INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
34
O‘QISH QOBILYATINI RIVOJLANTIRISH USULARI
Alijonova Mohlaroyim
Student, Andijan State Institute of Foreign Language
Zaynobiddinova Gulbahor Bahtiyorovna
Ilmiy rahbar:Andijon davlat chet tillari instituti
Ingliz tili va adabiyoti kafedrasi O‘qituvchisi
Elektron pochta: gulizaynobiddinova@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15400515
Annotatsiya
: O‘qish qobilyati nafaqat bilim olish ,balki fikrlash,tahlil qilish
va ijodiy yondashuvni rivojlantirish uchun ham asos hisoblanadi. Zamonaviy
dunyoda ma’lumotlar ko‘pligi tufayli samarali o‘qish qobilyatiga ega bo‘lish har
bir inson uchun muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ushbu maqolada o‘qish
qobilaytlarini oshirishning eng samarli usullari haqida to‘xtalib o‘tamiz .
Kalit sO‘zlar :
O‘qish, Ko‘nikma, So‘z, Samara, Rivojlantirish, Tezlik,
O‘rgaish, Tushunish, Qobilyat.
O'qish ko'nikmasini rivojlantirishning eng muhim qismi o‘qishdan zavq
olishdir. Sizni qiziqtiradigan mavzularda maqolalar, kitoblar, blog postlar yoki
yangiliklarni o‘qish o'rganish jarayonini yanada qiziqarli qiladi va o‘qishga
bo'lgan ishtiyoqni oshiradi. Tez va samarali o'qish orqali ko'proq ma'lumotni
qisqa vaqtda o'rganishingiz mumkin. O‘qish tezligini oshirish uchun doimiy
mashq qilish va har safar biroz tezroq o‘qishga harakat qilish kerak. O‘qish
paytida so'zlarni birma-bir o‘qishdan ko'ra, jumlalarni umumiy ma'nosini
tushunishga harakat qilinishi kerak. O‘qish davomida har safar vaqtni o'lchab,
tezlikni oshirishga intilish kerak. O‘qigan matningizni tushunish uchun har bir
so'zni tarjima qilishga harakat qilmaslik kerak. Avval jumlalar yoki matnning
umumiy mazmunini tushunishga harakat qilinish kerak. Noma'lum so'zlarni
topib, ularning ma'nosini kontekst orqali aniqlang.Boshida o'qigan matningizni
so‘zma-so‘z tarjima qilmang, avval umumiy mazmunini tushuning. Faqat
tushunmagan so'zlarni belgilang va ularni keyinchalik izlab toping.
O‘qiyotganingizda yangi so‘zlar va iboralarni o‘rganish muhimdir. Bu nafaqat
so‘z boyligini oshiradi, balki o'qish paytida tushunishni ham yaxshilaydi.
O‘qiyotgan paytingizda yangi so'zlarni belgilang va ularning tarjimasini yoki
ma'nosini yozib boring. Har kuni yangi o'rgangan so'zlaringizni yozib boring.
Ushbu so'zlarni gaplarda ishlatib, ularni amalda qo'llashga harakat qilinshi
kerak. O‘qigan narsalaringizni eslab qolish va ularni qayta tiklash ko'nikmasini
rivojlantirish o‘qish samaradorligini oshiradi. Matndan asosiy ma'lumotlarni
eslab qolishga e'tibor qarating va ularni mustahkamlash uchun qayta o'qish
kerak bo‘lsa, ikki-uch marta qaytaring.
Talabalar ingliz tilini muloqot vositasi
INNOVATIVE RESEARCH IN SCIENCE
International scientific-online conference
35
sifatida o‘rganadilar va undan og‘zaki va yozma shakllarda foydalana olishlari
kerak. Ingliz tilining shaxslararo va xalqaro muloqot vositasiga aylanishi uchun
muloqotning barcha shakllarini va barcha nutq funktsiyalarini egallash juda
muhimdir. Talabalar nutq faoliyatining to‘rt turini o‘zlashtirishlari kerak: o‘qish,
tinglash, yozish va gapirish, shuningdek, ular bilan bog‘liq bo‘lgan tilning uchta
jihati - lug‘at, fonetika va grammatikaning afzalliklari haqida unutmasligi kerak.
Dastlabki bosqichda o‘qishga o‘rgatishda o‘quvchini to‘g‘ri o‘qishga, ya’ni
ovozli grafemalarga, fikrni ajratib olishga, ya’ni matn ma’lumotlarini
tushunishga, baholashga, undan foydalanishga o‘rgatish muhim ahamiyatga ega.
Bu ko‘nikmalar bolaning qanchalik tez o‘qishiga bog‘liq. O‘qish texnikasi orqali
biz nafaqat tovush va harfning tez va aniq o‘zaro bog‘liqligini, balki tovush-harf
aloqasining bola o‘qiyotgan narsaning semantik ma'nosi bilan bog‘liqligini ham
tushunamiz. Aynan o‘qish texnikasini o‘zlashtirishning yuqori darajasi o‘qish
jarayonining o‘zi natijasiga - tez va sifatli ma'lumot olish imkonini beradi.
Yozish o‘qish bilan juda chambarchas bog‘liq. ularning tizimida bitta grafik
til tizimi mavjud. Grafik belgilar yordamida yozishda fikr kodlanadi, o‘qish
paytida grafik belgilar dekodlanadi. Agar siz yozish va yozishni o‘rgatish
maqsadlarini to‘g‘ri belgilab, yozuvning boshqa ko‘nikmalarni rivojlantirishdagi
rolini hisobga olgan holda, mashqning to‘liq mos maqsadlaridan foydalansangiz,
ularni o‘rganishning ma'lum bir bosqichida bajarsangiz, og‘zaki nutq asta-sekin
boyitiladi va mantiqiyroq bo‘ladi.
Yozish boshlang‘ich nusxa ko‘chirish uchun yozish topshiriqlari yoki
ijodkorlikni talab qiladigan vazifalar berilganda grammatik mahoratni
rivojlantirishga yordam beradi va bularning barchasi yodlash uchun ma'lum
shartlarni tashkil qiladi. Yozma ishsiz talabalarning leksik va grammatik
materialni yodlab olishlari juda qiyin.
References:
1.David Bohlke, Dorothy E.Zemach (2013) Skillful 1. Reading and writing.
Macmillan. (1)
2.Louis Rogers and Jennifer Wilkin, Dorothy E.Zemach (2012) Skillful 2 ва 3.
Reading and writing. Macmillan. (2)
3.Skillful 4. Reading and writing. Macmillan. (3)
4.Scarry, S., & Scarry, J. The Writer’s Workplace with Readings: Building College
5. Writing Skills. Thomson Learning. Sixth Edition. 2010.
5.file:///C:/Users/Lenovo/Downloads/Xolbo'tayeva+Dildora%20(1).pdf
6.https://mrenglish.uz/reading-oqish-konikmasini-rivojlantirish-usullari
7.file:///C:/Users/Lenovo/Downloads/Yosh+olimlar+1031.pdf
8.https://www.youtube.com/watch?v=8-vr1V5Sn3I
