Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika –
Зарубежная лингвистика и
лингводидактика – Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
The synthesis of national history and oral folk tradition in
Washington Irving's works
Nodira MAKHMANAZAROVA
1
Uzbekistan State World Languages University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2025
Received in revised form
10
March 2025
Accepted 25 March 2025
Available online
25 April 2025
This article analyzes the harmony between national history
and elements of folklore in the works of American writer
Washington Irving. The focus is on the artistic expression of folk
tales, legends, and national historical thinking in his famous
works such as Rip Van Winkle and The Legend of Sleepy Hollow.
The article explores how the writer relied on oral folklore to
shape national identity and how he portrayed real historical
events through artistic imagery, using the IMRAD format for
analysis.
2181-3701/© 2024 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-3701-vol3-iss4
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
Washington Irving,
folklore,
national history,
legend,
literary synthesis,
American literature.
Vashington Irving asarlarida milliy tarix va xalq og‘zaki
ijodining sintezi
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar:
Vashington Irving,
xalq og‘zaki ijodi,
milliy tarix,
afsona,
badiiy sintez,
Amerika adabiyoti.
Ushbu maqolada amerikalik yozuvchi Vashington Irving
ijodida milliy tarix va xalq og‘zaki ijodi elementlarining
o‘zaro uyg‘unligi tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor uning mashhur
“Rip Van Vinkle” va “Uyqudagi vodiy afsonasi” (The Legend of
Sleepy Hollow) kabi asarlarida xalq ertaklari, afsonalari va
milliy tarixiy tafakkurning badiiy ifodasiga qaratiladi.
Maqolada yozuvchining milliy identitetni shakllantirishda
xalq og‘zaki ijodiga tayanishi, real tarixiy voqealarni badiiy
obrazlar orqali yoritishi IMRAD usulida tadqiq etilgan.
1
Uzbekistan State World Languages University.
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
115
Синтез национальной истории и устного народного
творчества в произведениях Вашингтона Ирвинга
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Вашингтон Ирвинг,
устное народное
творчество,
национальная история,
легенда,
художественный синтез,
американская литература.
В данной статье анализируется взаимосвязь национальной
истории и элементов устного народного творчества в
произведениях
американского
писателя
Вашингтона
Ирвинга. Основное внимание уделяется художественному
выражению народных сказок, легенд и национального
исторического мышления в таких известных произведениях,
как Рип Ван Винкль и Легенда о Сонной Лощине. В статье
исследуется, как писатель, опираясь на устное народное
творчество, формировал национальную идентичность и
передавал
реальные
исторические
события
через
художественные образы, с применением структуры IMRAD.
KIRISH
Amerika adabiyotining asoschilaridan biri sifatida e’tirof etilgan Vashington
Irving (1783–1859) o‘zining asarlarida xalq og‘zaki ijodi va milliy tarixni badiiy sintez
qilish orqali yangi adabiy maktabga asos soldi. XIX asr boshlarida Amerika hali
mustaqil davlat sifatida o‘z milliy identitetini shakllantirish jarayonida edi. Shu nuqtai
nazardan, Irvingning asarlari milliy ruh, tarixiy xotira va xalq ijodiyoti motivlarini
birlashtirgan holda yangi milliy adabiyot namunasini yaratdi.Amerika Qo‘shma
Shtatlarining mustaqil adabiy maktabini shakllantirishda Vashington Irving muhim
rol o‘ynagan yozuvchilardan biri sanaladi. XVIII asr oxiri va XIX asr boshlarida AQSh
o‘zining tarixiy, siyosiy va madaniy mustaqilligini mustahkamlab borar ekan, milliy
adabiyotda ham o‘ziga xos yo‘nalishlar shakllana boshladi. Bu davr adabiyotida faqat
G‘arb (asosan ingliz) an’analariga ergashish emas, balki milliy tarix, xalq og‘zaki ijodi,
urf-odatlar, e’tiqodlar va milliy ongni ifodalovchi obrazlarni yaratish ehtiyoji yuzaga
keldi. Vashington Irving o‘z asarlarida xalq orasida avloddan-avlodga o‘tib kelgan
ertaklar, afsonalar, rivoyatlar va tarixiy voqealarni badiiy tahlil etib, ularga o‘ziga xos
uslubda yangicha talqin berdi. Ayniqsa, “Rip Van Vinkle” va “The Legend of Sleepy
Hollow” asarlari orqali u folklor va tarixiy voqealarning sintezini yaratib, milliy
adabiyotga asos soldi. Shu bois ushbu maqola Irving asarlarida xalq ijodi va tarixiy
kontekstning uyg‘unligiga bag‘ishlanadi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYASI
Maqolada Vashington Irvingning ayrim asarlari – xususan, “Rip Van Vinkle”
va “Uyqudagi vodiy afsonasi” asarlari tahlil qilindi. Bu tahlil intertekstual yondashuv,
tarixiy-kontekstual tahlil va folkloristik usullardan foydalangan holda olib borildi.
Shuningdek, Amerika xalq og‘zaki ijodining Irving asarlaridagi aksini aniqlash uchun
qiyosiy metoddan foydalanildi. Tadqiqotda ilmiy-analitik va kontekstual
yondashuvlar asosida Vashington Irvingning ikki asosiy asari – “Rip Van Vinkle” va
“Uyqudagi vodiy afsonasi” (The Legend of Sleepy Hollow) tanlab olindi. Ushbu asarlar
folkloristik jihatdan tahlil qilinib, ularning struktura, motiv va obrazlar tizimi xalq
og‘zaki ijodi namunalariga qanchalik yaqin ekani aniqlanadi. Shuningdek, yozuvchi
foydalanayotgan tarixiy va madaniy kontekstlar – xususan, Amerikaning
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
116
mustaqillikka erishish davri, urf-odatlari va diniy e’tiqodlari ham hisobga olindi.
Qo‘llangan metodologik yondashuvlar quyidagilardan iborat:
1.
Intertekstual tahlil
– asarlarning xalq ertaklari bilan o‘zaro aloqasi o‘rganildi.
2.
Tarixiy-kontekstual tahlil
– asarlarda tasvirlangan voqealar davri va ularning
real tarix bilan bog‘liqligi tahlil qilindi.
3.
Folkloristik yondashuv
– xalq afsonalari, miflar va rivoyatlar bilan solishtirma
tahlil olib borildi.
NATIJALAR VA MUHOKAMALAR
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, Irving o‘z asarlarida xalq ertaklari va
afsonalarini zamonaviy voqelik bilan uyg‘unlashtirgan. Masalan, “Rip Van Vinkle”
asarida Germaniya xalq ertaklaridagi syujet modellaridan foydalanilgan bo‘lsa-da, u
Amerikaning mustaqillik urushi kontekstida qayta talqin qilingan. “Uyqudagi vodiy
afsonasi” esa mahalliy afsonalar, diniy e’tiqodlar va tarixiy realiyalarni birlashtirgan
holda milliy xotirani shakllantirishga xizmat qiladi. Irvingning ijodiy uslubi, bir
tomondan, xalq og‘zaki ijodining boy zaminiga asoslangan bo‘lsa, ikkinchi tomondan,
tarixiy voqealarni badiiylik orqali talqin qilishga yo‘naltirilgan. Uning asarlarida tarix
va afsonaning uyg‘unlashuvi nafaqat badiiy yuksaklikka olib kelgan, balki o‘quvchida
milliy o‘zlikni anglash, tarixni his qilish va xalq og‘zaki ijodiga nisbatan hurmat
uyg‘otgan. Shu boisdan, Irving asarlarini o‘rganish amerikalik milliy adabiyotning
shakllanish jarayonini anglash uchun muhim manba hisoblanadi.Tahlillar shuni
ko‘rsatadiki, Vashington Irving o‘z asarlarida xalq og‘zaki ijodidan badiiy vosita sifatida
keng foydalangan. “Rip Van Vinkle” asarida Germaniya xalq ertaklariga xos syujet
modeli qo‘llanilgan bo‘lsa-da, u Amerikaning inqilobiy davr kontekstida qayta
ishlangan. Asar qahramoni – oddiy dehqon, uzoq yillar uxlab qolib, uyg‘onganida o‘z
vatanining butunlay o‘zgarganini ko‘radi. Bu obraz orqali yozuvchi Amerikadagi siyosiy
o‘zgarishlarni xalqona uslubda ifodalagan. “The Legend of Sleepy Hollow” asarida esa
Niderland afsonalari asosida yaratilgan “boshsiz chavandoz” obrazi orqali diniy
e’tiqodlar, mahalliy superstitsiyalar (xurofotlar) va tarixiy kontekstlar ifoda etilgan.
Asarda real tarixiy joylar, odatlar va madaniyat elementi badiiy ifoda bilan
uyg‘unlashtiriladi. Shu bilan birga, bu asarlar milliy adabiyotda yangi mifologik asos
yaratishga xizmat qilgan. Vashington Irvingning ijodi amerikalik milliy adabiyotning
shakllanishida o‘ta muhim rol o‘ynagan. U xalq og‘zaki ijodini shunchaki ko‘chirib emas,
balki uni badiiy qayta ishlash, tarixiy kontekstga moslashtirish orqali yangi adabiy
maktabga asos soldi. Irving o‘zining asarlarida xalq og‘zaki ijodi bilan milliy tarixni
sintez qilgan holda, milliy identitetni ifodalovchi obrazlar yaratgan. Ushbu sintez
yozuvchining xalq orasidagi afsonalarga, ertaklarga va miflarga bo‘lgan chuqur
hurmatidan dalolat beradi. Bunday yondashuv bugungi kunda ham postkolonial
adabiyotda, xususan, o‘z tarixiy o‘zligini ifodalamoqchi bo‘lgan xalqlar ijodida
dolzarbdir. Irvingning yondashuvi faqat badiiy adabiyot uchun emas, balki madaniy
xotirani saqlash va tarbiyaviy ahamiyatga ega milliy obrazlar yaratishda ham ibratli
model hisoblanadi.
XULOSA
Vashington Irvingning adabiy merosi Amerika milliy adabiyotining
shakllanishida katta ahamiyatga ega. Uning “Rip Van Vinkle” va “Uyqudagi vodiy
afsonasi” kabi asarlarida xalq og‘zaki ijodi elementlari – afsonalar, ertaklar, miflar –
tarixiy kontekst bilan uyg‘unlashib, o‘ziga xos milliy ruhiyatni aks ettiradi. Irving
Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika – Зарубежная лингвистика
и лингводидактика – Foreign Linguistics and Linguodidactics
Special Issue – 4 (2025) / ISSN 2181-3701
117
nafaqat xalq ijodini badiiy asarga aylantirgan, balki uni tarixiy jarayonlar bilan
bog‘lagan holda yangicha talqin qilgan. Uning yondashuvi orqali adabiyot tarixiy
voqealarni xalq ongida saqlab qolishning qudratli vositasiga aylangani ayon bo‘ladi. Bu
sintez amerikalik o‘quvchida o‘z tarixiga, madaniyatiga va xalq og‘zaki ijodiga nisbatan
iftixor hissini uyg‘otgan. Shu boisdan Irving ijodini nafaqat badiiy, balki madaniy-tarixiy
fenomen sifatida ham o‘rganish muhimdir. Kelajakda uning asarlarini boshqa xalq
adabiyoti va og‘zaki ijodi bilan qiyosiy tahlil qilish, shuningdek, zamonaviy adabiyotda
ushbu sintezning davomiyligini o‘rganish istiqbolli ilmiy yo‘nalishlardan biri bo‘lib
qoladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Irving, W. (1819). Rip Van Winkle. In The Sketch Book of Geoffrey Crayon,
Gent.
2.
Irving, W. (1820). The Legend of Sleepy Hollow. In The Sketch Book of
Geoffrey Crayon, Gent.
3.
Fiedler, L. (1960). Love and Death in the American Novel. New York: Stein and
Day.
4.
Bercovitch, S. (1994). The Rites of Assent: Transformations in the Symbolic
Construction of America. Routledge.
5.
Zipes, J. (2006). Why Fairy Tales Stick: The Evolution and Relevance of a
Genre. Routledge.
6.
Thompson, S. (1955). Motif-Index of Folk-Literature. Bloomington: Indiana
University Press.
7.
Kazin, A. (1984). An American Procession: The Major American Writers from
1830–1930. Alfred A. Knopf.
8.
Bascom, W. (1965). Four Functions of Folklore. In The Journal of American
Folklore, Vol. 67, No. 266.
9.
Dorson, R. M. (1972). Folklore and Fakelore: Essays Toward a Discipline of
Folk Studies. Harvard University Press.
10.
Bronner, S. J. (2007). American Folklore: An Encyclopedia. Routledge.
