JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Xamroyeva Nargiza Shavkatovna
Osiyo xalqaro universiteti o’qituvchisi
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINI REFLEKSIV
FAOLIYATGA TAYYORLASHNING METODIK ASOSLARI
Annotatsiya:
Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining refleksiv
faoliyatga tayyorlash jarayonining metodik asoslari yoritilgan. O‘qituvchi shaxsining kasbiy
rivojlanishida refleksiya muhim omil sifatida ta’kidlanadi. Bo‘lajak pedagoglarning o‘z
faoliyatini tahlil qilish, baholash, va takomillashtirish kompetensiyalarini shakllantirishga
yo‘naltirilgan metodlar va texnologiyalar tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar:
boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi, refleksiv faoliyat, o‘z-o‘zini tahlil qilish, kasbiy
tayyorgarlik, metodik asoslar.
Kirish
Bugungi globallashuv va raqobatbardosh ta’lim sharoitida pedagogning kasbiy tayyorligi nafaqat
an’anaviy bilim, ko‘nikma va malakalarni, balki refleksiv faoliyatga tayyorlikni ham o‘z ichiga
olishi zarur. Refleksiya – bu o‘qituvchining o‘z amaliy faoliyatini, pedagogik jarayonni tahlil
qilish, xatolar va yutuqlarni anglash, yangi yechimlar ishlab chiqish qobiliyatidir. Ayniqsa,
boshlang‘ich ta’lim bosqichida bu kompetensiya o‘quvchilarning individual rivojlanishini
ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli, bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini
refleksiv faoliyatga tayyorlash metodik asoslarini o‘rganish dolzarb ahamiyat kasb etadi.
Asosiy qism
Refleksiv faoliyatning mohiyati
Refleksiya – bu shaxsning o‘z-o‘zini kuzatish, faoliyatini baholash va uni takomillashtirishga
qaratilgan ongli jarayonidir. Pedagogik jarayonda esa bu quyidagi tarkibiy qismlarni o‘z ichiga
oladi:
o‘quv jarayonini rejalashtirish va baholash;
darsdan keyingi tahlil va teskari aloqa;
shaxsiy kasbiy o‘sish uchun maqsadlar belgilash.
Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun refleksiv kompetensiyaning ahamiyati
Boshlang‘ich maktabda har bir o‘quvchining shaxsiy rivojlanishi muhim. Bu esa o‘qituvchidan
doimiy ravishda:
o‘quvchilarning ehtiyojlarini anglashni,
pedagogik usullarni moslashtirishni,
ta’lim jarayonining samaradorligini baholashni talab qiladi.
Shuning uchun bo‘lajak o‘qituvchilarda quyidagi kompetensiyalar shakllanishi kerak:
metakognitiv kompetensiyalar – o‘z bilish faoliyatini boshqarish;
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
kommunikativ kompetensiyalar – teskari aloqani qabul qilish va undan samarali foydalanish;
emotsional-intellektual kompetensiyalar – o‘z hissiy holatini anglash va boshqarish.
Refleksiv faoliyatni shakllantirishning metodik asoslari
Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini refleksiv faoliyatga tayyorlash uchun quyidagi
metodik yondashuvlar samarali hisoblanadi:
1. Refleksiv kundalik yuritish Har bir amaliyot yoki darsdan so‘ng talaba o‘z taassurotlari,
xatolar va yutuqlarini yozma ravishda qayd etadi.
2. Teskari aloqa va muhokama Guruh yoki juftlikda o‘tkaziladigan muhokama jarayonlari
talabalarning o‘z faoliyatini ko‘p tomonlama baholash imkonini beradi.
3. Videoanaliz
O‘qituvchilik amaliyotining videoyozuvlarini tahlil qilish orqali talabalar o‘zining va
boshqalarning pedagogik faoliyatini tahlil qilish ko‘nikmasini rivojlantiradi.
4. Keys-stadi metodlari Muayyan pedagogik vaziyatlarni tahlil qilish va ularga alternativ
yechimlar ishlab chiqish orqali refleksiv fikrlash rivojlanadi.
5. Portfel texnologiyasi Talabaning kasbiy rivojlanish portfelini yuritish va baholash refleksiv
kompetensiyani shakllantirishga xizmat qiladi.
O‘quv rejasi va dasturga integratsiya qilish
Refleksiv faoliyatni shakllantirish maqsadida:
psixologiya, pedagogika, metodika kabi nazariy fanlarda refleksiya mazmuni yoritilishi
kerak;
pedagogik amaliyot jarayonida yuqoridagi metodlar faol qo‘llanilishi lozim;
mentorlik va kouching elementlari orqali individual tahlil va rivojlanish qo‘llab-
quvvatlanadi.
Xulosa
Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini refleksiv faoliyatga tayyorlash — ularning kasbiy
muvaffaqiyatini belgilovchi muhim omillardandir. Zamonaviy metodik yondashuvlardan
foydalanish orqali o‘qituvchilar o‘z faoliyatini samarali tahlil qilish va takomillashtirishga tayyor
bo‘lishadi. Kelgusida ushbu yo‘nalishda ilmiy-metodik tadqiqotlarni chuqurlashtirish,
innovatsion texnologiyalarni tatbiq etish zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Xamroyeva, N. (2024). O ‘QUVCHILARNING MEHNAT TARBIYASIDA MEHNAT
AN’ANALARINING O ‘RNI.
Medicine, pedagogy and technology: theory and practice
,
2
(9),
637-650.
2. Shavkatovna, X. N. (2025). BOSHLANG’ICH SINF TEXNOLOGIYA DARSLARIDA
TELEFON KO ‘RGAZMALI QUROLIDAN FOYDALANISH TEXNOLOGIYASI.
3. Shavkatovna, X. N. (2025). BO'LAJAK BOSHLANG'ICH SINF O'QITUVCHILARINING
PEDAGOGIK FAOLIYATIDA O'ZO'ZINI TAHLIL QILISH.
ИКРО журнал
,
15
(01), 199-202.
4. Shavkatovna, X. N. (2025). O'QUVCHILAR UCHUN SANOQ CHO'PLARI YASASH.
5. Shavkatovna, X. N. (2025). BO'LAJAK BOSHLANG'ICH SINF O'QITUVCHILARINING
PEDAGOGIK FAOLIYATINI O'ZO'ZINI TAHLIL QILISH KOMPETENSIYASINI
SHAKLLANTIRISH.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(2), 52-55.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 16, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
6.
Shavkatovna, X. N. (2025). BOSHLANG'ICH SINFLARDA INTEGRATSIYALASHGAN
DARSLARNING TASHKIL ETILISHI.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
3
(1), 249-
253.
7. Hojiyeva Nasiba Bahodirovna. (2024). Ta’lim jarayonida boshlang‘ich sinflarda
texnologiya fanini o’qitish muammosining yoritilish mazmuni. TECHNICAL SCIENCE
RESEARCH IN UZBEKISTAN, 2(1),200–206.
8. Hojiyeva Nasiba Bahodirovna. (2024). THE SIGNIFICANCE OF EDUCATIONAL
TRAINING IN PRIMARY CLASSES. МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА, 2(2), 439–447.
9. Bahodirovna, H. N. (2023). BOSHLANG'ICH SINFLARDA ONA TILI O'QITISH
METODIKASI FANINING METODOLOGIK VA ILMIY ASOSLARI.
10. Ro'ziyeva, M. Y. (2020). COLOR SYMBOLISM IN UZBEK FOLKLORE.
Theoretical &
Applied Science
, (5), 277-284.
11. Ruzieva, M. Y. (2022). SYMBOLISM OF MYTH, SYMBOL AND COLOR.
Ann. For.
Res
,
65
(1), 2719-2722.
12. Сайфуллаева, Н. Б. (2023). Методы Организации Уроков Математики В Начальных
Классах С Использованием Цифровых Технологий. Miasto Przyszłości, 35, 388-390.
13. Сайфуллаева, Н. Б. (2023). РОЛЬ МАТЕМАТИКИ В СОВРЕМЕННОМ МИРЕ.
PEDAGOGS jurnali, 1(1), 292-292.
14. Сайфуллаева, Н. Б. (2019). Роль дидактических игр в умственном развитии учащихся
в математике начального класса. In INTERNATIONAL SCIENTIFIC REVIEW OF THE
PROBLEMS OF PHILISOPHY, PSYCHOLOGY AND PEDAGOGY (pp. 102-106).
15. Hikmatovna, M. N. (2023). Goals and Tasks of Education.
American Journal of Public
Diplomacy and International Studies (2993-2157)
,
1
(9), 360-362.
