Education and Educational Research

Мазкур мақолада ҳудудда ишлаб чиқариш жараёнини рақамлаштиришнинг долзарб муаммолари ва имкониятлари таҳлил қилинган. Рақамли технологияларни жорий этишнинг асосий қийинчиликлари, инфратузилмавий муаммолар, кадрлар тайёрлаш масалалари ва бошқа тўсиқлар очиб берилган. Шунингдек, сўнгги йиллардаги рақамлаштириш жараёнларида эришилган натижалар таҳлил қилинган ва ҳудудларнинг рақамли иқтисодиётга ўтишини рағбатлантирувчи чора-тадбирлар таклиф қилинган.

Мақолада Аҳмад Югнакийнинг «Ҳибат ул-ҳақойиқ» асаридаги баъзи арабча сўзларнинг семалари, этимологияси ѐритилган. «Ҳибат ул-ҳақойиқ»даги ўзлашма
қатламга оид лексик бирликлар қадимги туркий тил ва қорахонийлар даври ҳамда XIV аср манбаларида қўлланилган сўзлар билан қиѐсий таҳлил қилинган.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида ҳарбий-маъмурий секторни ривожлантириш, бу борада хорижий давлатларнинг илғор тажрибалари, хусусан, Германя, Франция, Россия, Қозоғистон ва бошқа давлатларнинг ижобий ишлари кўрсатиб ўтилган.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида ҳарбий-маъмурий секторни давлат ҳарбий хавфсизлигини таъминлашдаги ўрни ва аҳамияти, бу борадаги қонунчилик ҳужжатлари таҳлили ҳамда хавфсизликни таъминлаш билан боғлиқ масалалар ёритилган.

Олий таълим тизимида юқори малакали ва рақобатбардош кадрларни тайёрлаш бугунги куннинг энг муҳим вазифаларидан ҳисобланади. Мазкур вазифанинг нечоғлик самарали ҳал этилиши мамлакатимизда амалга ошириб борилаётган таълим соҳасидаги ислоҳотлар таълим-тарбия сифатининг юқори даражада бўлишини таъминлашга қаратилган бўлиб, Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг “Яна бир муаммони ҳал этиш ўта муҳим ҳисобланади: бу педагоглар ва профессор ўқитувчилар таркибининг профессионал даражаси, уларнинг махсус билимларидир. Бу борада таълим олиш, маънавий-маърифий камолот масалалари ва ҳақиқий қадриятларини шакллантириш жараёнларига фаол кўмак берадиган муҳитни яратиш зарур”. – деб айтган фикрларида акс этади. [3] Бўлажак муҳандисларнинг касбий компетентлигини ривожлантиришда муҳандислик ва компьютер графикаси фундаментал фан бўлиб, бу фан бўйича эгалланган билим ва малакалар асосида муҳандиснинг фазовий тасаввури, техник тафаккури ва ижодий қобилияти каби хислатлари ривожланади.

Ҳозирги даврда ёш авлодларга таълим, хусусан олий таълим беришдаги энг мухим масалалардан бири- бу ўқув масканларини зомон талабларига жавоб бераолиш даражасига кўтариш ва АКТларнинг имкониятларидан тўлиқ фойдаланган холда, талабаларга фан асосларини етказишдан иборатдир. Шу борада Олий таълим тизими (ОТМ ) таркибидаги“ Қўшма таълим дастурлари асосида “ иш олиб бараёган бўлим ёки факультетлар бундан мустассно эмас. Ҳаммага маълумки, ҳар бир ОТМ республика миқёсидаги “ HEMIS” тизими билан боғланиб бормоқда, натижада муассасадаги барча жарраёнлар етарли даражада ойдинлашиб келмоқда. Айниқса бу борада Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг “Яна бир муаммони ҳал этиш ўта муҳим ҳисобланади: бу педагоглар ва профессор-ўқитувчилар таркибининг профессионал даражаси, уларнинг махсус билимларидир. Бу борада таълим олиш, маънавий-маърифий камолот масалалари ва ҳақиқий қадриятларини шакллантириш жараёнларига фаол кўмак берадиган муҳитни яратиш зарур”. – деб айтган фикрларида акс этади [1].

Янги туғилган чақалоқларда туғма бронх аномалиялари (БА) нафас йўлларининг туғма нуқсонлари орасида нисбатан кам учраса-да, перинатал даврдаги ўсмирлар ва чақалоқлар ўлимида муҳим омил сифатида намоён бўлади. Ушбу аномалиялар кўп ҳолларда бошқа орган ва тизимларнинг туғма нуқсонлари (юрак, ўпка, диафрагма, марказий асаб тизими ва бошқалар) билан биргаликда учрайди. Қўшилган патологиялар мавжуд бўлган ҳолатларда клиник белгиларнинг ўзига хос бўлмаслиги, ташхис қўйишнинг кечикиши ва патоморфологик дифференциациянинг мураккаблиги, тўлиқ ва тизимли таҳлилни талаб қилади.

Бухоро амирлигининг иқтисодий, сиёсий ва маданий ҳаётини акс эттирадиган ЎзР МДАнинг “Бухоро амирлиги Қўшбеги маҳкамаси” (Управление кушбеги эмира Бухарского) деб номланган И-126 фонди ҳам ўзига хос тарихга эга.

Бул мақалада қурылысларда хам пукарлар турак жайларында өрт қәўипсизлиги қағыйдаларына әмел қылыу қағыйдалары,Шымбай район аймағында қурылыс имаратларында ҳәм басқада имаратларда өрттиң алдын алыў илажларын ҳаққында сөз етилген.

Бул мақалада бўгинги кўндеги қурылыс имаратлары хызметкерлери менен угит-насият иләжлары ҳаққында сөз етилген.

Бу мақолада қурилишларнинг меъёр ва таълаблари va фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва фуқаро муҳофазаси ойлиги ҳақида сўз етилган.

Мақолада қурилиш саноати корхоналарида қуёш энергиясидан фойдаланиш учун қуёш энергияси қурилмалари ва очиқ саноат ёки автоном ишлайдиган жойларда бетон маҳсулотларини иссиқлик билан ишлов бериш тизимлари муҳокама қилинади.

Мақолада физика фанинг қурилиш муҳандислари тайёрлашдаги ўрни келтирилган. Қурилиш инжинеринги физиканинг турли соҳаларига асосланган бўлиб, мустаҳкам, хавфсиз ва экологик жиҳатдан самарали иншоотлар қуришда муҳим роль ўйнайди. Замонавий муҳандислар механика, материалшунослик, энергия самарадорлиги, гидродинамика ва электротехника каби соҳалардаги билимлардан фойдаланиб, янги технологияларни ишлаб чиқмоқдалар.Қурилиш технологиялари турли физик қонунлар ва жараёнларга асосланади. Механика, термодинамика, материалшунослик, электротехника ва гидродинамика каби физиканинг асосий бўлимлари бино ва иншоотларни лойиҳалаш, қуриш ва эксплуатация қилиш жараёнларида муҳим аҳамият касб этади. Ушбу мақолада қурилиш технологияларининг физик асослари таҳлил қилинади.

Мустақиллик йилларида мамлакатимизда тилнинг фразеологик тизимини ўрганишда олимлар турли аспектлардаги тадқиқот масалаларига эътибор қаратмоқда. Қорақалпоқ тилшунослигидаги фразеологизмлар ҳам кўп жиҳатларига кўра ўрганилди. Лекин уларнинг ичида алоҳида мавзуий гуруҳни ташкил қиладиган колоратив фраземалар алоҳида тадқиқот объекти бўлган эмас.

Ушбу тезисда қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер участкаларини хусусийлаштириш тушунчаси ва ўзига хос хусусиятлари, мулк ҳуқуқида мавжуд бўлган статик ва динамик элементлар нисбати, хусусийлаштиришни мулк ҳуқуқининг субинститути сифатида ҳам кўриб чиқилиши, оммавий ва хусусий мулк, оммавий ҳуқуқ ва хусусий ҳуқуқ дихотомияси, хусусийлаштириш мулк ҳуқуқини вужудга келишининг қайси усуллари жумласига кириши очиб берилган.

Ушбу мақолада қисқа масофага югурувчиларни машғулот жараёнида қўлланилган тикловчи воситаларни жисмоний тайёргарлигига таъсири хақида фикр юритилган.

Ушбу мақолада қисқа масофага югурувчиларни машғулот жараёнида қўлланилган жисмоний тайёргарлигига таъсири хақида фикр юритилган.

Ушбу мақолада жиноят ҳуқуқи назариясида муҳим ўрин тутадиган – қилмишнинг жиноийлигини истисно қилувчи ҳолатлар, хусусан, “охирги зарурат” институти атрофлича таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан мазкур институтнинг назарий ва амалий жиҳатлари, унинг бошқа турдош ҳолатлар билан ўхшаш ва фарқли томонлари, ҳуқуқий табиати ҳамда жиноятлар терговида тўғри квалификация қилиш масалалари ўрганилган. Охирги зарурат ҳолатининг белгилари, уни зарурий мудофаа, кам аҳамиятли қилмиш, буйруқни бажариш ёки асосли таваккалчилик ҳолатларидан фарқ қилувчи жиҳатлар изчил равишда таҳлил қилинган. Шу билан бирга, амалиётда юзага келадиган муаммолар ва уларнинг ечими юзасидан тавсиялар берилган.

Ёшларнинг репродуктив саломатлиги миллатнинг келажагини белгилайди ва бу демографик жараёнларга бевосита таьсир кўрсатади.
Репродуктив саломатликка салбий таьсир кўрсатадиган омилларнинг умумий сонидан стресс ва овқатланиш бузилиши биринчи ўринда туради. Норационал овқатланиш метоболик жараёнларга хам бевосита таьсир кўрсатиб овқатланиш сестемасининг бузилишларини ривожланишига олиб келиши мумкин. Қизларнинг репродуктив тизимини ривожланиши ва шаклланиши 16-19 ёшгача давом этади. Балоғат даврида гормонал ўзгаришлар рўй беради, бу менархга олиб келадиган физиологик ўзгаришларни келтириб чиқаради. Ушбу даврда vaginal микробиота ҳам сезиларли ўзгаришларга учрайди . Бу, биринчи навбатда, қиннинг кўп қатламли скуамоз епителиясининг кўпайишини estrogen стимуляцияси ва сирт ҳужайраларида гликоген ишлаб чиқаришнинг кўпайиши билан боғлиқ. Эстрогенларнинг таъсири остида десқуамоус епителийнинг дифференциацияси содир бўлади ва vaginal епителийнинг кератинизацияси ошади. Ушбу ҳужайраларнинг кейинги ексфолиацияси ва уларнинг ситолизи лактобактерияларнинг ўсиши учун субстрат бўлиб хизмат қиладиган гликогеннинг чиқарилишига олиб келади. Ушбу даврдан бошлаб қиннинг коккоид флораси коккоид-бациллар билан алмаштирилади ва лактобактериялар бутун репродуктив давр учун доминант турга айланади.

Мақолада қизил лавлаги таркибига кирувчи озуқавий толалар ва айрим микроэлементларни қабзиятни бартараф этишдаги аҳамияти тўғрисида маълумотлар келтирилган.

Ушбу мақолада қизил лавлаги (Beta vulgaris) илдизмеваси ва барглари таркибидаги витаминлар, минерал моддалар, сесквитерпенлар флаваноидлар, бетаин, азот сақловчи бирикмалар каби биологик фаол бирикмалар тўғрисида маълумотлар келтирилган. Шунингдек мақолада қизил лавлагининг шифобахшлик хусусиятлари ва иммунитетни мустаҳкамлашдаги аҳамияти ҳақида ҳам сўз юритилган.

Мақолада вўҳа аҳолисининг ҳаётида ҳунармандчилик ўзига хос хусусиятлари, улар билан боғлиқ этник хусусиятларининг ўрни, аҳоли томонидан олиб борилаётган ҳунармандчиликдаги турли хил ўзгаришлар, қолаверса ҳар бир этник гуруҳларнинг ҳунармандчиликдаги бошқасидан фарқли томонлари атрофлича ёритиб берилди.

Мазкур мақолада қасддан одам ўлдириш жиноятининг оғирлаштирувчи ҳолатлари таҳлил қилиниб, уларнинг ижтимоий хавфи ва ҳуқуқий аҳамияти очиб берилган. Оғирлаштирувчи ҳолатлар, хусусан, жиноят содир этишдаги шафқатсизлик, шахснинг ҳимоясизлиги, жиноий ниятнинг хавфлилиги ҳамда ижтимоий муносабатларга етказилган зарар билан боғлиқ омиллар ўрганилган. Шунингдек, мақолада оғирлаштирувчи ҳолатларда жавобгарликни кучайтириш орқали адолат принципларини таъминлаш зарурлиги ҳамда жиноятга қарши курашнинг самарадорлигини ошириш йўллари ҳақида хулосалар берилган.

Бул мақалада Қарақалпақлар турмысында Россия патша хүкиметиниң ирригация ҳәм суўдан пайдаланыўы сиясаты хаққында сөз етиледи.

Ushbu maqola, Qaraqalpoq adabiyotidagi Tumaris obrazini o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada, Tumaris obrazining tarixiy va badiiy jihatlari, ayniqsa, S. Bahodirova va X. Utemuratovaning asarlari misolida tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada Tumarisning obrazini yaratishda foydalanilgan tarixiy manbalar, xalq ertaklari va afsonalar haqida ham ma'lumot berilgan.