Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная
лингвистика
и
лингводидактика
–
Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
Content, stages and principles of the Montessori
methodology
Maftuna TOJIAKHMEDOVA
1
Namangan State Institute of Foreign Languages
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received December 2024
Received in revised form
15 December 2024
Accepted 25 January 2025
Available online
15 February 2025
This article presents the main content, stages and principles
of the Montessori methodology. The Montessori system is a
pedagogical approach aimed at the child
’
s independent learning
and development of his abilities, which is based on the principles
of supporting an individual approach, freedom and initiative. The
article analyzes the stages of development of the Montessori
methodology, its advantages and possibilities of application in
practice.
2181-3663
/©
2024 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss1-pp156-161
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
Montessori methodology,
children
’
s education,
pedagogy,
independent learning,
stages of development,
principles of education.
Montessori metodikasining mazmuni, bosqichlari va
tamoyillari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
Montessori metodikasi,
bolalar ta
’
limi,
pedagogika,
mustaqil
o‘
rganish,
rivojlanish bosqichlari,
ta
’
lim tamoyillari.
Mazkur maqolada Montessori metodikasining asosiy
mazmuni, bosqichlari va tamoyillari yoritilgan. Montessori tizimi
bolaning mustaqil ta
’
lim olishiga,
o‘
z qobiliyatlarini
rivojlantirishiga y
o‘
naltirilgan pedagogik yondashuv b
o‘
lib, u
shaxsiy yondashuv, erkinlik va tashabbusni q
o‘
llab-quvvatlash
tamoyillariga asoslanadi. Maqolada Montessori metodikasining
rivojlanish bosqichlari, uning afzalliklari va amaliyotdagi
q
o‘
llanilish imkoniyatlari tahlil qilinadi.
1
PhD student, Namangan State Institute of Foreign Languages. E-mail: maftunatojiaxmedova@gmail.com
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
157
Содержание,
этапы
и
принципы
методологии
монтессори
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
методика Монтессори,
образование детей,
педагогика,
самостоятельное
обучение,
этапы развития,
принципы обучения.
В статье изложены основное содержание, этапы и
принципы методики Монтессори. Система Монтессори –
педагогический подход, направленный на самостоятельное
обучение ребенка и развитие его способностей, в основе
которого лежат принципы поддержки индивидуального
подхода, свободы и инициативы. В статье анализируются
этапы развития методики Монтессори, ее преимущества и
возможности применения на практике.
KIRISH
Bugungi kunda ta
’
lim tizimidagi asosiy vazifalardan biri bolalarning individual
qobiliyatlarini rivojlantirish va ularni mustaqil fikrlaydigan shaxs sifatida
shakllantirishdan iborat. An
’
anaviy ta
’
lim tizimlarida o
‘
qituvchi asosiy bilim beruvchi
sifatida namoyon bo
‘
lsa, zamonaviy pedagogik yondashuvlarda, ayniqsa, Montessori
metodikasida bola mustaqil bilim oluvchi, faol subyekt sifatida ko
‘
riladi. Montessori
metodikasi dunyoning ko
‘
plab davlatlarida muvaffaqiyatli qo
‘
llanilib, bolalarning tabiiy
rivojlanish jarayoniga moslashgan holda ta
’
lim olishlariga yordam bermoqda.
Montessori metodikasi italiyalik pedagog va shifokor Mariya Montessori tomonidan
ishlab chiqilgan bo
‘
lib, u bola rivojlanishining tabiiy jarayonlarini inobatga olgan holda
mustaqil ta
’
lim olishga urg
‘
u beradi. Ushbu metodikaning asosiy tamoyillari bolaning
shaxsiy qobiliyatlarini rivojlantirish, o
‘
quv jarayonini o
‘
yin orqali tashkil etish va bolaga
mustaqil ta
’
lim olish imkoniyatini yaratishdan iborat. Shuningdek, Montessori yondashuvi
bolalarning sensor, ijtimoiy va kognitiv rivojlanishiga k
o‘
maklashadigan maxsus muhit
yaratishga asoslangan.
Zamonaviy ta
’
lim jarayonida Montessori metodikasining ahamiyati ortib bormoqda.
K
o‘
plab tadqiqotlar uning bolalarning ijodiy fikrlashi, mantiqiy tahlil qilish qobiliyatlarini
rivojlantirishga, shuningdek, ularning ijtimoiy moslashuvchanligi va mustaqilligini
oshirishga ijobiy ta
’
sir k
o‘
rsatishini tasdiqlaydi.
Jumladan, mamlakatimizdagi ayrim MTTlarda ham pedagoglar ushbu metodikadan
foydalanadi.
“
Help me to do it myself
”
–
“
menga buni (
o‘
zim) qilishni
o‘
rgating
”
–
bu
dasturning asosiy shiori hisoblanadi. Montessori ta
’
lim usuli
–
bu bolalarning tabiiy
qiziqishlari va faoliyatlariga asoslangan ta
’
lim metodidir [5]. Montessori sinfi amaliy
o‘
rganishni va real hayotdagi k
o‘
nikmalarni rivojlantirishga katta e
’
tibor qaratadi. Bu usul
mustaqillikka katta ur
g‘
u beradi va bolalar
o‘
zi uchun mos va t
o‘
liq tayyorlangan
o‘
quv
muhitida
o‘
z bilimini
o‘
zi boshlashga qodir deb hisoblaydi. Montessori usuli an
’
anaviy
baholash metodlaridan, masalan, baholar va imtihonlardan foydalanishni rad etadi. Ya
’
ni
bola qiziqishlari va tanlovidan kelib chiqib, mash
g‘
ulotlarni
o‘
qituvchi k
o‘
magida
o‘
zi
bajaradi. "Play and learn"
–
o‘
ynab
o‘
rganish tamoyiliga qurilgan bu dastur orqali bola
birinchidan zerikmaydi, ikkinchidan stressning oldini oladi va butun diqqat e
’
tiborini
o‘
rganayotgan ma
’
lumotiga qaratishi oson b
o‘
ladi [6]. Montessori dasturi nafaqat kichik
yoshdagi balki katta sinf
o‘
quvchilari uchun ham mavjud. Bu dastur qiziq va manfaatli
b
o‘
lganligi tufayli hatto ikkinchi jahon urushi davrida ham
o‘
z kuchini saqlab qola olgan.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
158
Mazkur
o‘
qitish usuli bolaning qobiliyatlarini rivojlantirish,
o‘
qituvchi k
o‘
rsatib
bergan mash
g‘
ulotlarni
o‘
zi mustaqil bajara olishi, dunyoqarashni kengaytirishga xizmat
qiladi. Bu dastur asosida ta
’
lim olayotgan bola vazifalarni majburlikdan bajarmaydi,
aksincha,
o‘
zi qiziqib amalga oshiradi. Albatta buning uchun uyda etarli sharoit yaratib
berilishi kerak.
“
Biror ishni
o‘
zi bajara olishiga k
o‘
zi etgan bolaga hech qachon yordam bermang!
” –
deb xisoblagan Mariya Montessori nafaqat ushbu dastur asoschisi, balki shifokor va
pedadog ham. Uning t
o‘
liq ismi Mariya Tecla Artemisiya Montessori xonim. Maria
Montessori italiyalik shifokor va antropolog b
o‘
lib, u
o‘
z hayotini bolalarning ijtimoiy,
intellektual, jismoniy va ma
’
naviy rivojlanishini tushunishga ba
g‘
ishlagan. Dunyo b
o‘
ylab
bolalarni sinchkovlik bilan kuzatish orqali, u barcha bolalarda madaniyatga yoki yashash
davriga qaramay uchraydigan rivojlanishning universal namunalarini aniqladi.
Dr. Montessori Italiyaning birinchi ayol shifokori sifatida diplom oldi. Inson rivojlanishiga
b
o‘
lgan qiziqishi tufayli u ruhiy kasalliklarga chalingan bolalar uchun klinikada ishladi.
Keyinchalik, u Roma shahridagi ortofrenik maktabni boshqargan, bu maktabda jismoniy,
ruhiy va emotsional muammolari b
o‘
lgan bolalar ta
’
lim olgan.
Shu davrda Dr. Montessori
bolalarning ehtiyojlari va jamiyatlarimiz uchun ularning ahamiyati haqida butun
Yevropada ma
’
ruzalar
o‘
qidi. U bolalarga nisbatan munosabatlarimizni va ularga b
o‘
lgan
qarashlarimizni
o‘
zgartirish zarurligini ta
’
kidladi [5]. 1907-yilda Dr. Montessori Roma
shahridagi San Lorenso mahallasida joylashgan qashshoq hududdagi bolalar guruhiga
g‘
amx
o‘
rlik qilish mas
’
uliyatini
o‘
z zimmasiga oldi. Bu vaqt ichida u bolaning rivojlanish
ehtiyojlariga moslashadigan ijobiy va tarbiyaviy muhitning ahamiyatini tushunib etdi.
Bolalarni va ularning muhitga b
o‘
lgan munosabatini kuzatish jarayonida, u bolalar
kutilganidan yuqori qobiliyat va qiziqishlarni namoyish etishini k
o‘
rdi. "Montessori"
muhitida ishlatiladigan materiallar Dr. Maria Montessori va uning hamkasblari tomonidan
k
o‘
p yillar davomida ishlab chiqilgan b
o‘
lib, ular bolalarning tabiiy rivojlanish jarayonida
o‘
rganishga b
o‘
lgan tabiiy ra
g‘
batlarini ifodalovchi tushunchalar va k
o‘
nikmalarni jismoniy
tarzda aks ettiradi.
Dr. Montessori 1913-yilda Italiyada birinchi xalqaro
o‘
quv kursini tashkil etdi,
1915-yilda esa Kaliforniyada birinchi Amerika
o‘
quv kursini
o‘
tkazdi. Dunyo b
o‘
ylab
o‘
z
qarashlarini tarqatish davomida, u
o‘
zining o
‘
quv kurslarida berilayotgan ta
’
limning
sifatini va yaxlitligini ta
’
minlash uchun 1929-yilda Association Montessori Internationale
(AMI) tashkilotini tuzdi. Hozirda AMI butun dunyo b
o‘
ylab sifatli
o‘
qituvchi tayyorlashni
q
o‘
llab-quvvatlamoqda.
Maria Montessori
–
o‘
zining k
o‘
plab qiyinchiliklariga qaramay, vizioner b
o‘
lib,
Yevropa, Hindiston va Q
o‘
shma Shtatlarda k
o‘
plab safarlar qildi, ma
’
ruzalar
o‘
qidi va ta
’
lim
berdi. Uning ishlarini
o‘
sha davrning ta
’
limotchilari, psixologlari va siyosiy yetakchilari
e
’
tirof etdilar. Uning hamkasblari orasida Anna Freud, Erik Erikson, Moxatma Gandi,
Aleksandr Graham Bell va Jan Piaget kabi mashhur shaxslar bor edi.
Dr. Montessori 1949, 1950 va 1951-yillarda Nobel Tinchlik mukofotiga nomzod
sifatida k
o‘
rsatilgan va o
‘
limigacha
o‘
qitish, ishlash va yozishni davom ettirgan. S
o‘
nggi yuz
yil davomida dunyo b
o‘
ylab bolalar Montessori ta
’
lim metodidan foydalanganlar va bu
yondashuv ularning tabiiy rivojlanishlarini q
o‘
llab-quvvatlaydi, parvarishlaydi va himoya
qiladi. Maria Montessori merosi, uning hayotidagi kashfiyotlar orqali bolalarning
rivojlanishiga ta
’
sir qilgan bolalar orqali davom etmoqda.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
159
Association Montessori Internationale (AMI)
–
bu Maria Montessori tomonidan
1929-yilda uning ishining yaxlitligini himoya qilish maqsadida tashkil etilgan tashkilotdir.
Yuqori sifatli AMI Montessori tayyorgarligi dunyo b
o‘
ylab xususiy va davlat Montessori
maktablarida
o‘
qituvchi yoki maktab ma
’
muri sifatida ishga joylashish imkoniyatlarini
ochadi va Montessori nazariyasi va amaliyoti haqida chuqur tushunchaga berish bilan bir
qatorda, yuqori malakali
o‘
qituvchi b
o‘
lib yetishish uchun katta imkon yaratadi. Maktab
ma
’
murlari AMI tayyorlashining doimiy yuqori sifatini qadrlashadi. AMI tayyorlash
o‘
qituvchilarni Montessori falsafasi va bolalar rivojlanishining asosiy tamoyillarini chuqur
tushunishiga, shuningdek dars
o‘
tishning nafaqat nazariy, balki amaliy tajribasiga ega
b
o‘
lishlarini kafolatlaydi.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Montessori yondashuvi kichik yoshdagi bolalar ta
’
limiga b
o‘
lgan ta
’
siri butun dunyo
b
o‘
ylab ortib bormoqda. Dr. Montessori
o‘
z ta
’
lim yondashuvini dastlab maktabgacha
yoshdagi bolalar, xususan, nogiron bolalar bilan ishlash davomida ishlab chiqdi.
Keyinchalik, u
o‘
z yondashuvini turli yoshdagi va imkoniyatlarga ega bolalar va yoshlarga
kengaytirdi. Bugungi kunda ba
’
zi Montessori maktablari ta
’
limning barcha darajalarini
taqdim etadi, bolalar va chaqaloqlardan tortib
o‘
rta maktab (
o‘
rta maktab) darajasigacha.
Montessori usuli
–
bu bolalarga y
o‘
naltirilgan yondashuv b
o‘
lib, bolalar
o‘
z
rivojlanishlarida faol ishtirokchilar sifatida k
o‘
riladi, ular
o‘
z ichlaridagi tabiiy, dinamik va
o‘
zini t
o‘g‘
rilovchi kuchlar ta
’
sirida kuchli ta
’
sir k
o‘
rsatib,
o‘
sish va
o‘
rganish y
o‘
lini ochadi.
O‘
qituvchilar bolalarga yordam beruvchi, hamkor va y
o‘
lboshchilar sifatida qabul qilinadi.
Ular ta
’
lim vositasi sifatida diqqat bilan tayyorlangan, estetik jihatdan yoqimli muhitlarga
tayanadilar. Montessori ta
’
limi mustaqil
o‘
rganishni ta
’
kidlaydi, bu bolalarga umr
b
o‘
yi
o‘
rganuvchilar va mas
’
uliyatli fuqaro b
o‘
lib
o‘
sish imkoniyatini yaratadi. Montessori
ta
’
limida bolalar uch yil davomida turli yoshdagi bolalar bilan birga
o‘
qiydilar, bu esa
kattalar va bolalar
o‘
rtasidagi uzluksizlikni va tengdoshlar
o‘
rtasidagi yaqin
munosabatlarni rivojlantiradi [10]. Montessori sinflari diqqat bilan tayyorlangan, tartibli
va yoqimli muhit va materiallarni taqdim etadi, bu erda bolalar tabiiy tendentsiyalariga
binoan mustaqil ravishda yoki kichik guruhlarda ishlashga erkinlik beriladi. Bolalar
o‘
zlarining individual imkoniyatlariga k
o‘
ra,
o‘
z tezligi va ritmida rivojlanadilar. Maktab
jamoasi, shu jumladan ota-onalar, birgalikda ishlashadi, bu esa bolalarni tana, aql, his-
tuy
g‘
ular va ruhning integratsiyasiga ochadi, bu esa butunlay tinchlik ta
’
limining asosini
tashkil etadi [8].
Montessori metodikasining nazariy va amaliy asoslari Mariya Montessorining
“Il bambino in famiglia” va “The Absorbent Mind” kabi asarlarida batafsil yoritilgan. Ushbu
tadqiqot ishlarida u bolalarning tabiiy rivojlanish jarayonlariga asoslangan ta
’
lim tizimini
taklif qiladi. Montessori ta
’
limining nazariy jihatlari keyinchalik bir qancha olimlar
tomonidan rivojlantirilgan b
o‘
lib, ularning tadqiqotlari bolalar rivojlanishiga ta
’
sir qiluvchi
omillarni chuqur
o‘
rganishga qaratilgan. Montessori metodikasining asosiy bosqichlari
quyidagilardan iborat [9]:
1.
Tayyor muhit yaratish
–
bolalar mustaqil harakat qilishi va
o‘
ziga mos
o‘
quv
materiallarini tanlashi uchun qulay sharoit yaratiladi.
2.
O‘
z-
o‘
zini boshqarish va mustaqillik
–
bolalar mustaqil qaror qabul qilish va
o‘
zlari uchun mos ta
’
lim y
o‘
nalishini tanlash imkoniyatiga ega b
o‘
ladilar.
3.
O‘
yin orqali
o‘
rganish
–
Montessori metodikasi bolalarning tabiiy qiziqishidan
kelib chiqib, ta
’
lim jarayonini
o‘
yin shaklida tashkil etadi.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
160
4.
Sensor rivojlanish
–
bolalarning sensor organlari orqali dunyoni anglash
qobiliyati oshiriladi.
5.
Ijtimoiy va hissiy rivojlanish
–
bolalar jamoaviy muhitda
o‘
zaro muloqot qilish
va hamkorlikda ishlash k
o‘
nikmalarini rivojlantiradilar.
K
o‘
plab tadqiqotlar shuni k
o‘
rsatadiki, Montessori metodikasi bolaning mustaqil
o‘
rganish qobiliyatlarini rivojlantirish bilan bir qatorda, uning ijtimoiy muhitga
moslashuvchanligini ham oshiradi. Lillard tomonidan olib borilgan tadqiqotlarda,
Montessori ta
’
limi bilan shu
g‘
ullangan bolalar kelajakda mustaqil qaror qabul qilish,
mas
’
uliyatni his qilish va muammolarni hal qilish b
o‘
yicha an
’
anaviy ta
’
lim olgan bolalarga
nisbatan yuqori natijalarga erishishi kuzatilgan [1]. Bundan tashqari, Montessori
metodikasi ta
’
lim jarayonida maxsus
o‘
quv muhitini yaratishga ur
g‘
u beradi. Chattin-
McNichols Montessori ta
’
limining
o‘
quvchilar uchun qulay va erkin
o‘
rganish muhitini
shakllantirishdagi ahamiyatini tahlil qilib, uning innovatsion jihatlarini yoritgan [4].
Standing esa Montessori metodining pedagogik tamoyillari va ularning ta
’
lim jarayonidagi
samaradorligini yoritib bergan [3].
Montessori usulining tarafdorlari, bu ta
’
lim yondashuvining bolalar uchun k
o‘
plab
va turli afzalliklarini ta
’
kidlaydilar. Ushbu kichik yoshdagi
o‘
rganish yondashuvining eng
qimmatli afzalligi shundaki, u
o‘
rganish sevgisini uy
g‘
otadi. Tarafdorlari, ushbu usulning
foydalari orasida chidamlilik, mas
’
uliyat,
o‘
ziga ishonch, jamoada ishlash, muammolarni
hal qilish k
o‘
nikmalari, shuningdek, ijodiy va ilmiy fikrlashni sanab
o‘
tadilar.
Montessori metodologiyasi bolalarning tabiiy rivojlanishini q
o‘
llab-quvvatlashga
qaratilgan b
o‘
lib, quyidagi tamoyillarga asoslanadi:
1.
Mustaqillik (Independence)
–
Bola
o‘
z harakatlarini boshqarish va
o‘
rganish
jarayonini mustaqil olib borishi kerak. Mustaqil qaror qabul qilish va
o‘
z faoliyatiga
javobgarlikni his qilish Montessori ta
’
limining markaziy jihatlaridan biridir.
2.
Individuallik (Individualization)
–
Har bir bola
o‘
zining rivojlanish sur
’
atiga
muvofiq ta
’
lim olishi lozim. Montessori metodida
o‘
quvchilar bir xil vaqtda har xil
mash
g‘
ulotlar bilan shu
g‘
ullanishi mumkin.
3.
Sensor va harakat (Sensorial Learning & Movement)
–
Bilim olish jarayoni
sezgilar orqali amalga oshiriladi. Montessori materiallari orqali bola ta
’
limni nafaqat
eshitib va k
o‘
rib, balki q
o‘
llari bilan ushlab, harakat orqali
o‘
rganadi.
4.
Ijtimoiy va axloqiy rivojlanish (Social and Moral Development)
–
Montessori
metodida bolalar bir-biriga hurmat bilan munosabatda b
o‘
lish, atrofdagilar bilan muloqot
qilish va jamoaviy muhitda ishlashni
o‘
rganadi.
5.
Tayyorlangan muhit (Prepared Environment)
–
O‘
quv muhitining maxsus tashkil
etilishi bolaga mustaqil
o‘
rganish imkonini yaratadi. Bu muhit bolaning
o‘
z-
o‘
zini
boshqarish va tadqiqot qilish qobiliyatini rivojlantiradi.
6.
O‘z
-
o‘zini o‘rganish va o‘
zini baholash (Auto-Education & Self-Evaluation)
–
O‘quvchilarga xatolaridan saboq olish va o‘z natijalarini mustaqil baholash imkoniyati
beriladi. Bu yondashuv bolada mas’uliyat hissini oshiradi va motivatsiyani kuchaytiradi [2].
Montessori ta’limining as
osiy vazifasi
–
bolani
o‘
zining tabiiy qobiliyatlarini t
o‘
liq
namoyon eta oladigan shaxs sifatida shakllantirishdir. Unga k
o‘ra, ta’lim tizimi bolaga
tayyor bilim berish emas, balki mustaqil izlanish va
o‘
zini rivojlantirish imkoniyatini
yaratishi kerak.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika
–
Зарубежная лингвистика
и лингводидактика
–
Foreign Linguistics and Linguodidactics
Issue
–
3
№
1 (2025) / ISSN 2181-3701
161
XULOSA
Montessori metodikasi bolaning mustaqil fikrlashi va tabiiy rivojlanishini qo
‘
llab-
quvvatlaydigan samarali pedagogik yondashuvlardan biridir. Ushbu metodikaning asosiy
prinsiplari bolaning qiziquvchanligini ra
g‘
batlantirish, unga mustaqil
o‘
rganish uchun
qulay sharoit yaratish va individual qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan. Ta’lim
jarayonida Montessori metodikasining q
o‘
llanilishi bolalarning intellektual, ijtimoiy va
hissiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘
rsatadi. Tadqiqot natijalari shuni k
o‘
rsatadiki, bu
metodika nafaqat maktabgacha ta’lim muassasalarida, balki boshlang‘
ich va
o‘rta ta’lim
bosqichlarida ham samarali q
o‘
llanishi mumkin. Kelajakda Montessori metodikasining
amaliyotga keng joriy etilishi ta’lim sifatini oshirishda muhim ro
l
o‘
ynashi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Lillard, A. S. Montessori: The Science Behind the Genius. Oxford University Press. -2005.
2.
Montessori M. The montessori method.
–
Transaction publishers, -2013.
3.
Standing, E. M. Maria Montessori: Her Life and Work. Plume. -1957.
4.
Chattin-McNichols, J. The Montessori Controversy. Delmar Publishers.-1992
5.
Montessori M. The Montessori method: the origins of an educational innovation:
including an abridged and annotated edition of Maria Montessori’s The Mon
tessori
method.
–
Rowman & Littlefield, 2004.
6.
Montessori M. The advanced Montessori method.
–
Frederick A. Stokes Company,
1917.
–
Т
. 1.
7.
Gutek G. L. The Montessori method: the origins of an educational innovation:
including an abridged and annotated editio
n of Maria Montessori’s The Montessori
method.
–
Rowman & Littlefield Publishers, 2004.
8.
Catherine L. E., Javier B., Francisco G. Four pillars of the Montessori method and
their support by current neuroscience //Mind, Brain, and Education.
–
2020.
–
Т
. 14.
–
№.
4.
–
С. 322
-334.
9.
Kayili G., Ari R. Examination of the Effects of the Montessori Method on Preschool
Children’s Readiness to Primary Education //Educational Sciences: Theory and Practice. –
2011.
–
Т
. 11.
–
№.
4.
–
С. 2104
-2109.
10.
Drigas A., Gkeka E. Montessori method and ICTs //International Journal of Recent
Contributions from Engineering, Science & IT (iJES).
–
2016.
–
Т
. 4.
–
№.
1.
–
С. 25
-30.
