствование.

В

данной

статье

обосновывается

актуальность

совершенствования английской полилогической речи
студентов, а также представлено экспериментальное

исследование преподавания полилогической речи. В статье

приводятся примеры критериев, целей, задач и этапов

эксперимента. Перед началом преподавания полилога

проводятся опросы среди преподавателей и студентов
университета. В процессе обучения полилогической речи

определяется уровень знаний студентов, то есть проверяется

их способность участвовать в полилоге. Затем им

предоставляется информация о типах полилогов, таких как
дебаты, дискуссии, обсуждения за круглым столом,

групповые игры и совместное обучение. Студентам

преподавать правила полилога, различные словосочетания,

используемые в полилоге, а также лексические и

грамматические

единицы

на

уровне

C1.

Чтение

художественной литературы и использование английских

фильмов рассматриваются как вспомогательные средства

для улучшения навыков полилогической речи. В ходе
эксперимента также применяются критерии оценки для

определения уровня навыков полилогической речи.

Talabalarga polilogik nutqni takomillashtirishga mo‘ljallangan eksperimentimiz

mutaxassisligi ingliz tili bo‘lgan oliy o‘quv yurtlaridagi talabalarga mo‘ljallangan. Chunki
ushbu oliy o‘quv yurti talabasi B1 yoki B2 daraja bilan universitetga kirsa

-da, bundan

avvalgi ikki bosqichlarda o‘quv dasturlari asosan monologik va dialogik nutq malakasini
shakllantirishga qaratilgandir. Binobarin qandaydir ma’noda ularda gapirish layoqati
shakllangan bo‘ladi, universitetda esa ular polilogik nutq jarayonlarida ishtiro

k etadilar.

Ko‘pincha talabalarning polilogik nutqini. Ya’ni debat, suhbatlarini kuzatganimizda, ular
mutlaqo polilog texnikasidan bexabar ekanliklari yoki munozara o‘zaro kelishmovchilik
tusini olishi, polilogda ma’lum dalil, argument yoki fikrga emas, balki shaxsning o‘ziga
nisbatan tanqidlar berilishini guvohi bo‘lamiz. Chunki bakalavriatning 4

-bosqichda esa

talabalar maktablarda amaliyot kursini o‘taydilar. Bizning fikrimizcha, maktabda dars
berish uchun, ya’ni bo‘lg‘usi o‘qituvchida polilogik nutq layoqati rivojlangan bo‘lishi kerak.
Bu ularga o‘zlari mukammal darajada o‘zlashtirgan bilimlarni amaliyot chog‘ida hech
qanday qiyinchiliksiz qo‘llay olishlariga yordam beradi. Nutqi ravon bo‘lgan talaba hech

qanday savol-

javoblardan qo‘rqmay o‘quvchilar bilan ishlaydi va turli guruh o‘yinlarini


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

416

tashkil qila oladi. Binobarin biz polilog turlari o‘tkazish texnikasi va ularda bemalol

ishtirok etish, hamda talabalarning polilogik nutqlarini S 1 darajada takomillashtirish
yuzasidan eksperiment materiallari ishlab chiqdik.

Tadqiqotimiz talabalardagi polilogik nutqni shakllantirish yoki rivojlantirish emas,

balki takomillashtirishga qaratilgandir.

Tajriba-sinov ishlari 4 bosqichdan iborat:
I Bosqich. Tajriba-

sinov ishlari o‘qituvchilar va talabalarga anketa so‘rovnomalar

berish va boshlang‘ich test o‘tkazishdan boshlanadi.

I Bosqichning vazifalari quyidagilardan iborat:
a) dastlabki sinovning maqsad va vazifalarini aniqlash.

b) ushbu sinovning maqsadiga ko‘ra uni o‘tkazish uchun material tayyorlash.

v) tekshiruv o‘tkazish.

g) tekshiruv natijalarini tahlil qilish.
Unda talabalarning polilogik nutq malakalariga egalik darajalari tekshiriladi. Ular

quyidagi mezon bo‘yicha aniqlanadi:

1.

Muloqotda qo‘llaniladigan til vositalari, replikalarni bilish darajalari.

2. Polilogdagi verbal va noverbal muloqotni bilishlari.
3. Polilogik nutq strukturasini bilish darajalari.
4. Polilog jarayonidagi qoidalarni bilish darajalari.

Questionnaire for students
1.What types of speech do you usually use during your English lessons?

A) oral B) written

2. What types of speaking do you use during your English lessons?

Monolog, dialog, polilog ( groupwork). Underline the necessary.
Why do you mostly use this very type of speaking?

----------------------------------------------------------------------------------------------
3.Which of the types of speaking is more difficult or easier for you ?

Monolog, dialog, polilog ( groupwork). Why? ------------------------------------------------

4.What kind of mistakes do you make when you speak? Phonetical, lexical,

grammatical, syntactical. Underline the necessary.

5.What types of polilog : debate, round table discussion, small group discussion , role

play do you usually use during your English lessons? Underline the necessary.

6.Do you know about telephone conference?

a) Yes b) No.

Do you agree with using it in language teaching?

a) Yes b) No.

7.Do you use any audiovisual materials, that is English films in class?

a) Yes b) No.

8.What kind of difficulties do you come across in understanding English films?
----------------------------------------------------------------------------------------------------
9.Do you agree with using audiovisual materials in class?

a) Yes b) No.


Questionnaire for teachers.
1.What courses/ aspects do you teach?


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

417

2.Who do you teach? Tick the right answer.

__1st еar students __2nd еar students __3rd еar students__4th еar students

3.What types of speech do you usually use during your English lessons? Listening,

speaking, reading, writing. Underline the necessary.

4.Do you often correct your students speaking mistakes? Why?
5.Should all the speaking mistakes be corrected? Why?
6.How do you usually correct your students speaking mistakes?
7.What types of speaking do you mostly use during your lessons?

Monolog, dialog, polilog. Underline the necessary
Why do you mostly use this very type of speaking?

8.What kind of mistakes do your students make in their speaking? Phonetical,

lexical, grammatical, syntactical. Underline the necessary.

9.What types of polilog, that is debate, round table discussion, small group

discussion , role play do you usually use during your lessons? Underline the necessary.

10.Do you know about telephone conference? Yes / No.

Can it be used in language teaching? Yes / No.

11.Do you use any audiovisual materials, that is English films in class? Yes / No.
12.What kind of difficulties do your students come across in understanding English

films?

13.How do you teach listening comprehension?
14.What ways of teaching listening comprehension do you know?
15.What is your opinion of using audiovisual materials, that is watching English

films in class? State the reason?


II Bosqich talabalarga polilog haqida dastlabki bilimlar beriladi.
1.

Talabalarga polilog birliklari debat, muzokara, bahs haqida ma’lumotlar beriladi

(2, 120

140).

2.

Ularni o‘tkazish texnikasi tushuntirildi.

Verb

al va noverbal muloqot haqida ma’lumotlar berildi.

Verbal muloqot mashqlari:

3.

Video asosida dalil keltirishga o‘rganiladi. Mashqlar bajariladi.

4.

O‘zgalar fikriga munosabat berish. Fikrni ma’qullash replikalari beriladi va

mashqlar bajarildi.

5. Fikrga qarshi chiqish mashqlari bajarildi.
6.

Kichik va katta guruhlarga bo‘linib guruh o‘yinlari va bahslar o‘tkazildi.

Ushbu bosqichda qo‘yidagi mashqlar bajariladi.

Polilogda ishlatiladigan replikalarni o‘rgatish mashqlari.

1. Write down all possible phrases which can express the following:

To agree entirely

I completely agree with you

To add an argument

To support the opinion

To disagree in a strong way

To disagree to give reasons


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

418

To explain the point of view

To ask for an opinion

To support the previous point of view


To interrupt

Sorry for interrupting, but may I say

To make a proposal

To give an argument

To warn of negative consequences


II. According to the following intentions given below name the speech patterns

which are suitable for these intentions:

Starting, Taking the floor, Checking an agreement, Moving on. Disagreeing, Asking

for clarification, Coining back to the main point, Asking for an opinion, Dealing with
interrupting, Asking for further information, Correcting a misunderstanding, Building up
an argument, Presenting a counterargument, Closing a discussion.

Sh. Choose the phrases given below according to the following: opening, keynote

speech, discussion, summary, closing.

I would like to point out that; That's right; Summing up all you've just said; To make

matters worse; What 1 would like to do is to; One way of dealing with this would be to...;
Shall we get started? The main aim of our discussion today is...; All things considered; We
propose to... .

IV. Group the phrases given below. Decide who can use them: A spokesperson,

participants or both. Don't forget to speak about the stages of polylog:

We need to discuss; I wonder if I might comment on the last point; OK; Shall we get

started? Let's turn to; What's your opinion about this? 1 recommend to; I agree with you
on the whole, but... ; You are right; In most cases... ; Wouldn't you agree that...? Why don't
you...? Tn general...; Thank you.


V. Fill in the blanks with the correct phrases given below:
I've thought that was I obvious, It seems that you're confusing, Do you think that,

and vice versa? Isn't it rather that they, are said to have, I've heard that argument time and
time again, somewhere along the line. I wonder whether that's the case. What I'm saying
is that, I'm not sure that it works like that. You see, For a start, I don't suppose, Let's look
at the other side of the coin, Don't you think they're right to be.

A: the young have anything to learn from the elderly

B: Well, older people

more experience than younger ones.

L: but nodiv ever says what experience!
B: They've lived through personal and family relationships. In
many cases, they've bought and sold houses. They've witnessed ups and downs in

their careers. They're often experts on matters of health ranging from minor ailments to
major operations. Some of them have been round the world.

A: But do these achievements really relate to the problems of young people today?


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

419

B: They have to,

older people have been there before. They've

had the problems and found the solutions.
A: today's young live in a different age

, they don't go

looking for information on the shelves of their local reference library. If they need
any kind of advice, they'll find it on the Internet.

their grandparents will

know how to use Search Engines.
B: quantity of information with quality of information. Nodiv
knows you better than someone in your own family. You don't need a global in-

strument to solve a local problem.

A: What can the young teach the elderly?

B: If the elderly are receptive, they could share some of the benefits of information

technology. An E-mail message or a fax could save someone with mobility problems a lot
of time and effort. Telephone banking could spare them having to queue in one of the few
remaining branches of their bank. The elderly are ften confused by modern telephones and
automatic switchboards.


A: enjoy getting out and about instead of sitting next to a tele

phone? suspicious of technology which is turning us all into screen-
gazers and zombies. The young are so hooked on these electronic toys, that they
can't really see where they're going. The elderly do not need all this virtual reality.
They are content to listen to the trees rustling in the wind, to smell the summer
grass and to watch the setting sun.

VI. Look at the expressions and decide which you would use: to ask for an opinion,

information

1)

to expand

2)

to give advices, recommendations, proposals

3)

to report conclusions

4)

to express priorities

5)

to express emotional reactions

7) to express agreements, disagreements
Excellent; Where is the clue? Personally I think, I understand what you're saying,

but..., Apart from. You have to do, Despite of that... I would recommend..., Shouldn't you
choose something that will be..., That's rather strange. As far as I know, For me, the (next)
most important thing would be to..., After all I mean, To sum up; You may be right, but I
still think...; I see but...

VIII. Use (he phrases given below in small polylogues while discussing the following

situations:

1)

You want to apologise for something you said.

2)

You have to tell someone their winning lottery ticket is a forgery.

3)

You wish you hadn't given up your previous job.

Don't forget about expanding phrases, advices, recommendations, proposals,

phrases expressing priorities, emotional reactions, link words: adding points, reporting
conclusions. Use the arguments and phrases which are used to introduce one's view.

1.

I think, we will have to agree to differ;

2.

I am afraid, I don V agree at all;


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

420

3.

My career prospects are...;

4.

To be responsible for...;

5.

To talk about luck…;

6.

To feel sorry for misfortunes, shortcomings or losses...;

7.

To express regrets about smth...;

8.

Hard work, good luck, natural talent;

9.

What's really important to me is to be able...; JO. For me, the (next) most

important thing would be to...; 11. What I would most like to do is to...;

12.

Your interest is in...;

13. It can lead you up the wrong path...
IX. Respond to the following stimulating sentences.

May all your wishes come true!

What I need is a good rest... -1 knew he was going to cause trouble, and cause

trouble he did...

The Russians have a marvelous folksong tradition...

You never give me any help!

- Do that again and I will hit you!
- Why are you laughing?

There are three things I can never remember- names, facers, and... I've forgotten

the other...

You

who rarely gets angry - really lost your temper!

Have you met our handsome new financial director?

I've hardly been anywhere since Christmas!

III Bosqich talabalarning polilogning turli ko‘rinishlarida nutq strukturalariga amal

qilib so‘zlashni o‘rganishlariga qaratilgan.

1. Terminlarga aniqlik kiritishni o‘rgatish uchun biror predmetga ta’rif berish

mashqlari bajarildi.

2. So‘z boyligini oshirish va kerakli so‘z spontan esga kelmaganda uzundan

-uzun

pauzalar yuzaga kelmasligi uchun, vaziyatdan chiqib ketish uchun perifraza mashqlari
bajariladi.

3.

TS, MSS, 2 DSS , CS matn strukturasiga binoan mantiqiylik, mazmunan ketma-

ketlikka rioya qilgan holda gapirishni o‘rganish mashqlari.

4.

TS Topic sentence tuzishni o‘rganish maqsadida gap nima haqida ekanini , ya’ni

berilgan matndan asosiy mazmunni ifodalovchi gapni topish mashqlari.

5.

MSS, DSS strukturalarini o‘rganish maqsadida 1 abzasni qisqartirib, 1 gap

shakliga keltirish mashqlari bajariladi (3, 200

250).

6.

Conclusive sentence, ya’ni xulosa qilishni o‘rganish mashqlari.

Noverbal muloqot mashqlari:

7.

Ko‘z kontaktini bog‘lay olish mashqlari. Bunda talabalar ma’lum bir masalaga o‘z

fikrlarini bildiradilar va bunda e’tibor ko‘proq ko‘z kontaktiga beriladi.

8.

Hammaga eshitarli bo‘lgan ovozda va tushunarli tarzda ravon so‘zlash

mashqlari.

9.

Qo‘l harakatlari va yuz mimikalariga rioya qilish mashqlari.

10.

O‘zni erkin tutib so‘zlash mashqlari (5, 138–

139).

Ushbu bosqich mashqlari qo‘yidagilardan iborat.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

421

Talabalar filmdagi bir necha muloqotchilardan iborat polilogik nutqqa e’tibor

berishlari kerak. Bunda ular muomala vositalari va muloqot priyomlarini o‘rganadilar.

muloqotni davomiyligini ta’minlash;

bir-

biriga bog‘langan holda nutqni davom ettirish;

so‘zlovchilar bir fikrdan boshqa fikrga o‘tganlarida qanday til vositalaridan

foydalanishlari (mantiqiylik nazarda tutilmoqda);

hayotiy voqealarda muloqot ko‘rinishlari qanday bo‘lishi;

turli situatsiyalar qanday ko‘rsatib berilishi;

rollar almashinuvi qanday kechishi.

Masalan,
1. Pride and Prejudice filmidan lavha.
Mr. Bennet was among the earliest of those who waited on Mr. Bingley. He had

always intended to visit him, though to the last always assuring his wife that he should not
go; and till the evening after the visit was paid she had no knowledge of it. It was then
disclosed in the following manner. Observing his second daughter employed in trimming
a hat, he suddenly addressed her with:

"I hope Mr. Bingley will like it, Lizzy."
"We are not in a way to know WHAT Mr. Bingley likes," said her mother resentfully,

"since we are not to visit."

"But you forget, mamma," said Elizabeth, "that we shall meet him at the assemblies,

and that Mrs. Long promised to introduce him."

"I do not believe Mrs. Long will do any such thing. She has two nieces of her own.

She is a selfish, hypocritical woman, and I have no opinion of her."

"No more have I," said Mr. Bennet; "and I am glad to find that you do not depend on

her serving you."

Mrs. Bennet deigned not to make any reply, but, unable to contain herself, began

scolding one of her daughters.

"Don't keep coughing so, Kitty, for Heaven's sake! Have a little compassion on my

nerves. You tear them to pieces."

"Kitty has no discretion in her coughs," said her father; "she times them ill."
"I do not cough for my own amusement," replied Kitty fretfully. "When is your next

ball to be, Lizzy?"

"To-morrow fortnight."
2. Conversation
(polilogdagi 3 ta ishtirokchi)
Newsagent's shop. Sunday morning. A young married couple, Anne and Jim, meet

Ronald Marcer, a middle-aged librarian, while buying the Sunday newspapers.

Ronald: 'Sunday Telegraph', please. Thank you.
Jim: We would like all the Sunday papers. Why... hello, Mr. Marce r?

Ronald:

Hello.

Jim:

You know my wife, Anne, don't you?

Ronald:

Yes, We've met once or ... How are you?

Anne:

Yes, of course. How are you, Mr. Marcer?

Ronald: Buying up the whole of the paper shop morning?

Jim:

Well ... We want to plan our summer holiday you see. And it's about time of

especially that... that all the holiday adverts appear in the ...


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

422

Anne:

So we thought we'd have a good look at bout everything that's going.

Ronald:

I see ... Yes ... You have to book up early these days. Are you thinking of going somewhere?


3.

Filmga javoban talabalar qo‘yidagicha fikr bildirishlari kerak

:

to agree or disagree partly;

to suggest another decision;

to avoid the answer or keep back your own opinion;

to express support.

How

about

going

on

a

package

to

Europe':

U Do you think our lives have been improved by the Internet?

4. Bunga javoban talabalar

qo‘yidagicha fikr bildirishlari kerak

:

to agree and begin speaking;

not to support the talking but explain the reasons;

not to agree, suggesting another decision of the matter.

You will take the floor at the conference, won

‘t

you?

Would you tell a group of London students about Russian folksong tradition?

5. Guruhlarga bo‘linib turli mavzularda munozara, bahs, suhbatlar o‘tkazadilar.

Mavzular, savollar ko‘rilgan film mazmunidan kelib chiqqan bo‘ladi.

IV Bosqich, ya’ni yakuniy sinov ishlarimizning maqsadi:

a)

talabalarning tajriba o‘tkazilgandan so‘nggi polilogik nutq malakalari

darajalarini aniqlash;

b) tajriba-sinovdan olingan dalillarni tahlil qilish;
v) taqdim etilayotgan metodikamiz samaradorligi yuzasidan xulosa chiqarishdan

iborat.

Talabalar polilogik nutq layoqatini baholash mezoni.

Nutq

1 ball

Ma’lum bir

nutq sifatining

mavjud

emasligi

2 ball

Nutq sifatining

minimal

darajada

ekanligi

3 ball

Nutq sifatining

nisbatan yuqori

darajadaligi

4 ball

Ma’lum bir

nutq sifatining

maksimal

darajada

mavjudligi

Aniq

lilik

So‘zlovchi

mavzuga

taalluqli bo‘lgan

bilimlarni

yеtarlicha

egallamagan,

leksik birliklarni

o‘z o‘rnida

qo‘llamayapti

So‘zlovchi

mavzuga

taalluqli bo‘lgan

bilimlarni

deyarli

egallagan, leksik

birliklarni

hamma vaqt

ham o‘z o‘rnida

qo‘llamayapti

So‘zlovchi mavzuni

va predmetni

yaxshi bilishi

ko‘rinib turibdi, shu

bois leksik

birliklarni o‘z

o‘rnida qo‘llamoqda

So‘zlovchi

mavzuni va

predmetni

chuqur bilishi

ko‘rinib turibdi,

shu bois hamma

leksik birliklarni

o‘z o‘rnida

qo‘llamoqda

Dalil

kelti

rish

So‘zlovchi

bildirayotgan

fikr,mulohazalari

ni dalillar bilan

asoslamayapti

So‘zlovchi fikriga

onda-

sonda ba’zi

dalillar

keltiryapti

So‘zlovchi bir necha

xil dalillarga

tayanyapti, lekin

resipietlarga nutq

ta’sirchan bo‘lishi

uchun psixologik

usullarni

qo‘llamayapti

So‘zlovchi

mumkin qadar

ko‘plab dalillar

keltirmoqda,

nutqda

ta’sirchanlikni

oshiruvchi

psixologik

usullarni

qo‘llamoqda


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

423

Diqqatni

jalb

qilish

So‘zlovchi

auditoriya

diqqatini

tortmayapti,ko‘z

kontakti , qo‘l

harakatlari,

o‘ziga ishonch

yo‘q.

So‘zlovchining

auditoriya bilan

ko‘z kontakti

onda-

sonda, qo‘l

harakatlari ,

o‘ziga ishonch

kam.

So‘zlovchining

auditoriya diqqatini

jalb qilishga

harakat qilyapti,

ko‘z kontakti , qo‘l

harakatlari, o‘ziga

ishonch bir muncha

bor.

So‘zlovchi

auditoriya

diqqatini

butunlay jalb

qilaypti,ko‘z

kontakti , qo‘l

harakatlari,

o‘ziga ishonch

mavjud.

Javob

ning

to‘g‘ri

ligi

(adabiy

til

norma

lariga

mosligi

So‘zlovchi adabiy

til normalarini

biladi, lekin

uning turli

darajalarida

ko‘plab xatolikka

yo‘l qo‘ymoqda.

So‘zlovchi adabiy

til normalarini

biladi, lekin

uning turli

darajalarida

xatolikka yo‘l

qo‘ymoqda.

So‘zlovchi adabiy til

normalarini biladi,

lekin uning turli

darajalarida

unchalik sezilarli

bo‘lmagan

xatolikka yo‘l

qo‘ymoqda.

So‘zlovchi adabiy

til normalarini

biladi, uning turli

darajalarida

amaliy jihatdan

hech qanday

xatolikka yo‘l

qo‘ymayapti.

Ifodalilik

So‘zlovchi

ekspressiv-

emotsional

usullarni

qo‘llamayapti,

mantiqiy

urg‘uga,nutq

tempiga rioya

qilmayapti, past

va noaniq

so‘zlamoqda.

So‘zlovchi

ekspressiv-

emotsional

usullarni

kamdan-kam

qo‘llayapti,

onda-sonda

mantiqiy urg‘uga

rioya qilyapti,

nutq tempi xato,

past va noaniq

so‘zlamoqda.

So‘zlovchi

ekspressiv-

emotsional

usullarni tez-tez

qo‘llamoqda,

mantiqiy urg‘u

to‘g‘ri, nutq

tempida tutilish

yo‘q,ammo past

ovozda

so‘zlamoqda.

So‘zlovchi turli

ekspressiv-

emotsional

usullarni

qo‘llamoqda,

mantiqiy

urg‘uga,ovoz

tempiga rioya

qilmoqda,

baland va aniq

so‘zlamoqda.

Ko‘rgaz

malilik

Debat jarayonida

optimal darajada

ma’lumotni

yеtkazuvchi

ko‘rgazmali

vositalardan

foydalanilmadi

Debat jarayonida

ma’lumotni

yеtkazishda

unchalik effektiv

bo‘lmagan

ko‘rgazmali

vositalardan

foydalanildi

Debat jarayonida

nutq asosiy

mazmunini

ifodalovchi va uni

tushunarliligini

oshiruvchi

ko‘rgazmali

vositalardan

foydalanildi

Nutq mazmunini

oydinlashtiruv-

chi, to‘ldiruvchi,

isbotlovchi,

asoslovchi va uni

tushunilishini

optimallashtiruv

chi ko‘rgazmali

vositalardan

foydalanildi

Mantiqiy

lik

(kompo

zitsion

tuzilish)

So‘zlovchi

mazmunan

ketma-ketlikni

buzgan holda

nomantiqiy

ma’lumotlar

bermoqda,

tushunishni

qiyinlashtir

moqda

So‘zlovchi

mazmunan

ketma-ketlikni

bir oz buzgan

holda ayrim

nomantiqiy

ma’lumotlar

bermoqda,

tushunishni

qiyinlashtir

moqda

So‘zlovchining

nutqi mazmunan

to‘g‘ri ketma

-

ketlikda,

ma’lumotlar

y

еtarlicha mantiqiy

,

resipientlarga

tushunarli

So‘zlovchining

nutqi mazmunan

to‘g‘ri ketma

-

ketlikda,

ma’lumotlar juda

mantiqiy ,

resipientlarga

asosiy va to‘liq

ma’noni

y

еtkazib

bera oladi.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

424

Ma’lu

mo

tlar

darajasi

So‘zlovchi

hammaga

ma’lum bo‘lgan,

resipientlarga

qizig‘i bo‘lmagan

ma’lumotlarni

y

еtkazmoqda

So‘zlovchi

unchalik dolzarb

bo‘lmagan,

resipientlarga

unchalik qizig‘i

bo‘lmagan

ma’lumotlarni

y

еtkazmoqda

So‘zlovchi

resipientlarga

dolzarb

ma’lumotlarni

еtkazmoqda, biroq

faqatgina faktlarni

aytib o‘tish bilan

chegaralanmoqda

So‘zlovchi

faktlarni chuqur

sharhlab,

dolzarb va

resipientlarga

qiziqarli bo‘lgan

ma’lumotlarni

yеtkazmoqda

Nutq

ravon

ligi

So‘zlovchining

nutqida ko‘plab

begona

so‘zlarning, uzun

pauzalarning

mavjudligi

So‘zlovchining

nutqida begona

so‘zlarning

pauzalarning

mavjudligi

So‘zlovchining

nutqida bilinmas

darajada begona

so‘zlarning,

pauzalarning

mavjudligi

So‘zlovchining

nutqida begona

so‘zlarning,

pauzalarning

yo‘qligi

Tushu

narlilik

So‘zlovchi

resipientlar

uchun yangi

bo‘lgan so‘z,

jumla, termin,

qisqartma,

abbreviatura

larga izoh

bermayapti

So‘zlovchi

resipientlar

uchun yangi

bo‘lgan so‘z,

jumla, termin,

qisqartma,

abbreviaturalarn

ing ba’zilariga

izoh beryapti

So‘zlovchi

resipientlar uchun

yangi bo‘lgan so‘z,

jumla, termin,

qisqartma,

abbreviaturalarnin

g ko‘piga izoh

beryapti

So‘zlovchi

resipientlar

uchun yangi

bo‘lgan so‘z,

jumla, termin,

qisqartma,

abbreviatura

larning

hammasiga izoh

beryapti

Xulosa qilib aytganda, polilogik nutqni takomillashtirish bir necha jarayondan

iboratdir:

-universitet professor-

o‘qituvchilari hamda talabalar o‘rtasida anketa

so‘rovnomalar o‘tkazish;

-

polilogni o‘rgatish uchun dastlab talabalarning bilimlarini aniqlash, ya’ni

polilogda ishtirok etish qobiliyatlarini tekshirish;

-

talabalarga polilog turlari, ya’ni debat, munozara, stol atrofidagi muhokama,

guruh o‘yinlari, birgalikdagi ta’lim haqida ma’lumot berish;

- polilog qoidalari, polilogda ishlatiluvchi jumlalar, S1 darajadagi leksik va

grammatik birliklar o‘rgatish;

-

polilogni takomillashtirishda badiiy kitoblar o‘qish va ingliz filmlaridan

foydalanish;

- polilogik nutq malaklarini aniqlashda baholash mezonidan foydalanish.

Yuqorida keltirilgan jarayonlarga mas’uliyat bilan yondashilganda talabalarning

polilogik nutqini C1 darajada takomillashtirishga erishiladi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:

1.

L.T.Axmedova, V.I.Normuratova. “Teaching English practicum”, Toshkent

-2011.

164 bet.

2. B. Bannet,

C.Rolheisser, L.Stevahn.”Cooperative Learning”,1990 r.340 .

3.

G.Broughton, Ch. Brumfit, R.Flavell, P.Hill, A.Pincas. “Teaching English as a

Foreign Language”, 2003. r.257.

4.

Sh.T.Bo‘taev, N.M.Yuldasheva. “Umumevropa kompetensiyalari tizimi (CEFR)

asosida til o‘rganuvchilarning bilimini baholash uchun qo‘yilgan talablar(uslubiy
qo‘llanma”. Toshkent

-2017.-40 b.

5.

“In

-

service distance training course for teachers of English”. Romania, Polirom

2003, p 138-139.


background image

Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika

Зарубежная лингвистика

и лингводидактика

Foreign Linguistics and Linguodidactics

Special Issue

3 (2024) / ISSN 2181-3701

425

6.

Xayns Lemmerman. “Uroki ritoriki i debatov” , Unikum Press

-2011. Str 336.

7.

Djuraeva M. “Choosing appropriate exercises in improving students’ polilogic

speech” Emergent: Journal of educational discoveries and lifelong learning.

- ISSN:2776-

0995, Volume 2, Issue 6 June, 2021, p 19-23.42.

8.

Djuraeva M. “Using online app for teaching English Speaking”, Web of scientist:

International Scientific research journal, -Vol.3, No. 5 (2022) p.877-881.

9. Djuraeva M. “Main peculiarities of teaching EFL in mixed –

ability Groups” Scopus:

International Journal of Advanced Science and Technology, -Vol. 29, No. 5, (2020), p. 1712-
1715.

Библиографические ссылки

L.T.Axmedova, V.I.Normuratova. “Teaching English practicum”, Toshkent-2011. 164 bet.

B. Bannet, C.Rolheisser, L.Stevahn.”Cooperative Learning”,1990 r.340 .

G.Broughton, Ch. Brumfit, R.Flavell, P.Hill, A.Pincas. “Teaching English as a Foreign Language”, 2003. r.257.

Sh.T.Bo‘taev, N.M.Yuldasheva. “Umumevropa kompetensiyalari tizimi (CEFR) asosida til o‘rganuvchilarning bilimini baholash uchun qo‘yilgan talablar(uslubiy qo‘llanma”. Toshkent-2017.-40 b.

“In-service distance training course for teachers of English”. Romania, Polirom 2003, p 138-139.

Xayns Lemmerman. “Uroki ritoriki i debatov” , Unikum Press-2011. Str 336.

Djuraeva M. “Choosing appropriate exercises in improving students’ polilogic speech” Emergent: Journal of educational discoveries and lifelong learning. - ISSN:2776-0995, Volume 2, Issue 6 June, 2021, p 19-23.42.

Djuraeva M. “Using online app for teaching English Speaking”, Web of scientist: International Scientific research journal, -Vol.3, No. 5 (2022) p.877-881.

Djuraeva M. “Main peculiarities of teaching EFL in mixed – ability Groups” Scopus: International Journal of Advanced Science and Technology, -Vol. 29, No. 5, (2020), p. 1712-1715.