Authors

  • N. Asdusalomxojaev
  • Jasmina Axmatjonova

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.ijai.73884

Abstract

The illustrative part of the publication was not always given and given due attention, there were periods in the history of the publication of the book when elementary rules were not followed and the book was not turned into a whole work, the book was often broken. Therefore, the relevance of studying the interaction of illustrations and texts remains relevant to this day and needs to be studied in depth to improve the quality of modern publications based on the experience of famous bibliologists and illustrators.

 

 

background image

INTERNATIONAL JOURNAL OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE

ISSN: 2692-5206, Impact Factor: 12,23

American Academic publishers, volume 05, issue 03,2025

Journal:

https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai

page 629

AS A TYPE OF ILLUSTRATION GRAPHICS

Associate professor

Asdusalomxojaev N.N.

Tdpu student

Axmatjonova Jasmina

ILLYUSTRATSIYA GRAFIKASINING BIR TURI SIFATIDA

Dotsent

Asdusalomxojaev N.N.

TDPU talabasi

Axmatjonova Jasmina

Kalit so‘zlar:

kitob san'ati, kitob dizayni, badiiy dizayn, shrift, illyustratsiya

Ключевые слова:

искусство книги, оформление книги, художественное конструирование,

шрифт, иллюстрация

Keywords:

book art, book design, artistic design, font, illustration

Nashrning illyustrativ qismi har doim ham berilmagan va unga tegishli e'tibor berilmagan,

kitobning nashr etilishi tarixida elementar qoidalarga rioya qilinmagan va kitobni butun bir

asarga aylantirmagan davrlar bo‘lgan, kitob ko‘pincha buzilgan. Shu sababli, illyustratsiyalar va

matnlarning o‘zaro ta'sirini o‘rganishning dolzarbligi bugungi kungacha dolzarb bo‘lib qolmoqda

va mashhur bibliologlar va illyustratorlar tajribasiga asoslangan zamonaviy nashrlar sifatini

yaxshilash uchun chuqur o‘rganilishi kerak.

Ayniqsa oxirgi payitladagi nashirlaga etibor qaratadigan bolsak ular xavaskorlik bilan

bajarilgan ishlani eslatadi. Bu uerda qilingan mexnat unga ketgan vaqtga achinasan kishi,bu

soxada ishlayotgan insonlar oz ishini va vazifasini toliq tushunib uetmagan yoki bu soxadan

mutlaqo xabarsizga oxshaidi. Agar 60-80 uillari chop etilgan kitoblaga nazar solsak u kitoblar

sanat asari darajasiga kotariganini korishmiz mumkin. Bu davrda ishlagan grafik rassomlar oz

vazifasiga katta masuliat bilan kirishmauotganini korishimiz mumkin.Internetdan xoxlagan

mavzusiga mos rasmni olib joulashtirish nashir etilauotgan kitoblaning saviuasini tushirib ,

kitobxon didini tarbiualsh orniga uni izdan chiqormoqda.

Illyustratsiya san'ati grafikaning bir tarmog'i bo‘lib, uning tarixi kitobning o‘zi tarixi bilan

chambarchas bog'liq. Biroq, grafika ham kitobdan tashqarida butunlay mustaqil chizish va

o‘ymakorlik san'ati sifatida mavjud va rivojlanadi. Ammo tasviriy san'atning alohida sohasi

sifatida uning bu mustaqil rivojlanishi rasm va haykaltaroshlik bilan bir qatorda nisbatan kechroq

- faqat Uyg'onish davrida boshlanadi. Bu vaqtga kelib, o‘sha paytda faqat qo‘lyozma bo‘lgan

kitob ko‘p asrlar davomida mavjud bo‘lib, murakkab, texnik va badiiy rivojlanish yo‘lini bosib

o‘tdi, kitob san'atining rang-barang va yuksak namunalarini to‘pladi

"Grafika" so‘zi dastlab chizmachilikdan ko‘ra ko‘proq yozuvga, tasviriy san'atning alohida turini

belgilashga nisbatan qo‘llanilgan, u juda yaqinda, aslida, bizning asrimizning boshidan beri

paydo bo‘ldi. San'atning bu turini so‘z bilan rasm yoki haykaltaroshlik kabi bir ma'noli va oddiy

ta'riflash mumkin emas. Uning tasviriy sirtni xuddi shunday ishlatadigan rasmdan farqlari aniq

emas. Ushbu kontseptsiyaning doirasi juda o‘zgaruvchan. Grafika uchun aniq va aniq ta'rifni

topishga urinayotganda u juda toraydi (lekin biz ilgari bu so‘z birdaniga "grafika" emas, balki

kim biladi, deb atalgan so‘z bo‘lib chiqdi), keyin ular aksincha, uni


background image

INTERNATIONAL JOURNAL OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE

ISSN: 2692-5206, Impact Factor: 12,23

American Academic publishers, volume 05, issue 03,2025

Journal:

https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai

page 630

kengaytirib, kundalik hayotda, ko‘rgazma va nashrlarda grafika san'ati bilan bog'liq bo‘lgan

hamma narsani qamrab olishga harakat qilmoqdalar. Ammo keyin bunday xilma-xillikni

birlashtirishga nima imkon berishini tushuntirish juda qiyin bo‘lib chiqadi tabiatdan olingan

qalam eskizi va tasvirni matn bilan bog‘lovchi bosma fotoplakat kabi hodisalar; kompaniya yoki

geraldik belgi va rasmli asl nusxani aks ettiruvchi chizel bilan o‘yma; matn terish uchun

mo‘ljallangan shrift chizmasi va kitob illyustratsiyasi ...

Ko‘rinib turibdiki, bu muammoni ikki xil yo‘l bilan hal qilish mumkin. Birinchidan,

"grafika" har qanday tasvirning asosiy sifati, masalan, "rassomlik" dan farqli o‘laroq, nima

ekanligini aniqlashga harakat qiling. Bu holda barcha grafikalar aniq grafik bo‘lib chiqishi

mumkin, ammo boshqa hollarda grafik sifatni rasmda yoki bezakda topish mumkin. Ammo shu

yo‘l bilan ma'lum bir qutbni o‘rnatishga umid qilish mumkin, har bir narsa "grafik" tortadigan va

atrofida turli xil grafikalar u yoki bu tarzda guruhlangan ekstremal nuqta. Ikkinchidan, tasviriy

yoki ramziy ijodning ayrim shakllarini grafikaga kiritish motivlarini tushunishga harakat qilish,

bu shakllar qanday shakllangan va bir-biridan ajralganligini, qanday omillar - semantik,

texnologik, tarixiy - ular bir-biri bilan bog'liqligini kuzatish.

Ko‘rinib turibdiki, bu ikki holatda biz ta'rifning o‘zi vazifasini boshqacha tushunamiz va

natijada biz bir emas, ikki xil savolga javob olamiz: umumiy badiiy tamoyil sifatida grafik

tamoyil nima va uning tarixiy shakllanishi va rivojlanishida grafika nima.

Tor ma'noda

illyustratsiyalar har qanday matn bilan birlikda idrok etishga mo‘ljallangan asarlardir. Matndan

olib tashlangan kitob rasmlari ba'zan tushunarsiz va ifodasiz bo‘lib qolishi mumkin. Rassomdan

kitobning hammuallifi bo‘lishi, yozuvchining g‘oya va obrazlarini yaqqol namoyon etishi, shu

orqali uning mazmunini yaxshiroq tushunishga, kitobdagi qahramonlar davri, hayoti, muhitini

aniqroq tasavvur qilishga yordam berishi talab etiladi. Ammo bu illyustratsiya matnni oddiy

tasviriy va grafik qayta hikoya qilish bo‘lishi kerak degani emas.

Kitobdagi illyustratsiyalar badiiy adabiyot o‘quvchisiga ta’sir etuvchi muhim emotsional

omil bo‘lib, estetik va semantik ta’sir ko‘rsatadi. Rasmlar har qanday murakkablik darajasidagi

matnlarni yaxshiroq idrok etishga yordam beradi va ma'lum bir nashr foydasiga tanlov qilishga

yordam beradi!

Ushbu maqolada biz sizni illyustratsiyaning asosiy nuqtalari bilan tanishtiramiz va buni

qanday qilishni aytamiz. Siz shunchaki kitobingizni illyustratsiyalar bilan loyihalashning mos

usulini tanlashingiz kerak.

Kitobdagi har bir rasmning o‘lchami, formati va joylashuvi o‘z maqsadiga ega. Illyustratorlar

bilan "bir tilda" muloqot qilish uchun odatda rasmlar qanday joylashtirilishi va chizish texnikasi

bilan tanishishingiz kerak.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Talipov Nozim Xamidovich , . (2024). CREATIVE TECHNOLOGIES FOR THE

PROVISION OF ART EDUCATION TO FUTURE TEACHERS OF FINE

ARTS. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PHILOLOGICAL SCIENCES, 5(01), 39–

45.

https://doi.org/10.37547/philological-crjps-05-01-08

2.

Nozim Hamidovich Talipov, . (2023). CREATIVE TECHNOLOGIES OF WORKING

PORTRAIT COMPOSITION IN PROFESSIONAL TRAINING OF FUTURE FINE ART

TEACHERS. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS, 4(01), 81–88.

https://doi.org/10.37547/pedagogics-crjp-04-01-12


background image

INTERNATIONAL JOURNAL OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE

ISSN: 2692-5206, Impact Factor: 12,23

American Academic publishers, volume 05, issue 03,2025

Journal:

https://www.academicpublishers.org/journals/index.php/ijai

page 631

3.Nigmatjon Nozimovich Talipov (2024). THE STAGES OF DEVELOPMENT OF THE ART

OF ENGRAVING IN ANCIENT PERIOD AND THE MIDDLE AGES. European Journal

of Arts, (1), 67-71. doi: 10.29013/EJA-24-1-67-71

4.

Makhkamоva Saоdat Bakhtiyarоvna (2024). THE FORMATION OF VISUAL ARTS

SKILLS OF SCHOOLCHILDREN IN PERFORMING SKETCH, COMPOSITION AND

CREATIVE WORKS. European Journal of Arts, (1), 63-66.

doi: 10.29013/EJA-24-1-63-66

5. Jabbarov Rustam Ravshanovich, . (2024). THE STUDY OF TEACHING APPLIED

DECORATIVE ARTS IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS THROUGH

SOFTWARE

SOLUTIONS:

A

REVIEW

OF

METHODOLOGICAL

LITERATURE. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS, 5(10), 106–111.

https://doi.org/10.37547/pedagogics-crjp-05-10-18

6. Nigmatjon Nozimovich Talipov (2024). THE STAGES OF DEVELOPMENT OF THE

ART OF ENGRAVING IN ANCIENT PERIOD AND THE MIDDLE AGES. European

Journal of Arts, (1), 67-71. doi: 10.29013/EJA-24-1-67-71

7. Talipov Nozim Xamidovich , . (2024). CREATIVE TECHNOLOGIES FOR THE

PROVISION OF ART EDUCATION TO FUTURE TEACHERS OF FINE

ARTS. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PHILOLOGICAL SCIENCES, 5(01), 39–

45.

https://doi.org/10.37547/philological-crjps-05-01-08

8. D.E.Omonov, ., & G.Yu.Rustamova, . (2025). The Importance of Using Graphic Programs

in The Formation of Visual Arts Skills of General Education School Students. European

International

Journal

of

Pedagogics,

5(01),

63–66.

Retrieved

from

https://inlibrary.uz/index.php/eijp/article/view/65121

9. С. Ф. Абдирасилов, & М. С. Юлдашева. (2022). ТАСВИРИЙ САНЪАТ

ДАРСЛАРИДА ТАРИХИЙ ШАХСЛАР СИЙМОСИНИ ЎРНИ. Conferencea, 204–209.

Retrieved from

https://conferencea.org/index.php/conferences/article/view/1447

10. Аbdirasilov, S., & Maxkamova, S. (2019). Research of Structure of Fractals in a Life of

Mankind and Fine Arts Products. International Journal of Progressive Sciences and

Technologies, 17(1), 302-305.

References

Talipov Nozim Xamidovich , . (2024). CREATIVE TECHNOLOGIES FOR THE PROVISION OF ART EDUCATION TO FUTURE TEACHERS OF FINE ARTS. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PHILOLOGICAL SCIENCES, 5(01), 39–45. https://doi.org/10.37547/philological-crjps-05-01-08

Nozim Hamidovich Talipov, . (2023). CREATIVE TECHNOLOGIES OF WORKING PORTRAIT COMPOSITION IN PROFESSIONAL TRAINING OF FUTURE FINE ART TEACHERS. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS, 4(01), 81–88. https://doi.org/10.37547/pedagogics-crjp-04-01-12

Nigmatjon Nozimovich Talipov (2024). THE STAGES OF DEVELOPMENT OF THE ART OF ENGRAVING IN ANCIENT PERIOD AND THE MIDDLE AGES. European Journal of Arts, (1), 67-71. doi: 10.29013/EJA-24-1-67-71

Makhkamоva Saоdat Bakhtiyarоvna (2024). THE FORMATION OF VISUAL ARTS SKILLS OF SCHOOLCHILDREN IN PERFORMING SKETCH, COMPOSITION AND CREATIVE WORKS. European Journal of Arts, (1), 63-66. doi: 10.29013/EJA-24-1-63-66

Jabbarov Rustam Ravshanovich, . (2024). THE STUDY OF TEACHING APPLIED DECORATIVE ARTS IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS THROUGH SOFTWARE SOLUTIONS: A REVIEW OF METHODOLOGICAL LITERATURE. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS, 5(10), 106–111. https://doi.org/10.37547/pedagogics-crjp-05-10-18

Nigmatjon Nozimovich Talipov (2024). THE STAGES OF DEVELOPMENT OF THE ART OF ENGRAVING IN ANCIENT PERIOD AND THE MIDDLE AGES. European Journal of Arts, (1), 67-71. doi: 10.29013/EJA-24-1-67-71

Talipov Nozim Xamidovich , . (2024). CREATIVE TECHNOLOGIES FOR THE PROVISION OF ART EDUCATION TO FUTURE TEACHERS OF FINE ARTS. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PHILOLOGICAL SCIENCES, 5(01), 39–45. https://doi.org/10.37547/philological-crjps-05-01-08

D.E.Omonov, ., & G.Yu.Rustamova, . (2025). The Importance of Using Graphic Programs in The Formation of Visual Arts Skills of General Education School Students. European International Journal of Pedagogics, 5(01), 63–66. Retrieved from https://inlibrary.uz/index.php/eijp/article/view/65121

С. Ф. Абдирасилов, & М. С. Юлдашева. (2022). ТАСВИРИЙ САНЪАТ ДАРСЛАРИДА ТАРИХИЙ ШАХСЛАР СИЙМОСИНИ ЎРНИ. Conferencea, 204–209. Retrieved from https://conferencea.org/index.php/conferences/article/view/1447

Аbdirasilov, S., & Maxkamova, S. (2019). Research of Structure of Fractals in a Life of Mankind and Fine Arts Products. International Journal of Progressive Sciences and Technologies, 17(1), 302-305.