International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 1 (47) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
350
YANGI TAHRIRDAGI O‘ZGARISHLARNING MAQSADI VA MOHIYATI
Ne’matov Nursulton Shavkat o‘g‘li
Toshkent Davlat Agrar Universiteti Huquq va turizm fakulteti Yurisprudensya
yo'nalishi 3-bosqich talabasi
Ilmiy rahbar
:
Nazarov Elbek Alimovich
Toshkent Davlat Agrar Universiteti katta o'qituvchisi
Annotatsiya:
Mazkur maqolada 2023-yilda qabul qilingan O‘zbekiston
Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahriri haqida batafsil ma'lumot beriladi.
Ushbu tahrirda amalga oshirilgan asosiy o‘zgarishlar, ularning jamiyat hayotidagi
ahamiyati va zamonaviy islohotlar jarayonida tutgan o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek,
Konstitutsiyaga kiritilgan o‘zgarishlarning maqsadi va ularning mamlakatning
barqaror rivojlanishiga ta’siri yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
Yangi tahrir, konstitutsiyaviy islohotlar, huquqiy yangilanish,
inson huquqlari, xalq hokimiyati, ijtimoiy adolat, davlat boshqaruvi.
Kirish:
2023-yil O‘zbekistonning huquqiy tizimi tarixida muhim voqealardan
biri bo‘ldi – O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi tahriri qabul qilindi.
Ushbu tahrir mamlakatda amalga oshirilayotgan keng qamrovli islohotlarning
mantiqiy davomi bo‘lib, davlat boshqaruvi tizimini takomillashtirish, inson
huquqlarini kafolatlash va xalq farovonligini oshirishga qaratilgan. Ushbu maqolada
yangi tahrirdagi asosiy o‘zgarishlar va ularning mohiyati tahlil qilinadi.
Konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish zarurati
Konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish davlatning zamonaviy talablarga moslashuvi
va fuqarolarning huquq va erkinliklarini yanada kengaytirish zaruratidan kelib
chiqadi. Quyidagi omillar ushbu o‘zgarishlarning asosiy sabablari sifatida
ko‘rsatilishi mumkin:
Davlat boshqaruvini isloh qilish ehtiyoji: Mustaqillikdan so‘ng O‘zbekiston
Konstitutsiyasi bo‘yicha ko‘plab muhim ishlar amalga oshirildi. Biroq, zamonaviy
global tendensiyalar va mahalliy ijtimoiy talablar Konstitutsiyaning ayrim
normalarini takomillashtirishni talab qildi.
Fuqarolik jamiyatini mustahkamlash: Mamlakatda xalq ishtirokini ta'minlash va
fuqarolarning ijtimoiy hayotdagi faolligini oshirish maqsadida yangi konstitutsiyaviy
tamoyillar joriy qilindi.
Inson huquqlari himoyasini kuchaytirish: Konstitutsiyaning yangi tahriri inson
huquqlari va erkinliklarini yanada kengroq himoya qilishni o‘z oldiga maqsad qilib
qo‘yadi.
Asosiy o‘zgarishlar va ularning mohiyati:
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 1 (47) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
351
Yangi tahrirda amalga oshirilgan asosiy o‘zgarishlarni quyidagi yo‘nalishlarda
ko‘rib chiqish mumkin:
Davlat boshqaruvining takomillashtirilishi:
Yangi tahrirda parlament vakolatlari kengaytirildi. Qonun chiqaruvchi
hokimiyatning davlat boshqaruvidagi roli mustahkamlandi. Prezident vakolatlari
qayta ko‘rib chiqilib, muvozanatli hokimiyat tizimi yaratildi.
Inson huquqlari va erkinliklari:
Konstitutsiyaga inson huquqlari bo‘yicha xalqaro konvensiyalarga mos keluvchi
normalar kiritildi.
Ta'lim olish, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy himoya kabi sohalardagi huquqlar
kafolatlari kuchaytirildi.
Yoshlar va ayollar huquqlari:
Yoshlar va ayollar huquqlarini himoya qilishga alohida e'tibor qaratilib, ular
uchun yangi imkoniyatlar yaratish bo‘yicha normalar kiritildi. Gender tengligi
masalasi Konstitutsiyada yanada aniqroq ifodalangan.
Ijtimoiy adolat va barqarorlik:
Ijtimoiy tenglikni ta'minlash va aholining turmush darajasini yaxshilashga
qaratilgan tamoyillar mustahkamlandi.
Tabiiy resurslardan foydalanish va ekologik muhofaza bo‘yicha yangi qoidalar
belgilandi.
Konstitutsiyaning yangi tahriri quyidagi asosiy maqsadlarga xizmat qiladi:
1.
Barqaror
rivojlanishni
ta'minlash:
Davlat
boshqaruvi
tizimini
takomillashtirish orqali iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishni qo‘llab-quvvatlash.
2. Xalq ishtirokini kuchaytirish: Fuqarolarning davlat boshqaruvida ishtirokini
kengaytirish, ular o‘rtasida mas'uliyat hissini oshirish.
3. Xalqaro hamjamiyatda mavqeini oshirish: Yangi tahrir xalqaro huquqiy
normalarga mos kelgani sababli, mamlakatning xalqaro nufuzini oshirishga xizmat
qiladi.
4.Islohotlarning istiqbollari: Yangi tahrirda belgilangan normalar davlat va
jamiyatni har tomonlama rivojlantirish uchun mustahkam poydevor yaratadi. Shu
bilan birga, ushbu normalarning hayotga tatbiq qilinishi aholining faolligiga va
islohotlarning amaliyotga joriy etilishiga bog‘liqdir.
Xulosa:
2023-yilda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining yangi
tahriri davlat va jamiyat hayotidagi ko‘plab masalalarni hal qilishga qaratilgan
muhim huquqiy hujjatdir. Uning asosiy tamoyillari davlat boshqaruvini isloh qilish,
inson huquqlarini himoya qilish va xalq farovonligini oshirishni nazarda tutadi.
Ushbu o‘zgarishlar mamlakatning barqaror rivojlanishiga va xalqaro nufuzining
yanada mustahkamlanishiga zamin yaratadi.
International scientific journal
“Interpretation and researches”
Volume 1 issue 1 (47) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2
352
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi (1992-yil, so‘nggi tahrir –
2023-yil).
2. Mirziyoyev Sh.M. "Yangi O‘zbekiston strategiyasi". Toshkent, 2021.
3. Bobojonov O. "Konstitutsiya va demokratik islohotlar". Toshkent, 2023.
