JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Pirmatov Shaxbozbek Shuxratbek o‘g‘li
Epidemiologiya va yuqumli kasalliklar kafedrasi assistenti
FJSTI, Farg‘ona, O‘zbekiston
UROGENITAL DIABETIK AVTONOM NEYROPATIYANING KLINIK
XUSUSIYATLARI VA DAVOLASH USULLARI
Annotatsiya:
Diabetik avtonom neyropatiyaning (DAN) urogenital shakli qandli diabetning
keng tarqalgan, biroq yetarlicha tashxislanmagan asorati bo‘lib, hayot sifatiga jiddiy ta’sir
ko‘rsatadi. Ushbu sharh qovuq va erektil disfunksiya kabi klinik ko‘rinishlarni, diagnostika
usullarini va davolash yo‘llarini, jumladan glikemik nazorat, PDE5 ingibitorlari,
neyromodulyatsiya hamda yangi rivojlanayotgan terapiyalarni qamrab oladi. Mavjud
muammolar ko‘p tarmoqli yondashuvlar va shaxsga yo‘naltirilgan strategiyalarni yanada
chuqurroq o‘rganish zarurligini ko‘rsatmoqda.
Kalit so‘zlar
: diabetik avtonom neyropatiya (DAN), urogenital disfunksiya, qovuq disfunksiyasi,
erektil disfunksiya, neyrofiziologik diagnostika, kompleks davolash
Kirish
Diabetik vegetativ polineyropatiya (DAN) siydik-tanosil tizimiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. U
diabetik qovuq disfunksiyasi, jinsiy disfunksiya va siydik yo‘llarining takroriy infeksiyalari bilan
namoyon bo‘lib, neyropatiya yoki nefropatiya kabi boshqa diabetik asoratlarga qaraganda
ko‘proq uchraydi[1]. Ushbu kasalliklarning tarqalishi ayniqsa yuqori: qandli diabet bilan
og‘rigan bemorlarning 50% dan ortig‘ida pastki siydik yo‘llari simptomlari (PSYS) va erektil
disfunksiya (ED) kuzatiladi, ayollarning 39% gacha esa siydik tuta olmaslikdan aziyat chekadi.
Bu disfunksiyalar detruzor mushak, uroteliy va uretradagi anomaliyalar bilan bog‘liq bo‘lib,
ularga neyrogen, vaskulogen, gormonal, metabolik, dori-darmonlar va psixologik omillar ta’sir
qiladi[2]. DCCT/EDIC tadqiqotining bir qismi bo‘lgan UroEDIC tadqiqoti yurak-qon tomir
vegetativ neyropatiyasi va urologik asoratlar o‘rtasidagi muhim bog‘liqliklarni aniqladi, bu esa
keng qamrovli boshqaruv strategiyalari zarurligini ko‘rsatdi[1,3]. Ushbu holatlarning tarqalishi
va hayot sifatiga ta’sirini tushunish juda muhim, chunki ular bemorlarning farovonligiga jiddiy
ta’sir ko‘rsatadi va ko‘pincha to‘g‘ri tashxis qo‘yilmaydi[4]. Samarali klinik boshqaruv hayot
tarzini o‘zgartirish, farmakologik davolash va psixologik maslahatni o‘z ichiga olgan ko‘p
tarmoqli yondashuvni talab qiladi. Antigiperglikemik dori vositalarining so‘nggi yutuqlari,
shuningdek, vaznni nazorat qilish orqali jinsiy funksiyani yaxshilashda istiqbolli ekanligini
ko‘rsatmoqda[2]. Ushbu rivojlanishlarga qaramay, diagnostika va davolash protokollarini
takomillashtirish, shuningdek, DANni boshqarishga ta’sir qiluvchi sog‘liqning ijtimoiy
determinantlarini hal qilish bo‘yicha qo‘shimcha tadqiqotlar o‘tkazish zarurati saqlanib
qolmoqda[5].
Patofiziologiya va epidemiologiyasi
Diabetik avtonom neyropatiya (DAN) qandli diabetning keng tarqalgan asorati bo‘lib, ko‘plab
tizimlarga, jumladan siydik-tanosil tizimiga ta’sir qiladi va sezilarli kasallanishga olib keladi.
Qandli diabetda avtonom nerv shikastlanishining mexanizmlari nerv faoliyatini izdan
chiqaradigan mikroqon tomir asoratlarini o‘z ichiga oladi. Bu esa yurak-qon tomir, oshqozon-
ichak va siydik-tanosil tizimlarida turli xil buzilishlarga sabab bo‘ladi[6,7]. Siydik-tanosil
tizimida diabetik avtonom neyropatiya siydik pufagi faoliyatining buzilishi, jinsiy qobiliyatning
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
pasayishi va takroriy siydik yo‘llari infeksiyalari bilan namoyon bo‘ladi. Bu asoratlar ham
erkaklar, ham ayollarda kuzatiladi[1,6]. Xususan, erkaklarda erektil funksiya va ayollarda jinsiy
faoliyat uchun mas’ul bo‘lgan yo‘llar, shuningdek, pastki siydik yo‘llari belgilariga ta’sir
qiluvchi yo‘llar zararlanadi[1]. Urogenital diabetik neyropatiyaning tarqalishi ayniqsa yuqori
bo‘lib, UroEDIC tadqiqoti kabi izlanishlar 1-toifa qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda yurak-
qon tomir avtonom neyropatiyasi va urologik asoratlar o‘rtasidagi muhim bog‘liqliklarni
ko‘rsatib bergan[1,3]. Ushbu asoratlar rivojlanishining xavf omillariga glikemik nazoratning
yomonligi, diabetning uzoq davom etishi va yurak-qon tomir xavf omillari kiradi. Demografik
jihatdan, avtonom neyropatiyaning tarqalishi va uchrash darajasi, shu jumladan urogenital
ko‘rinishlar, tadqiqot guruhlari va tashxis mezonlaridagi farqlar tufayli keng doirada o‘zgaradi.
Biroq, bu asoratlar uzoq muddat diabetdan aziyat chekayotgan bemorlarda ko‘proq uchraydi[8].
Ushbu mexanizmlar va epidemiologik omillarni tushunish urogenital diabetik neyropatiyani
samarali davolash va oldini olish strategiyalarini ishlab chiqish uchun juda muhimdir.
Klinik nevrologik xususiyatlar
Diabetik vegetativ neyropatiya (DVN) siydik-tanosil tizimiga sezilarli ta’sir ko‘rsatib, asosan
siydik pufagi va jinsiy faoliyat buzilishi bilan namoyon bo‘ladi.DVNda
urogenital
disfunksiyaning asosiy belgilari quyidagilarni o‘z ichiga oladi: pastki siydik yo‘llari
simptomlarini (PSYS), masalan, haddan tashqari faol yoki yetarli darajada qisqara olmaydigan
siydik pufagi, erkaklarda erektil disfunksiya (ED), ayollarda esa jinsiy faollik va funksiyaning
o‘zgarishini. Ushbu alomatlar keng tarqalgan bo‘lib, diabetli bemorlarning 50% dan ortig‘ida
PSYS va ED kuzatiladi, siydikni tuta olmaslik esa diabetli ayollarning 39% gacha uchraydi[1,2].
Diabetli bemorlarda nevrologik shikastlanishni baholash keng qamrovli klinik anamnez va
jismoniy tekshiruvni o‘z ichiga oladi, bunda vegetativ alomatlarga alohida e’tibor qaratiladi.
Diagnostika vositalariga so‘rovnomalar, siydik pufagi kundaliklari, siydik tahlili, urofloumetriya
va PSYS uchun urodinamika kiradi. EDni baholash esa tibbiy va jinsiy anamnez, psixologik
baholash, gormonlar darajasini tekshirish va yurak-qon tomir vegetativ funktsiya testlarini o‘z
ichiga oladi[2,4,9]. Qandli diabetda siydik-tanosil a’zolari disfunksiyasining qiyosiy tashxisi
boshqa mumkin bo‘lgan sabablarni, jumladan neyrogen, vaskulogen, gormonal, metabolik, dori-
darmonlar ta’siri va psixologik omillarni hisobga olishi lozim. Bundan tashqari, amiloidoz,
uremik neyropatiya, B12 vitamini yetishmovchiligi, paraneoplastik vegetativ neyropatiya, OIV
infeksiyasi va alkogolli neyropatiya kabi holatlarni ham inobatga olish kerak, chunki ular
o‘xshash vegetativ alomatlar bilan namoyon bo‘lishi mumkin[10,11]. UroEDIC tadqiqoti yurak-
qon tomir vegetativ neyropatiyasi va urogenital asoratlar o‘rtasidagi muhim bog‘liqlikni
ta’kidlaydi, bu esa diagnostika va davolashga ko‘p tarmoqli yondashuv zarurligini ko‘rsatadi[3].
Ushbu disfunksiyalarni samarali boshqarish ko‘pincha o‘ziga xos alomatlar va asosiy sabablarga
moslashtirilgan farmakologik davolash, turmush tarzi o‘zgarishlari va psixologik maslahatlar
kombinatsiyasini talab qiladi[2,6].
Neyrofiziologik xususiyatlar
Diabetik neyropatiyaning urogenital shaklida vegetativ disfunksiyani baholashda urodinamik
tadqiqotlar, nerv o‘tkazuvchanligini o‘rganish, chaqirilgan potensial testlar va yangi
neyrofiziologik belgilar muhim vositalar hisoblanadi. Neyrourologik bemorlarda, jumladan
diabetik neyropatiya bilan og‘rigan bemorlarda, pastki siydik yo‘llari faoliyatini baholash uchun
urodinamik tadqiqotlar oltin standart sanaladi. Bu tadqiqotlar xavfni baholash va urologik
yondosh kasalliklarni boshqarish uchun muhim bo‘lgan neyrogen detruzor ortiqcha faolligi va
detruzor-sfinkter dissinergiyasi kabi holatlarni aniqlashga yordam beradi[12,13]. Nerv
o‘tkazuvchanligini o‘rganish, kichik tolali neyropatiyani aniqlashda cheklangan bo‘lsa-da,
diabetik neyropatiyaga ishora qiluvchi harakat va sezgi nerv funksiyalaridagi o‘zgarishlarni
aniqlashda foydalidir[14,15]. Somatosensor chaqirilgan potensiallar (SSEP) va simpatik teri
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
reaktsiyasi (SSR) kabi chaqirilgan potensial testlar diabet bemorlarda erta siydik va jinsiy
disfunktsiyani aniqlash uchun noinvaziv usullarni taqdim etadi, bu esa erta tashxis qo‘yishda
sezilarli afzallikka ega[14]. Yangi neyrofiziologik belgilar, jumladan teri jimlik davrlari (CSP),
kichik tolali neyropatiyani tashxislashda istiqbolli natijalar ko‘rsatdi. CSP an’anaviy vegetativ
testlarga qaraganda yuqoriroq diagnostik qiymatga ega[15]. Biroq, bu diagnostika usullari ba’zi
cheklovlarga ega. Urodinamik tadqiqotlar keng qamrovli bo‘lsa-da, invazivdir va barcha
bemorlar uchun mos kelmasligi mumkin[12]. Nerv o‘tkazuvchanligini o‘rganish ko‘pincha
diabetli bemorlarda keng tarqalgan muammo bo‘lgan kichik tolali neyropatiyani aniqlay
olmaydi[15]. Chaqirilgan potensial testlar noinvaziv bo‘lsa-da, har doim ham klinik belgilar
bilan mos kelmasligi mumkin, bu esa to‘g‘ri tashxis qo‘yilmasligiga olib kelishi mumkin[14].
Ushbu cheklovlarga qaramay, bu diagnostika vositalari birgalikda qo‘llanilganda diabetik
neyropatiyada vegetativ disfunksiyani baholash, davolash bo‘yicha qarorlar qabul qilish va
bemorlar natijalarini yaxshilash uchun mustahkam asos yaratadi[16,17].
Davolash usullari
Diabetik avtonom neyropatiyaning (DAN) urogenital shaklini davolash farmakologik va
nofarmakologik strategiyalarni o‘z ichiga olgan ko‘p qirrali yondashuvni talab etadi.
Farmakologik jihatdan glikemik nazorat birinchi o‘rinda turadi, chunki u avtonom
neyropatiyaning og‘irligini va uning asoratlarini, shu jumladan urogenital tizimga ta’sir qiluvchi
asoratlarni kamaytirishi mumkin [18,19]. 5-turdagi fosfodiesteraza (PDE5) ingibitorlari
erkaklarda erektil disfunksiyani (ED) davolashning birinchi qator vositasi hisoblanadi, bu
urogenital DANning keng tarqalgan ko‘rinishidir [20,21]. Qovuq disfunksiyasini davolashda
detruzorning haddan tashqari faolligi uchun antimuskarinlar yoki β-3 agonistlari tavsiya etiladi,
faol bo‘lmagan qovuq uchun esa vaqti-vaqti bilan kateterizatsiya va neyromodulyatsiya
qo‘llaniladi [22]. Nofarmakologik strategiyalar glikemik nazorat va umumiy salomatlikni
yaxshilash uchun muhim bo‘lgan ovqatlanish va jismoniy mashqlar kabi turmush tarzini
o‘zgartirishni o‘z ichiga oladi [19,23]. Qovuq disfunksiyasi uchun katta boldir nervini
stimulyatsiya qilish va dumg‘aza neyromodulyatsiyasi kabi jismoniy terapiya va
neyromodulyatsiya usullari qo‘llaniladi [22]. Ildiz hujayralarini davolash va ilg‘or glikatsiya
oxirgi mahsulotlari ingibitorlari kabi rivojlanayotgan terapiyalar o‘rganilmoqda, biroq ular hali
ham eksperimental bosqichda va keng joriy etilmagan [19]. Ko‘pincha ijtimoiy va psixologik
omillar bilan bog‘liq bo‘lgan ayollarning jinsiy disfunksiyasini boshqarish ko‘p tarmoqli
yondashuvni, shu jumladan turmush tarzi o‘zgarishlari va postmenopauzal ayollarda gormon
terapiyasini talab qiladi [22]. Ushbu davolash usullarining mavjudligiga qaramay, past tashxis va
cheklangan klinik tadqiqotlar tufayli samarali boshqaruvda sezilarli bo‘shliq saqlanib qolmoqda.
Bu esa diabetik urogenital disfunksiyasi bo‘lgan bemorlarning natijalarini yaxshilash uchun keng
qamrovli va ko‘p tarmoqli yondashuv zarurligini ko‘rsatadi.
Muammolar va kelajak yo‘nalishlari
Urogenital diabetik avtonom neyropatiya (DAN) murakkab patofiziologiyasi va erta
aniqlashdagi qiyinchiliklari tufayli klinik boshqaruv va tadqiqotlarda sezilarli qondirilmagan
ehtiyojlarni keltirib chiqaradi. Bu holat siydik-tanosil tizimiga ta’sir qilib, qandli diabetga
chalingan shaxslarning hayot sifatiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadigan siydik pufagi va jinsiy
disfunksiyaga olib keladi. Keng tarqalganligiga qaramay, cheklangan klinik tadqiqotlar va
bilimlar tufayli bu disfunksiyalar ko‘pincha aniqlanmay qoladi, bu esa samarali boshqaruvga
to‘sqinlik qiladi. Diabetik neyropatiyani, shu jumladan urogenital ko‘rinishlarni erta aniqlash
qiyin, chunki kasallik dastlabki bosqichlarida ko‘pincha belgilarsiz kechadi. Erta neyropatik
o‘zgarishlar uchun ishonchli biomarkerlarning yo‘qligi o‘z vaqtida tashxis qo‘yish va davolashni
yanada murakkablashtiradi. Erektil disfunksiya va siydik pufagi muammolari kabi urogenital
disfunksiyalarni boshqarishning hozirgi strategiyalari dori vositalari, turmush tarzini o‘zgartirish
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
va psixologik maslahatlarni o‘z ichiga oladi, ammo bular ko‘pincha faqat qisman samarali bo‘lib,
nojo‘ya ta’sirlarga ega bo‘lishi mumkin. Shaxsiylashtirilgan tibbiyot sohasidagi yutuqlar
bemorlarning individual xususiyatlariga moslashtirilgan davolash usullarini qo‘llash orqali ushbu
muammolarni hal qilishda istiqbolli bo‘lib, natijalarni yaxshilashi mumkin. Biroq, bunday
shaxsiy yondashuvlarni ishlab chiqish DANga hissa qo‘shadigan genetik, metabolik va atrof-
muhit omillarini chuqurroq tushunishni talab qiladi. Kelajakdagi davolash usullari yurak-qon
tomir asoratlarini kamaytirishda samara ko‘rsatgan va vegetativ neyropatiyaga bilvosita foyda
keltirishi mumkin bo‘lgan yangi glyukoza pasaytiruvchi vositalarni o‘z ichiga olishi mumkin.
Bundan tashqari, taqiladigan qurilmalar va innovatsion skrining usullaridan foydalanish erta
aniqlash va kuzatuvni yaxshilashi mumkin, ammo bu texnologiyalarni takomillashtirish uchun
qo‘shimcha tadqiqotlar zarur. Umuman olganda, urogenital diabetik avtonom neyropatiyada
qondirilmagan ehtiyojlarni hal qilish ko‘p tarmoqli yondashuvni, xabardorlikni oshirishni va
samarali tashxis hamda davolash strategiyalarini izlashni davom ettirishni talab qiladi.
Urogenital diabetik avtonom neyropatiyani (DAN) boshqarish bir qator qiyinchiliklarni keltirib
chiqaradi. Dastlabki bosqichlarning belgilarsiz kechishi va ishonchli biomarkerlarning yo‘qligi
tufayli erta aniqlash qiyinligicha qolmoqda. Urodinamik tekshiruvlar va nerv o‘tkazuvchanligi
testlari kabi ko‘plab tashxis usullari disfunksiyaning rivojlangan bosqichlariga qaratilgan bo‘lib,
erta aralashuvlarni cheklaydi. Bundan tashqari, bemorlar tomonidan ko‘pincha ijtimoiy uyat yoki
xabardorlikning yetishmasligi tufayli alomatlar haqida kam ma’lumot berish tashxis qo‘yish va
davolanishning kechikishiga olib keladi. Hozirgi davolash strategiyalari simptomlarni
boshqarishda samarali bo‘lsa-da, ko‘pincha vegetativ neyropatiyaning progressiv tabiatini
to‘xtatishga ojizlik qiladi. Farmakologik yondashuvlar, masalan, erektil disfunksiyada PDE5
ingibitorlari yoki siydik pufagi disfunksiyasida antimuskarinlar, asosan nervlarning asosiy
shikastlanishiga emas, balki simptomlarga qaratilgan. Xuddi shunday, neyromodulyatsiya va
turmush tarzini o‘zgartirish kabi nofarmakologik usullar istiqbolli bo‘lsa-da, ularning
protokollarini optimallashtirish va qulayligini oshirish uchun qo‘shimcha tadqiqotlar talab
qilinadi. Shaxsiylashtirilgan tibbiyot sohasidagi yutuqlar genetik, metabolik va atrof-muhit
omillarini hisobga olgan holda moslashtirilgan davolash usullariga umid bag‘ishlaydi.
Innovatsion terapiya, jumladan, ildiz hujayralar va ilg‘or glikatsiya mahsulotlari ingibitorlari
imkoniyatlarni ko‘rsatmoqda, ammo hali ham tajriba bosqichida. Ushbu yondashuvlarni doimiy
monitoring uchun taqiladigan qurilmalar kabi zamonaviy skrining texnologiyalari bilan
birlashtirish erta aniqlash va uzoq muddatli natijalarni sezilarli darajada yaxshilashi mumkin.
Ushbu yutuqlarga qaramay, tadqiqotlar va klinik amaliyotda, ayniqsa urogenital disfunksiyaning
ruhiy-ijtimoiy jihatlarini hal qilishda bo‘shliqlar saqlanib qolmoqda. Endokrinologlar, urologlar,
nevrologlar va ruhiy salomatlik mutaxassislarini o‘z ichiga olgan keng qamrovli, ko‘p tarmoqli
yordam urogenital DANning ko‘p qirrali ta’sirini bartaraf etish va bemorlarning ahvolini
yaxshilash uchun juda muhimdir.
Xulosa
Urogenital diabetik vegetativ neyropatiya diabetning jiddiy asorati bo‘lib, bemorning hayot
sifatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Zamonaviy neyrofiziologik usullar yordamida erta tashxis
qo‘yish hamda farmakologik va nofarmakologik davolash usullarini uyg‘unlashtirish samarali
boshqarish uchun muhim ahamiyatga ega. Biroq, aniqlash va davolashdagi doimiy qiyinchiliklar
bu kasallik haqida ko‘proq xabardorlikni oshirish, ko‘p tarmoqli yondashuvlarni qo‘llash va
yangi davolash usullarini izlash bo‘yicha tadqiqotlarni davom ettirish zarurligini ko‘rsatmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati:
1.
Abdurakhmonov, N., & Eminov, R. (2024). IMPLANTABLE COLLAMER LENS: STEP
AHEAD IN REFRACTIVE SURGERY?.
Science and innovation
,
3
(D10), 110-113.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
2. ASSESSMENT
OF
COMPLICATIONS
POST-HEMORRHOIDECTOMY.
(2025).
INTERNATIONAL CONFERENCE ON SCIENCE, ENGINEERING AND
TECHNOLOGY
,
2
(1), 38-40.
https://eoconf.com/index.php/icset/article/view/50
3. Egamberdieva, G. N., & Sh, E. N. (2022). THE ROLE OF THE NURSE IN PREVENTING
CHANGES
IN
THE
REPRODUCTIVE
HEALTH
OF
CHILDREN
IN
ADOLESCENCE.
Теория и практика современной науки
, (10 (88)), 23-26.
4. EXPLORING METHODS TO IMPROVE THE TREATMENT OF COMPLICATIONS
ARISING FROM ENDOUROLOGICAL OPERATIONS FOR URINARY STONE DISEASE
(LITERATURE REVIEW). (2025).
ORIENTAL JOURNAL OF MEDICINE AND NATURAL
SCIENCES
,
2
(3), 21-25.
https://innoworld.net/index.php/ojmns/article/view/309
5.
Kh, A. N. (2025). OPTIMIZING PROPHYLACTIC STRATEGIES FOR POST-LASIK
DRY EYE SYNDROME: A COMPREHENSIVE REVIEW.
ORIENTAL JOURNAL OF
MEDICINE AND NATURAL SCIENCES
,
2
(3), 4-8.
6.
Khakimboy Ugli, B. O., Ismaeel, G. L., Hameed, S. M., Al-Hussainy, A. F., Abd, B.,
Hamza, H. H., ... & Rano Khazratkulovna, K. (2025). Recent Updates on Chemotherapy of Pt
Complexes and Pt Nano-Composites for Breast Cancer Therapy: A Mini-Review.
Journal of
Nanostructures
,
15
(1), 190-199.
7. Meliboev, R. (2025). EXPLORING METHODS TO IMPROVE THE TREATMENT OF
COMPLICATIONS ARISING FROM ENDOUROLOGICAL OPERATIONS FOR URINARY
STONE DISEASE (LITERATURE REVIEW). Oriental Journal of Medicine and Natural
Sciences, 2(3), 21–25.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15201733
8.
Melikuzievich, K. G. (2025). PREVENTING PURULENT COMPLICATIONS IN
PEDIATRIC OSTEOMYELITIS (LITERATURE REVIEW).
ORIENTAL JOURNAL OF
MEDICINE AND NATURAL SCIENCES
,
2
(1), 33-40.
9.
Rustamovich, T. F. (2025). PREVALENCE OF ARTERIAL HYPERTENSION AMONG
ELDERLY COVID-19 PATIENTS AND ITS IMPACT ON CARDIOVASCULAR
OUTCOMES.
ORIENTAL JOURNAL OF MEDICINE AND NATURAL SCIENCES
,
2
(3), 12-16.
10.
Tashmamatova, D. K. (2025). UNDERSTANDING AND MANAGING CONSTIPATION
IN
CHILDREN
AGED
0-3:
CAUSES,
DIAGNOSIS,
AND
TREATMENT
STRATEGIES.
ORIENTAL JOURNAL OF MEDICINE AND NATURAL SCIENCES
,
2
(1), 4-12.
11.
Ugli, K. S. I. (2025). POSTOPERATIVE CARE STRATEGIES FOR ANORECTAL
WOUNDS AFTER HEMORRHOIDECTOMY: FOCUS ON PAIN MANAGEMENT AND
WOUND CLEANING.
ORIENTAL JOURNAL OF MEDICINE AND NATURAL
SCIENCES
,
2
(3), 57-61.
12. Ибрагимова Х., & Эгамбердиева Г. (2020). ЭКОЛОГИЯ И ЗДОРОВЬЕ ЧЕЛОВЕКА.
Мировая наука, (1 (34)), 226-229.
13. Эгамбердиева, Г. (2018). Методика обучения будущих учителей сетевым технологиям
с использованием виртуальных машин.
Мировая наука
, (9 (18)), 67-69.
14. Эгамбердиева, Г. Н. (2024). OPPORTUNITIES FOR APPLICATION OF
PERSONALIZED EDUCATION IN MEDICAL SCHOOLS.
IMRAS
,
7
(1), 771-773.
15. Эгамбердиева,
Г.
Н.
(2025).
ВЕГЕТОСОСУДИСТАЯ
ДИСТОНИЯ
У
ДЕТЕЙ.
AMERICAN JOURNAL OF EDUCATION AND LEARNING
,
3
(1), 469-474.
