JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Xamroyeva Nargiza Shavkatovna
Osiyo xalqaro universiteti o’qituvchisi
BO'LAJAK BOSHLANG'ICH SINF O'QITUVCHILARINING PEDAGOGIK
FAOLIYATIDA O'Z-O'ZINI TAHLIL QILISH
Annotatsiya:
Mazkur maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining pedagogik
faoliyatida o‘z-o‘zini tahlil qilish jarayoni, uning mazmuni, ahamiyati va samaradorligini
oshirish yo‘llari yoritilgan. O‘qituvchilik amaliyotida o‘z-o‘zini tahlil qilish professional
rivojlanishning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Tadqiqotda pedagogik amaliyot davomida
talabalarning o‘z faoliyatini tahlil qilish ko‘nikmalarini shakllantirish usullari va bu jarayonning
ta’lim sifati va samaradorligiga ta’siri o‘rganilgan.
Kalit so‘zlar:
Bo‘lajak o‘qituvchi, boshlang‘ich ta’lim, pedagogik faoliyat, o‘z-o‘zini tahlil,
refleksiya, kasbiy rivojlanish, pedagogik amaliyot.
Abstract:
This article discusses the process of self-analysis in the pedagogical activities of
future primary school teachers, its content, importance and ways to increase its effectiveness.
Self-analysis in teaching practice is an important component of professional development. The
study examines the methods of developing students' skills in analyzing their own activities
during pedagogical practice and the impact of this process on the quality and effectiveness of
education.
Keywords:
Future teacher, primary education, pedagogical activity, self-analysis, reflection,
professional development, pedagogical practice.
Kirish
Zamonaviy ta’lim tizimi o‘qituvchidan nafaqat bilim beruvchi, balki doimiy o‘rganuvchi va o‘z
faoliyatini baholay oluvchi shaxs bo‘lishni talab qilmoqda. Ayniqsa, boshlang‘ich sinf
o‘qituvchisi uchun bu talab yanada dolzarb, chunki u o‘quvchilarning dastlabki bilim, ko‘nikma
va odatlarini shakllantiruvchi asosiy shaxsdir. Shu nuqtayi nazardan, bo‘lajak o‘qituvchilarda
o‘z-o‘zini tahlil qilish ko‘nikmasini rivojlantirish ularning kelajakdagi professional faoliyati
uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada aynan shu jarayonning mohiyati va uni
rivojlantirish yo‘llari yoritiladi.
Asosiy qism
O‘z-o‘zini tahlil qilish — bu o‘qituvchining o‘z pedagogik faoliyatini tanqidiy va tahliliy
baholashi, kuchli va zaif jihatlarini aniqlashi, kelgusidagi faoliyatini takomillashtirish uchun asos
yaratishidir. Bo‘lajak o‘qituvchilar uchun bu jarayon, odatda, amaliyot davrida boshlanadi va
nazariy bilimlar bilan mustahkamlanadi.
Pedagogik amaliyot davomida talabalar o‘z darslarini rejalashtiradi, olib boradi va keyinchalik
tahlil qiladi. Bu jarayonda ular quyidagi savollar asosida ish olib boradilar:
Dars maqsadiga erishildimi?
Qaysi metodlar samarali bo‘ldi?
O‘quvchilarning faol ishtiroki qanday ta’minlandi?
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
Muvaffaqiyatsizliklar sababi nimada bo‘ldi?
O‘z-o‘zini tahlil qilish talabaning reflektiv fikrlashini rivojlantiradi, mustaqil qaror qabul
qilishga va kasbiy o‘sishga yordam beradi.
Material va metodlar
Tadqiqot davomida quyidagi metodlar qo‘llanildi:
So‘rovnoma va intervyular orqali bo‘lajak o‘qituvchilarning o‘z-o‘zini tahlil qilish bo‘yicha
tajribalari o‘rganildi.
Pedagogik amaliyot kunliklari va tahliliy yozuvlar tahlil qilindi.
Kuzatuvlar asosida real dars jarayonlarida talabalar o‘z faoliyatini qanday baholayotgani
aniqlandi.
Ishtirokchilar: Pedagogika yo‘nalishida tahsil olayotgan 3-4-bosqich talabalari.
Adabiyotlar sharhi
Bo'lajak o'qituvchilarda o'z-o'zini tahlil qilish ko'nikmasini shakllantirish masalasi so'nggi
yillarda pedagogik psixologiya, metodika va ta'lim texnologiyalari sohalarida muhim ilmiy
yo'nalish sifatida qaralmoqda.
O‘zbek olimlaridan A. Jo‘rayev, M. To‘raxo‘jayev, N. Usmonxo‘jayevlarning ilmiy
izlanishlarida pedagogik refleksiya, o‘z-o‘zini baholash, kasbiy kompetensiyalar masalalari
chuqur yoritilgan. Ularning tadqiqotlarida ta’kidlanishicha, reflektiv tahlil o‘qituvchining kasbiy
rivojlanishida asosiy vosita bo‘lib xizmat qiladi.
Xorijiy adabiyotlardan D. Schönning "Reflective Practitioner" asari, J. Deweyning tajriba
asosidagi ta'lim haqidagi qarashlari, hamda L. Vygotskiy va J. Piagening kognitiv rivojlanish
nazariyalari o'qituvchilik kasbida tafakkur va tahlil qilishning ahamiyatini asoslab beradi.
Shuningdek, zamonaviy manbalarda (masalan,
"Journal of Teacher Education"
,
"Teaching
and Teacher Education"
) o‘z-o‘zini tahlil qilishning interaktiv uslublari (portfoliolar,
videorefleksiya, mentorlik asosidagi baholash va h.k.) ko‘rib chiqiladi.
Ushbu adabiyotlar asosida aniqlanishicha:
O‘z-o‘zini tahlil qilish doimiy, tizimli bo‘lishi lozim.
Bu jarayonni o‘rgatish va unga rag‘batlantirish ta’lim dasturiga integratsiya qilinishi kerak.
Zamonaviy raqamli vositalar o‘z-o‘zini tahlil qilishda samarali qo‘llanilishi mumkin
(masalan: video yozuvlar, bloglar, elektron portfoliolar).
Tavsiyalar
Quyidagi tavsiyalar bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining pedagogik faoliyatida o‘z-
o‘zini tahlil qilish ko‘nikmasini rivojlantirishda samarali bo‘lishi mumkin:
1.
Reflektiv kundalik yuritish:
Har bir darsdan so‘ng talabalar o‘zining darsga tayyorgarligi,
dars jarayoni va natijalarini yozma ravishda tahlil qilish odatini shakllantirishi kerak.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
2.
Mentorlik va fikr almashinuvi:
Amaliyotchi talabalarga tajribali ustozlar tomonidan yo‘l-
yo‘riq ko‘rsatish, tahlilni o‘rgatish va turtki berish samarali bo‘ladi.
3.
Videoanaliz:
O‘quv darslarining videoyozuvlari orqali o‘zini kuzatish va muhokama qilish
talabaga o‘z faoliyatini ob’ektiv baholash imkonini beradi.
4.
Portfoliolar yaratish:
Talabalar o‘zining faoliyatiga oid barcha yozuv, loyiha, baholash va
tahlil hujjatlarini portfolioga jamlab borishi ularning rivojlanishini ko‘rishga imkon beradi.
5.
O‘zaro tahlil (peer review):
Talabalar bir-birining darslarini kuzatib, konstruktiv fikr
bildirishi orqali o‘zaro o‘rganish va tahlil ko‘nikmalari rivojlanadi.
6.
Maxsus mashg‘ulotlar tashkil etish:
O‘z-o‘zini tahlil qilish bo‘yicha treninglar, seminarlar
va mashg‘ulotlar o‘tkazilishi lozim.
7.
Reflektiv savollar ro‘yxatini tuzish:
Har bir darsdan so‘ng quyidagicha savollar orqali
o‘zini tahlil qilish mumkin:
o
Darsim reja asosida o‘tdimi?
o
O‘quvchilarni jalb eta oldimmi?
o
Qanday muammo yuzaga keldi?
o
Keyingi dars uchun qanday o‘zgarishlar kiritaman?
Xulosa
Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun o‘z-o‘zini tahlil qilish ko‘nikmasi pedagogik
faoliyatning ajralmas qismi hisoblanadi. Bu ko‘nikma ularga mustaqil, tanqidiy va mas’uliyatli
o‘qituvchi sifatida shakllanishiga yordam beradi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, o‘z-o‘zini
tahlil qilishni tizimli ravishda olib boruvchi talabalar pedagogik amaliyotda yuqori natijalarga
erishadilar. Shuning uchun, oliy ta’lim muassasalarida ushbu jarayonni yanada rivojlantirish
zarur.
ADABIYOTLAR
1.
Xamroyeva, N. (2024). O ‘QUVCHILARNING MEHNAT TARBIYASIDA MEHNAT
AN’ANALARINING O ‘RNI.
Medicine, pedagogy and technology: theory and practice
,
2
(9),
637-650.
2.
Shavkatovna, X. N. (2025). TEXNOLOGIK JARAYONLARNING BOSHLANG'ICH
TA'LIMDA AHAMIYATI.
PEDAGOGIK TADQIQOTLAR JURNALI
,
2
(2), 270-273.
3.
Jo‘Rayeva, D. O. (2024). EDUCATIONAL VIEWS OF PEDAGOGUES TOWARDS THE
ENVIRONMENT.
Экономика и социум
, (4-1 (119)), 194-197.
4.
Бурхонова, Ш. И., Негмаджанов, Б. Б., Раббимова, Г. Т., & Валиев, Ш. Н. (2020).
Сравнительная оценка некоторых результатов операций с применением нижнесрединного
разреза и доступа по Joel-Cohen в неотложной акушерской практике. Достижения науки и
образования, (3 (57)), 79-83.
5.
Валиев, Ш. Н., & Негмаджанов, Б. Б. СЛУЧАЙ ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОГО
МОЛНИЕНОСНОГО СЕПТИЧЕСКОГО ШОКА, ВЫЗВАННОГО АНАЭРОБНОЙ
ИНФЕКЦИЕЙ У ЖЕНЩИНЫ С АУТОИММУННЫМ ГЕПАТИТОМ. JOURNAL OF
REPRODUCTIVE HEALTH AND URO-NEPHROLOGY RESEARCH, 50.
6.
Valiyev, S. CHANGES IN WATER HOLDING CAPACITY OF ARTEMISIA DIFFUSA
IN THE CONDITION OF DIFFERENT SHEEP GRAZING INTENSITIES.
7.
Шухрат Насимович Валиев. (2024). ЭФФЕКТИВНОСТЬ ОПЕРАЦИЙ КЕСАРЕВА
СЕЧЕНИЯ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ОПЕРАЦИОННОГО ДОСТУПА В ЭКСТРЕННЫХ
СИТУАЦИЯХ . TADQIQOTLAR.UZ, 51(5), 120-124.
8.
УЗБЕКИСТАН, Р. JOURNAL OF REPRODUCTIVE HEALTH AND URO-
NEPHROLOGY RESEARCH.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 15, issue 01, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
ILMIY METODIK JURNAL
9.
Бурхонова, Ш. И., Негмаджанов, Б. Б., Раббимова, Г. Т., & Валиев, Ш. Н. (2020).
Сравнительная оценка некоторых результатов операций с применением нижнесрединного
разреза и доступа по Joel-Cohen в неотложной акушерской практике. Достижения науки и
образования, (3 (57)), 79-83.
10.
Erkinovna, S. D. (2025). BUXORO ADABIY MUHITIDA MUSIQA ILMINING O
‘QITILISHI. Introduction of new innovative technologies in education of pedagogy and
psychology, 2(2), 64-69.
11.
Saidova, D. E. (2024, August). ACTIVITIES OF THE JADIDS IN THE FIELD OF
MUSICAL EDUCATION AND EDUCATION. In INTERDISCIPLINE INNOVATION AND
SCIENTIFIC RESEARCH CONFERENCE (Vol. 2, No. 21, pp. 236-246).
12.
Erkinovna, S. D. (2025). BUXORO ADABIY MUHITIDA MUSIQAGA OID
QARASHLAR (XIX OXIRI XX ASR BOSHLARIDA). Introduction of new innovative
technologies in education of pedagogy and psychology, 2(2), 47-52.
13.
Muradovich, M. R., & Soomro, N. IMPROVING THE DESIGN OF THE 1XK BRAND
CLEANING MACHINE TO PRESERVE THE NATURAL CHARACTERISTICS OF
COTTON.
14.
Ikromova Sitora Akbarovna. (2025). STREES PSIXOFIZIOLOGIYASI.
Modern World
Education: New Age Problems – New Solutions
,
2
(4), 58–63.
15.
Икромова,
С.
А.
(2024).
ЭТАПЫ
ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ
КОНСУЛЬТАЦИИ.
Multidisciplinary Journal of Science and Technology
,
4
(3), 875-881.
